اختلال در هسته معاملات، اثر روانی قابل توجهی بر بازار گذاشت

علیرضا خانمحمدی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار بورس‌نیوز، درباره وضعیت و چشم‌انداز بازار سرمایه اظهار کرد: بازار سرمایه طی هفته‌های اخیر بر اساس عوامل بنیادی روزهای خوبی را پشت سر گذاشته است. کاهش ریسک‌های سیاسی از یک سو و انتشار گزارش‌های مناسب شرکت‌ها از سوی دیگر، از جمله عواملی بوده‌اند که شرایط بازار را بهبود داده‌اند. البته معاملات دیروز تحت تأثیر اتفاقاتی قرار گرفت که باعث شد روند بازار متفاوت شود.

وی افزود: بازار طی هفته‌های اخیر با یک شیب منطقی و بر اساس پارامترهای ارزندگی حرکت کرده و متناسب با تشدید یا کاهش تنش‌های سیاسی، مسیر خود را طی کرده است. پیش از جنگ نیز یکی از دلایل اصلی رشد نکردن بازار، تشدید ریسک‌های نظامی و سیاسی بود. پس از بازگشایی بازار و انتشار گزارش‌های شرکت‌ها، بازار این فرصت را پیدا کرد که اطلاعات جدید را بررسی کند و بر اساس عملکرد بنیادی شرکت‌ها به مسیر خود ادامه دهد.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: اتفاقی که دیروز در بازار رخ داد، بیشتر به یک اختلال در هسته معاملات مربوط می‌شد که بر اساس حافظه تاریخی سرمایه‌گذاران، اثر روانی قابل توجهی بر بازار گذاشت. در روزهای گذشته نیز بر اساس اطلاعات موجود، نوعی خوش‌بینی نسبت به احتمال مذاکرات شکل گرفته بود و زمانی که این اتفاق در بازار احساس شد، دست‌به‌دست شدن سهام افزایش پیدا کرد. برخی سرمایه‌گذاران که تصور می‌کردند مذاکرات می‌تواند اتفاق بیفتد، شروع به فروش سهم‌هایی کردند که از مذاکرات احتمالی تأثیر منفی می‌گیرند.

خانمحمدی با اشاره به اثر مذاکرات بر برخی صنایع اظهار کرد: برای مثال، شرکت‌های پالایشی با توجه به شرایط موجود توانسته بودند تخفیف‌هایی دریافت کنند و محاسبات مربوط به آنها تا تیرماه انجام شده بود. همچنین کرک‌اسپردها در شرایط جذابی قرار داشتند. اما با آغاز مذاکرات و افزایش خوش‌بینی نسبت به نتیجه آن، شرایط مفروضات این شرکت‌ها تغییر می‌کند و دیگر آن تخفیف‌ها مانند گذشته وجود نخواهد داشت. بنابراین طبیعی است که قیمت‌گذاری سهام این شرکت‌ها نیز تحت تأثیر قرار گیرد.

وی افزود: در مورد برخی صنایع دیگر نیز شرایط مشابهی وجود دارد. برای مثال، بخشی از صنایع با توجه به محاصره دریایی، آثار تورمی و افزایش نرخ‌هایی که دریافت می‌کردند، در قیمت سهام خود این مفروضات را لحاظ کرده بودند. اگر مذاکرات اتفاق بیفتد و محاصره برداشته شود، معامله‌گران دیگر حاضر نخواهند بود سهام این شرکت‌ها را بر اساس همان قیمت و مفروضات قبلی خریداری کنند.

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: بنابراین در روزهای گذشته بر اساس این دو دسته از مفروضات، نوعی دست‌به‌دست شدن در بازار اتفاق افتاد؛ اما جنس معاملات دیروز بیشتر از جنس ترس بود. بسیاری از سرمایه‌گذاران در سود بودند و سودهای خوبی کسب کرده بودند. از طرف دیگر، اختلالی در هسته معاملات اتفاق افتاد و همزمان کاهش ضریب اعتباری را نیز داشتیم که برای سرمایه‌گذاران یادآور اتفاقات سال ۱۳۹۹ بود. طبیعی است که در چنین شرایطی، وقتی بازار منفی می‌شود، ترس ایجاد شده و عرضه‌های سنگین در بازار شکل بگیرد.

