بورس نیوز | Bourse News

ناترازی برق دیگر فقط به خاموش شدن چراغ خانه‌ها یا توقف یک خط تولید محدود نمی‌شود. این بحران حالا آرام‌آرام خودش را در جایی مهم‌تر نشان می‌دهد؛ در قیمت تمام‌شده تولید، حاشیه سود شرکت‌ها، میزان تولید صنایع، سرمایه‌گذاری جدید و در نهایت ارزش دارایی سهامداران.

بنزین از بامداد ۱۷ شهریور وارد مرحله تازه‌ای شد؛ نرخ سوم بنزین با کارت جایگاه‌ها از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان رسید. دولت می‌گوید این تصمیم در راستای مدیریت مصرف و پایداری عرضه و تقاضا اتخاذ شده و درآمد حاصل از افزایش نرخ سوم نیز قرار است صرف معیشت مردم شود. اما پشت این تصمیم، یک سؤال مهم‌تر از قیمت بنزین وجود دارد؛ چرا پس از نزدیک به دو دهه استفاده از کارت سوخت، هنوز اصلی‌ترین ابزار سیاست‌گذاری در حوزه سوخت، افزایش قیمت است؟

در گوشه‌ای از دولت، اطلاعات مالیاتی ثبت می‌شود، جایی دیگر اطلاعات بانکی، در یک پایگاه اطلاعات املاک و اسکان نگهداری می‌شود، در جای دیگر اطلاعات بنگاه‌ها و معاملات بازار سرمایه ثبت می‌شود و مرکز آمار و بانک مرکزی نیز هر کدام بخشی از تصویر اقتصاد را تولید و منتشر می‌کنند. اما یک تناقض بزرگ وجود دارد: کشوری که این‌همه داده تولید می‌کند، هنوز در بسیاری از مواقع نمی‌تواند یک تصویر واحد، به‌روز و قابل اتکا از یک مسئله اقتصادی ارائه دهد. این همان پارادوکسی است که «حکمرانی داده» باید حل کند.

بنزین دوباره به یکی از حساس‌ترین واژه‌های اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ واژه‌ای که برای دولت معنای «ناترازی، واردات و مدیریت مصرف» دارد و برای بخش بزرگی از مردم، یادآور یک سؤال ساده اما نگران‌کننده است: اگر بنزین گران شود، هزینه زندگی چقدر گران‌تر خواهد شد؟

یک روز صحبت از خاموشی است، روز دیگر از کمبود گاز؛ یک روز ناترازی بانک‌ها تیتر می‌شود و روز دیگر کسری بودجه و بحران صندوق‌های بازنشستگی. هر کدام از این مسائل در ظاهر یک بحران مستقل‌اند، اما وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، تصویر نگران‌کننده‌تری شکل می‌گیرد: اقتصاد ایران در بخش‌های مختلف با شکاف مزمن میان منابع و مصارف مواجه شده است.

در اقتصادی که هر تصمیم می‌تواند میلیاردها تومان سرمایه را جابه‌جا کند، یک سؤال ساده اما بنیادی وجود دارد: داده این تصمیم کجاست، چه کسی آن را تولید می‌کند، چه کسی به آن دسترسی دارد و چرا شهروند، فعال اقتصادی و حتی گاهی دستگاه‌های مختلف دولتی تصویر یکسانی از یک واقعیت اقتصادی ندارند؟

در جهانی که نقض روزانه حقوق بین‌الملل به امری عادی تبدیل شده، پرسش از بقای این نظم بیش از همیشه مطرح است.

یک شایعه کافی بود تا دوباره نگاه فعالان اقتصادی از تابلوهای بورس، بازار ارز و قیمت طلا به ساختمان بانک مرکزی دوخته شود. انتشار اخباری مبنی بر احتمال افزایش نرخ سود سپرده‌های بانکی به ۳۰ درصد و حتی بالاتر، موجی از گمانه‌زنی را در بازارها به راه انداخت؛ شایعاتی که اگرچه ساعاتی بعد با اطلاعیه رسمی بانک مرکزی تکذیب شد، اما یک واقعیت مهم را آشکار کرد؛ اقتصاد ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاست‌گذار پولی حساس شده است.