با درآمدهای نفتی باید بدهی های خارجی خود را صفر کنیم

همایش «استفاده بهینه از نفت و گاز و درآمد آن در اقتصاد» با هدف بررسی راه های اقتصادی مناسب برای صرف درآمدهای نفتی دیروز (دوشنبه 12 آذر) در دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی (ره) برگزار شد.

به گزارش بورس نیوز به نقل ازشانا، در این همایش دکتر محمدقلی یوسفی، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، ضمن تحلیل نقش نفت در تاریخ ایران، به بررسی تاثیر درآمدهای نفتی در اقتصاد کشور پرداخت و گفت: در طول تاریخ هیچ کالایی به اندازه نفت از نظر سیاسی و اقتصادی اهمیت نداشته و به دلیل موقعیت خاص ایران که کشوری نفت خیز است و این که نفت در طول 100 سال گذشته در تمام ابعاد اقتصادی ایران تاثیرگذار بوده، لازم است به چگونگی استفاده از درآمدهای نفتی و نقش آن در اقتصاد ایران بپردازیم.

وی افزود: از زمانی که نفت در مسجد سلیمان کشف شد، مردم ایران امیدوار بودند به جمع کشورهای صنعتی دنیا بپیوندند، زیرا درآمدهای نفتی امکاناتی را فراهم می کرد تا ایران مشکل ارزی نداشته باشد، ضمن این که غرب به نفت ایران و ایران به فناوری آنها نیاز داشت، اما به دلیل این که نفت در اختیار دولت بود و از درآمد آن به عنوان ابزار سیاسی در جهت استحکام قدرت استفاده می شد، کشور درگیر بیماری هلندی شد، به صورتی که قطع جریان نفت همچون قطع جریان خون در بدن بود.

یوسفی ادامه داد: دولت های ثروتمند، به جای توسعه نهادهای تاثیر پذیر، نهادهایی ایجاد می کنند که باعث دوامشان شود و در مقابل نیز نهادهای مخالف را رشد نمی دهند و از توسعه آن جلوگیری می کنند.

وی ادامه داد: اگر درآمدهای نفتی در سالیان گذشته برای توسعه کشور به کار گرفته می شد، ایران در موقعیتی به مراتب بهتر از وضع کنونی بود، زیرا فروش یک سال درآمد نفت ما برابر است با درآمد 42 سرزمین مستقل در جهان.

این استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه افزود: اطلاعات به دست آمده نشان می دهد که ایران 10 درصد صادرات اوپک را در اختیار دارد و از نظر تولید و ذخیره نفت، دومین قدرت منطقه و اوپک است؛ البته با توجه به ذخایر کشف شده، ایران می توانست بسیار موفق تر عمل کند.

یوسفی در باره برخی شاخص های وضعیت کنونی ایران در جهان گفت: ایران از نظر رشد اقتصادی رتبه 36، از نظر کیفیت زندگی رتبه 88، از نظر توسعه انسانی رتبه 94، از نظر صادرات صنعتی سرانه رتبه 122، از نظر رقابت پذیری صنعتی رتبه 139و از نظر پیشرفت تکنولوژیک رتبه 136را در اختیار دارد.

وی ادامه داد: ایران همچنین از نظر دسترسی دیجیتالی در جایگاه 89، از نظر ارزش افزوده صنعتی در جایگاه 79، از نظر سطح دانش در جایگاه 98، از نظر فقر انسانی در جایگاه 30 و از نظر سطح توسعه در جایگاه 33 جهان قرار دارد.

وی افزود: سطح توسعه امروزی ما از سال 1965 میلادی نیز کمتر است که این وضعیت اگر ادامه پیدا کند، در 20 سال آینده رتبه 36 را خواهیم داشت که هرگز خوشایند نیست، زیرا درآمدهای نفتی ما بیشتر به صورت هزینه های جاری خرج می شود.

وی در باره راه های اقتصادی مناسب برای صرف درآمدهای نفتی گفت: بحث مهم دیگر ما این است که پول نفت را چطور خرج کنیم ولی دردناک است که بعد از گذشت یک قرن هنوز این را نمی دانیم، اما به طور کلی باید گفت که درآمد نفت به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم اثر گذار است.

وی در این باره توضیح داد: تاثیر مستقیم نفت زمانی است که درآمدهای نفتی بر بخش های دیگر مثل خدمات و کشاورزی و صنایع دیگر اثر گذار است زیرا ارتباط میان نفت و سایر بخش ها از اهمیت زیادی برخوردار است، اگر ایران بتواند از این بخش پیشرو استفاده کند و صنعت را پیشرفت دهد وضعیت ایده آلی خواهد بود، اما بخش پیشرو اشتغال کمی ایجاد کرده به صورتی که در 100 سال گذشته بیش از یک درصد اشتغال زایی نداشته است.

وی تاکید کرد: نفت می توانست سایر بخش ها را هدایت کند، اما به دلیل عقب ماندگی این صنعت و پیچیدگی های فراوان آن شاهدیم که نیازهای داخلی را از طریق واردات از خارج برطرف می کنیم.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در باره تاثیر غیر مستقیم نفت گفت: درآمد های نفت به معنای واقعی سرمایه کلانی به مسئولان داده است، شرایط امروزی به گونه ای است که به دلیل افزایش نقدینگی با تورمی رو به رو هستیم که مدام افزایش دارد.

وی در باره نوع صرف هزینه از سوی دولت ها ادامه داد: در طول 30 سال گذشته دولت ایران سیستم بانکی را قلکی برای خود تلقی می کرد تا اگر زمانی درآمدهای نفتی برای تامین هزینه های بوروکراسی کافی نبود، به جای کاهش هزینه ها از منابع بانکی استفاده کنند؛ همین طور برای شرکت های دولتی که مکنده های عظیمی بودند، منابع بانکی را هزینه می کردند و بانک ها برای جبران، میزان سود را افزایش می دادند تا از طریق پول مردم خود را تامین کنند.

وی در این باره افزود: زمانی که رئیس جمهوری نظر اقتصاددانان را در این زمینه خواسته بود، مقاله ای به ایشان دادم که در آن سه راه حل پیشنهاد شده بود.

یوسفی در باره راه حل های پیشنهادی خود به رئیس جمهوری گفت: توصیه اول این که دولت پول نفت را به سیستم بانکی بدهد و بدهی خود را به آنها صفر کند تا بانک ها بتوانند این منابع را در اختیار بخش خصوصی قرار دهند.

وی در باره پیشنهاد دوم خود به رئیس جمهوری گفت: ما در دنیا میلیاردها دلار بدهی داریم و عاقلانه نیست که بابت آن سود هم پرداخت کنیم و بعد به فکر این بیفتیم که درآمدهای نفتی را چطور خرج کنیم، این بدهی ها را دولت باید صفر کند.

این اقتصاددان در باره پیشنهاد سوم خود به رئیس جمهوری گفت: این مورد که از اهمیت بسیاری نیز برخوردار است، توسعه راه آهن سراسری داخلی و برون شهری است.

یوسفی افزود: توسعه راه آهن بیش از 60 شغل مختلف را تقویت می کند و باعث جذب گردشگران بیشتری می شود، افزون بر این برای حمل و نقل داخلی نیز بسیار مفید است.

وی تاکید کرد: به راه آهن بی توجهی شده و اکنون زمان آن فرا رسیده است که مسئولان از شرکت های خارجی دعوت کنند تا راه آهن را به صورت یک برنامه بلند مدت 5 ساله در دستور کار قرار دهند.

محمد قلی یوسفی در پایان این همایش به پرسش های دانشجویان پاسخ گفت.