بسیاری از قیمت ها در بورس تهران قابل اعتماد نیست

«پیامد درجه اول بحران های مالی حاکم بر جهان کاهش ارزش سهام در بورس ها بود که تاثیر خود را روی کاهش اعتماد مصرف کنندگان گذاشت بنابراین نحوه خرج کردن و تقاضای آنان تغییر پیدا کرد و سپس نشانه های رکود اقتصادی در آمریکا و اروپا مشاهده شد.»

وی افزود: «اما پیامد درجه اول برخلاف تفکر مدیران بر ایران تاثیری نگذاشت،بلکه پیامد درجه دوم بود که تاثیر چشمگیری بر اقتصاد ایران گذاشت که این پیامد در نتیجه کاهش تقاضا و در راستای آن کاهش قیمت نفت، فلزات، محصولات پتروشیمی و ده ها محصول دیگر بود که بر بخش واقعی اقتصاد ما تاثیر گذاشت.»

رحمانی در ادامه گفت: «نشانه های بحران مالی حاکم بر جهان که سقوط اوراق قرضه، بازار سهام، بازار اعتبارات و سقوط نرخ ارز بود پس از بروز بحران در بخش واقعی اقتصاد کشور هویدا شد.»

عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا در ادامه گفت: «نقدینگی و نقدشوندگی همچنین انعطاف مالی از جمله بحث های بسیار اساسی در جلوگیری از بحران هاست.»

وی افزود: «اعتبار قیمت ها در بازار تا حد زیادی به نقدشوندگی آن برمی گردد و گردش مالی اوراق نشان دهنده نقدشوندگی اوراق مالی است.»

رحمانی ادامه داد: «هر چقدر حجم معاملات بیشتر باشد قیمت معتبرتر است چراکه چندین نفر آن اوراق مالی را محک زده اند و قیمت مورد اعتماد شده است.»

وی اضافه کرد: «در بورس تهران قیمت ها تا حد زیادی مورد اعتماد نیست چراکه تعداد کل سهم معامله می شود و هر کس به راحتی می تواند آن را تغییر دهد.»

رحمانی با بیان اینکه «بحران های مالی معمولاً به سرعت ایجاد می شوند»، خاطرنشان کرد: «بحران 1929 آمریکا آغاز مداخله دولت در حرفه حسابداری و حسابرسی بود زیرا پس از آن و در سال 1933 قانون اوراق بهادار و در سال 1934 SEC تشکیل شد و تدوین استانداردهای حسابداری، الزامی شدن حسابرسی در بورس نیویورک و پیشگامی حرفه را موجب شد.»

وی در ادامه به پیامد بحران اعتماد در حرفه حسابداری اشاره و عنوان کرد: «کاهش اعتماد به حرفه خود انتظام، بازنگری در استانداردهای حسابداری، توجه به راهبری شرکتی، افزایش مسوولیت مدیران مالی در گزارشگری مالی و مسوولیت هیات مدیره در ایجاد و نگهداری نظام کنترل های داخلی و گزارش آن از پیامدهای بحران اعتماد در حرفه حسابداری است.»

مدیرعامل سابق بورس دلایل بحران مالی اخیر (2009-2007) را مورد اشاره قرار داد و گفت: «این بحران نتیجه مجموعه ای از فعل و انفعالات بود که در آن با اصلاح قیمت مسکن در آمریکا، بحران وام های رهنی درجه دو، بحران نقدینگی و انرژی، بحران قیمت مواد غذایی و بحران سهام، صنعت اتومبیل سازی و در نهایت رکود اقتصادی ایجاد شد.»

وی با بیان این سوال که چرا بحران آمریکا به جهان تسری یافت، اعلام کرد: «سرمایه گذاری خارجی ها در بورس آمریکا به غیر از سرمایه گذاری در اوراق خزانه داری شش هزار میلیارد دلار و سرمایه گذاری آمریکا در اوراق بهادار خارجی شش هزار و500 میلیارد دلار بود. همچنین حجم واردات و صادرات آمریکا در سال 2007 بیش از سه هزار میلیارد دلار بود.»

رحمانی به اقدامات انجام شده برای مقابله با بحران اشاره و اظهار کرد: «با وقوع بحران تزریق نقدینگی جدید به موسسات مالی صورت گرفت و مقصران وقوع بحران، مقررات گذاران و ناظران، نظام مالی بین المللی، مدیران شرکت ها، موسسات مالی، موسسات رتبه بندی و حسابداران و حسابرسان عنوان شد.»