خانمحمدی ادامه داد: علت شدت عرضه‌ها در معاملات دیروز را باید در همین فضای روانی جست‌وجو کرد. وقتی سرمایه‌گذار با یک اختلال معاملاتی مواجه می‌شود و حافظه تاریخی اتفاقات گذشته نیز وجود دارد، ممکن است بدون اینکه فرصت کافی برای بررسی علت منفی شدن بازار داشته باشد، اقدام به فروش کند. دیروز نیز بسیاری از سرمایه‌گذاران فرصت بررسی اخبار و عوامل واقعی اثرگذار بر بازار را پیدا نکردند و همین موضوع باعث شد عرضه‌ها شدت بگیرد.

وی اظهار کرد: حتی ممکن است بعداً مشخص شود نامه یا تصمیمی که دو ماه قبل ابلاغ شده، در فرمول یکی از صنایع اثر گذاشته و دیروز بازار نسبت به آن واکنش نشان داده است. اما وقتی اختلال در هسته معاملات با حافظه تاریخی منفی سرمایه‌گذاران همراه می‌شود، واکنش بازار می‌تواند بسیار شدیدتر از اثر واقعی خبر باشد.

این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: اگر خبر نهانی یا اتفاق جدیدی در زمینه تشدید نظامی وجود نداشته باشد، نمی‌توان منفی شدن دیروز بازار را الزاماً نشانه تغییر روند دانست. در واقع اگر اتفاق خاص سیاسی یا نظامی رخ نداده باشد، کسانی که دیروز اقدام به فروش کرده‌اند، با بررسی شرایط متوجه خواهند شد که اتفاق بنیادی خاصی برای بازار رخ نداده است و همچنان عوامل بنیادی و عملکرد شرکت‌ها می‌تواند از بازار حمایت کند.

خانمحمدی درباره چشم‌انداز هفته‌های آینده گفت: در هفته‌های آینده نیز بازار می‌تواند با توجه به گزارش‌هایی که منتشر می‌شود، به‌صورت گام‌به‌گام حرکت کند. بازار منتظر انتشار گزارش‌های ماهانه شرکت‌هاست تا مشخص شود آیا شرکت‌ها توانسته‌اند سطح فروش و سودآوری خود را حفظ کنند یا خیر. بررسی عملکرد شرکت‌ها نشان می‌دهد عمده سهام شرکت‌هایی که در گذشته رکوردهای تاریخی فروش داشته‌اند، همچنان در حال ثبت رکوردهای جدید هستند.

وی افزود: بنابراین اگر در روزهای آینده شاهد تشدید تنش نظامی یا انتشار خبر خاص و غیرمنتظره‌ای نباشیم، بازار می‌تواند مسیر بنیادی خود را ادامه دهد. منفی شدن دیروز لزوماً به معنای تغییر روند بازار نیست و در صورتی که عامل بنیادی جدیدی ایجاد نشود، می‌توان انتظار داشت بازار مجدداً به مسیر خود بازگردد.

خانمحمدی در پایان خاطرنشان کرد: اگر اصلاحی نیز در بازار اتفاق بیفتد، به نظر می‌رسد بیشتر از جنس اصلاح زمانی باشد تا اصلاح قیمتی شدید. با توجه به تورم، نرخ دلار و شرایط اقتصادی حاکم بر کشور، فضای بازار به‌گونه‌ای نیست که اصلاح قیمتی بسیار عمیقی را برای سهام بنیادی توجیه کند. در چنین شرایطی بازار سرمایه همچنان می‌تواند یکی از محل‌های مهم برای حفظ و رشد سرمایه‌ها باشد.