رشد صادرات ناشي از افزايش قيمت‌هاست

به گزارش بورس نيوز به نقل از روزنامه دنياي اقتصاد:حياط وزارت اقتصاد و دارايي اگر چه جاي مناسبي براي مصاحبه به نظر نمي‌رسد، ولي همانجا بود كه رييس كل سابق گمرك ايران را پس از دو سال و نيم مخالفت صريح براي گفت‌وگو با روزنامه دنياي اقتصاد توانستم پس از مراسم توديعش به سخن گفتن وادارم. آري در حياط وزارت اقتصاد و دارايي.

اين در حالي است كه او طي رياستش گفت‌و‌گوهايي با روزنامه‌نگاران غير منتقد انجام داده بود.

گفت‌و‌گو قريب يك و نيم ساعت به طول انجاميد، اما وي از ما خواست تا بخش‌هايي از مطالبي كه مطرح مي‌كند، منتشرنشود. هاشم رهبري در ابتدا با صراحت گفت: «شما بارها با من تماس گرفتيد و من مستقيما به شما گفتم كه به خصوص با روزنامه دنياي اقتصاد مصاحبه نمي‌كنم.» بحث از همين جا در گرفت: از ديدگاه اين مدير به مقوله رسانه و اينكه چرا در طول دوران مديريتش تنها يك نشست خبري برگزار كرد؟

اين سوال نيز مطرح شد كه او به عنوان يك مدير دولتي تا چه اندازه ارتباط منطقي با رسانه‌ها رابه مثابه ارتباط بامردم و وجهي از پاسخگويي به ملت مي‌شناسد؟

گفت‌و‌گو ادامه پيدا كرد و بخشي از آن چه كه هاشم رهبري رييس كل سابق گمرك ايران در سخنراني مراسم توديع خود تنها با اشارتي از آنها گذر كرده بود، گشوده شد.

وي در آن روز به طرح مباحثي ناگفته از گمرك طي دوران مديريتش پرداخت و بي‌آنكه نام مشخصي را ذكر كند به سنگ‌اندازي‌ها در كار گمرك اشاره كرد.

رهبري در اين گفت‌و‌گو به شرح چگونگي افزايش مصنوعي آمار صادرات غيرنفتي، جريان سازي رسوب كالا در بندر شهيد رجايي توسط شركت تايدواتر و سازمان بنادر و كشتيراني با هدف افزايش قيمت‌ها و نيز گزارش تحقيق و تفحص مجلس شوراي اسلامي پرداخت، متن گفت و گو را مي‌خوانيد:

يكي از جنجال‌آفرين ترين مباحث در دوران رياست شما آمار صادرات غير نفتي بود. در اين آمار رشدي ديده مي‌شد كه باور پذير نبود.

من به شما نشانه‌هايي مي‌دهم و خودتان برويد و دنبال كنيد. كافي است وزن كالاهاي صادراتي را با تورم جهاني و ارقام موجود طي يك سال گذشته مقايسه كنيد. در اسفندماه سال گذشته، قيمت كالاهاي صادراتي را به شدت افزايش دادند. به‌طوري كه قيمت برخي كالاها تا 88 درصد افزايش يافت. بنابراين آنچه كه مشاهده مي‌شد اين بود كه ما ناگهان رشد صادراتي قابل ملاحظه‌اي داشتيم. همين موضوع باعث شد كه ما در گزارشي كه روي سايت گمرك گذاشتيم نوشتيم كه برخي كالاها از افزايش قيمت برخوردار شدند.

چرا اين موضوع را در رسانه‌ها مطرح نكرديد، درحالي كه دائما رسانه‌ها درپي پاسخ درستي براي اين رشد غيرقابل باور بودند. چرا در دوران رياست خود سعي نكرديد، موضوع را براي رسانه‌ها و مردم باز كنيد؟

عرض كنم، من تلاش كردم تمام موارد را خدمت مسوولان امر بگويم و آن را رسانه‌اي نكنم. يكي از رسانه‌ها يك روز نوشت 2/1 ميليارد دلار صادرات صوري از گمرك خرمشهر انجام شد. دو روز بعد نوشت 2 ميليارد دلار صادرات صوري از گمرك خرمشهر. اين در حالي‌است كه فقط 498 ميليون دلار صادرات از اين گمرك انجام شده بود، چطور ممكن است كه اين آمار صحت داشته باشد. من به شما مي‌گويم كه حالا فرض كنيد صادرات صوري هم انجام شده سخن منتقدان اين است كه اين افراد از جايزه صادراتي كلاني بهره‌مند مي‌شوند، ولي من به شما مي‌‌گويم كه طي دو سال گذشته هيچ جايزه صادراتي پرداخت نشده كه اين افراد بتوانند از آن بهره بگيرند و هر رسانه‌اي كه اين موضوع را مطرح كرده اگر واقعا درپي احقاق حقوق ملت و كوتاه شدن دست دروغگويان و دزدان است، مدارك را ببرد به مراجع تا مانع اين فساد شود.

به‌هرحال نتيجه تحقيق و تفحص مجلس از گمرك نشان داد كه در اين سازمان تخلفاتي صورت گرفته است.

خير اين طور نيست. وقتي تحقيق و تفحص از قوه‌قضائيه بيرون آمد نشان داد كه رسا‌نه‌ها به‌دنبال تخريب دولت بودند و من نمي‌دانم چرا؟

اين يك نگاه بدبينانه است كه متاسفانه در برخي مديران دولتي نسبت به رسانه‌ها وجود دارد درحالي كه اگر اعتقاد به خدمت به مردم وجود داشته باشد، راهي جز اين نيست كه اطلاع‌رساني شفاف باشد.

من احساسم اين است كه رسانه‌ها مي‌دانند ولي طور ديگري عمل مي‌كنند.

به‌نظر مي‌رسد ادامه اين بحث بيهوده است.

برايتان مثالي مي‌زنم. جلسه‌اي داشتيم در همين ساختمان وزارت اقتصاد با اعضاي اتاق بازرگاني، آقايان شروع كردند به صحبت و من گفتم فرض كنيم شما سوالاتي از من داريد، چرا مستقيم نمي‌پرسيد و از طريق روزنامه‌ها مطرح مي‌كنيد. گفتند چون شما دعوت اتاق را نپذيرفتيد، ولي اين دروغ است خانم،كسي از من دعوت نكرده بود. به چه زباني بگويم؟

آقاي رهبري شما خودتان در نشست خبري كه برگزار كرديد دعوت از سوي اتاق را تاييد كرديد و گفتيد كه اين دعوت انجام شد؛ ولي من نتوانستم بروم.

بله البته من آن موقع مريض بودم و گفتم نمي‌توانم بيايم و منجر به اين شد كه بعدا دعوت كنند.

شما بايد منتظر دعوت مجدد اتاق مي‌مانديد؟ صحبت من اين است كه شما اين تعامل را با بخش خصوصي نخواستيد برقرار كنيد. چرا قدم اول را شما برنداشتيد؟

من منتظر نشدم كه دعوتم كنند. من جايي كه دعوت نشوم، نمي‌روم. با اين حال منتظر شدم ببينم كسي پذيراي من است.

خب از آن جلسه‌اي كه در وزارت اقتصاد با اتاق بازرگاني داشتيد، مي‌گفتيد.

در آن جلسه اين طور پاسخ دادند كه در اتاق باز است و خبرنگاران مي‌آيند و مشكلات ما را در رسانه‌ها مطرح مي‌كنند؛ اما در جلسه آن روز كه هيچ خبرنگاري حضور نداشت، بحث‌هاي همان روز را بردند بيرون از جلسه و بسياري از آنها را به دروغ در روزنامه‌ها مطرح كردند.

و شما عكس‌العمل نسبت به انتشار اين دروغ‌ها نشان نداديد تا ذهن‌ها نسبت به وقايع باز شود.؟
حتما من عكس‌العملي نشان نمي‌دادم.

از اين زاويه بسته صحبت كردن آسان است. يك وقت هست كه مي‌خواهيم مبحثي را باز كنيم تا مسائل روشن شود و يك وقت هست كه احساس نياز به روشن كردن واقعيت نداريم.

همان كه گفتم، من احساسم اين است كه رسانه‌ها مي‌دانند؛ ولي طور ديگر عمل مي‌كنند.

درباره رسوب كالا كه از ديگر بحران‌هاي گمرك در همين ماه‌هاي اخير بود، چه نظري داريد. آيا آن هم يك توهم رسانه‌اي بود؟

خانم! هيچ كس نمي‌داند كه چيزي به نام رسوب كالا وجود خارجي نداشت.

ولي گزارش‌هاي دقيق وجود دارد؟

از شما مي‌پرسم آيا موجودي كالا يعني رسوب كالا. اينكه يك كشتي 8هزار كانتينري بيايد و 3 روز زمان ببرد تا عمليات تخليه و ... روي آن انجام شود.

مساله اين است كه در آن مدت اين سه روز تبديل به 30 الي 32 روز شده بود.

اصلا به گفته شما 32 روز. ولي آيا مي‌دانيد كه اين موضوع هيچ ربطي به گمرك ندارد؟ آيا كار تخليه، بارگيري و انبارداري با گمرك است؟ همه اينها توسط سازمان بنادر و كشتيراني انجام مي‌شود و توسط شركت «تايدواتر» كه وابسته به سازمان بنادر است.

شركت «تايدواتر» دنبال اين بود كه قيمت‌هايش را افزايش دهد، مدارك اينها وجود دارد- من از مهر ماه براي وزير اقتصاد نامه نوشتم كه ما بايد حجم كالاهاي وارد شده به اين اسكله را كاهش دهيم. آقاي رييس‌جمهور با من مستقيما تماس گرفت و گفت چه خبر است؛ 80هزار كانتينر رسوبي.

من گفتم 80هزار كانتينر رسوبي نيست. گفتم اول اينكه تا زماني كه صاحب كالا به ما مراجعه نكند، ما حق نداريم نسبت به كالا عكس‌العمل نشان دهيم. دوم اينكه بخشي از آنجا منطقه ويژه است و مي‌دانيد كه در اين مناطق تا مدت نامحدود صاحب كالا مي‌تواند كالاي خود را نگه دارد.

بعد شركت تايدواتر 4 تا كانتينر را مي‌گذارد و طوري وانمود مي‌كنند كه فاجعه‌اي دارد اتفاق مي‌افتد.
بعد مساله را مي‌برند در شوراي امنيت ملي و در مطبوعات هم اين كارها را مي‌كنند كه چه بشود؟ پاسخش ساده است كه به افزايش قيمت دست پيدا كنند. چون 45درصد آن مال سازمان بنادر است و مابقي براي شركت تايدواتر.

از نظر شما ايجاد چنين بحراني تخلف اين سازمان و شركت مذكور است؟

نه خير. تخلفي نيست. بگذاريد اينطور بگويم. اسكله توسعه پيداكرده، ولي توسعه نامتوازن بوده و باراندازها توسعه نيافته. در اين شرايط آيا گمرك مقصر است؟

اما شما بحث را عوض كرديد. بهتر است اول تكليف سازمان بنادر و تايدواتر را بدانيم.

اصلا هيچي. من روي مساله توسعه اسكله صحبت مي‌كنم. اول اينكه آيا در اين توسعه نامتوازن گمرك مقصر است؟ دوم اينكه چرا با افزايش باراندازها مشكل رسوب كالا در بندر شهيد رجايي حل شد؟ اين نشان مي‌داد كه مشكل از گمرك نبوده و اين را خودشان مي‌دانند. حالا اينكه آمدند مساله را مطبوعاتي كردند و به مسوولان علايم نگران‌كننده دادند، براي استفاده آن شركت انحصاري بوده كه غيردولتي هم هست. در همان سفر از رييس‌جمهور درخواست كردند – مداركش موجود است – كه براي تشويق و تنبيه صاحبان كالا لازم است قيمت‌ها افزايش پيدا كند كه قيمت‌ها هم افزايش پيدا كرد. بعد آمدند بحث گمرك را مطرح كردند و گمرك را موظف كردند كه برود در نقطه‌اي از تهران «آپريل» را راه‌اندازي كند.

پاسخ چرايش مشخص است. براي اينكه تايدواتر انحصار خود را تا آنجا كه بندر خشك است، گسترش دهد و تا اعماق كشور بيايد و به انحصارش ادامه دهد.

عكس‌العمل شما چه بود؟

ما گفتيم آيا منطقي است كه اين مشكل به مركز كشور منتقل شود. اولا بايد از نظر امنيتي اين را پراكنده كنيد و در ثاني نبايد آن را به مركز كشور منتقل كرد. بنابراين 3 گمرك را به 7 گمرك افزايش داديم و به 12 وزارتخانه نوشتيم كه كالاهاي خود را به سرعت ترخيص كنند. به بنادر و كشتيراني نامه داديم كه بيايد ترانزيت داخلي كند. آقاي وزير راه از ما خواست كه كاپوتاژ دريايي كنيم.

هواپيما هم كه در اين شرايط معنا ندارد، تنها ترانزيت ريلي و جاده‌اي بود كه راه‌آهن گفت چنين تواني نداريم. چون در كار سوخت‌رساني هستيم. وزير راه از ما خواست كه به حمل‌ونقل جاده‌اي بسپاريد كه دست بخش‌خصوصي است. ما فراخوان گذاشتيم با شركت‌ها صحبت كرديم و بعضي انتخاب شدند؛ ولي اين كار انجام نشد. وقتي ضبط‌تان را خاموش كرديد، دليلش را مي‌گويم كه چرا انجام نشد.

اينها هم خارج از مسووليت گمرك بود. ولي در آخر گمرك را مقصر نشان دادند.

پس چرا پس از انتخاب شركت‌هاي بخش‌خصوصي براي حمل كالا اين كار انجام نشد؟

اين كار انجام نشد. وقتي ضبط‌تان را خاموش كرديد، دليلش را مي‌گويم.