وی گفت: «از سوی دیگر غفلت از ریسک و کم توجهی به ابعاد مختلف ریسک، خوش بینی زیاد، اتکای بیش از حد به مدل های ریاضی و کج اخلاقی در اعطای وام و مدل اعطای وام برای فروش آن در مقابل اعطای وام برای وصول آن در وقوع بحران موثر است.» استاد دانشگاه الزهرا در ادامه به اهمیت نقدینگی در انعطاف مالی پرداخت و بیان کرد: «در بخش نقدشوندگی و قیمت، اعتبار قیمت هایی که در بازار وجود دارد به نقدشوندگی اوراق مالی در ارتباط با سهم باز می گردد و کارایی اطلاعات در جایی مطرح است که سهم معامله شود بنابراین برخورد نقدشوندگی متاثر از خود شفافیت است.»

رحمانی اهداف گزارشگری مالی در مقابل الزامات قانونی، تاثیر گزارشگری مالی بر شفافیت و آگاهی بخشی به سرمایه گذاران و بازارهای سرمایه، مدیریت سود از طریق روش های حسابداری و کاربرد سلیقه ای استانداردها را از پیامدهای اقتصادی حسابداری دانست.

وی در ادامه به زیرساخت های مناسب برای بازار اشاره کرد و افزود: «کشف قیمت، مکانیسم های تسویه و پایاپای مناسب، مشارکت کنندگان آگاه و با تجربه، مقررات و نظارت های اثربخش و ابزارها و نهادهای مالی مناسب از زیرساخت های مناسب برای بازار سرمایه است.»مدیرعامل سابق شرکت بورس در ادامه سخنان خود با توجه به بحران مالی غرب به کاربردها و راه حل های مورد استفاده در ایران پرداخت و پیشنهاد کرد: «باید در کشور کارگروه حسابداری بحران مالی برای بررسی مشکلات و عبرت آموزی و نیز اقدامات پیشگیرانه تشکیل شود.»

وی تاکید کرد: «از طرف دیگر باید در مجامع بین المللی حضور فعال داشته باشیم در حالی که اکنون خود را منزوی کرده و در مجامع حضور نداریم بنابراین باید در این بخش فعال تر ظاهر شویم و ایفای نقش کنیم.»

رحمانی اضافه کرد: «همچنین باید جهت گیری ها به سمت استانداردهای بین المللی بوده و زیرساخت های لازم برای اجرای استانداردهای حسابداری و حسابرسی شناسایی شود.»

وی با تاکید بر اینکه «باید به بحران اعتماد در بورس توجه ویژه شود» عنوان کرد: «در حال حاضر معاملات با اشخاص وابسته،مشکل اساسی در شرکت های بورس است و نظام کنترل های داخلی دچار ضعف است.» مدیرعامل سابق شرکت بورس در پایان عنوان کرد: «شفافیت اطلاعاتی، توجه به اجرای نظام راهبردی شرکتی، آسیب شناسی اخراج شرکت ها از بورس از نظر مسائل حسابداری و حسابرسی، پیگیری و بهره برداری از پیشرفت های فنی و فناوری در تعیین ارزش های بازار، اهمیت حسابداری و حسابرسی در کارایی و شفافیت بورس و حفظ موقعیت اطلاعاتی و اطمینان بخشی نسبت به دیگر منابع و رقبا از جمله موسسات رتبه بندی باید در بازار کشور به کار گرفته شود.»

همکاری حرفه حسابداری برای غلبه بر بحران ضروری است

یدالله مکرمی استاد دانشگاه آزاد اسلامی نیز در این نشست اعلام کرد: «جامعه جهانی برخلاف بحران های پیشین که حرفه حسابداری را یکی از مقصران بحران قلمداد می کرد، این بار امید زیادی به پشتیبانی و همکاری حرفه حسابداری برای غلبه بر بحران دارد زیرا بیانیه سران کشورهای گروه 20 در نشست اخیر و درخواست های گسترده و مهم آن از حرفه حسابداری نشان دهنده دیدگاه هایی است که اهمیت نقش حرفه حسابداری در حفظ سلامت اقتصاد جهانی را درک کرده است.»

وی به تاثیر بحران مالی بر حرفه حسابداری و تلاش گسترده حرفه حسابداری در اقتصاد جهانی اشاره کرد و گفت: «اصلی ترین اثر بحران های اقتصادی دهه اخیر به حرفه حسابداری، تغییر ساختار نظارت بر حرفه بود.»

مکرمی افزود: «تا اواخر قرن بیستم، حرفه حسابداری تا حدود زیادی خود انتظام بود و نظارت بر حرفه توسط مراجعه حرفه ای انجام می شد ولی از قرن بیست و یک نظارت بر حرفه حسابداری به طور کامل به مراجع مستقل از حرفه واگذار شد و تا پایان سال 2008 در 27 کشور جهان نظارت بر حرفه حسابداری به عهده مراجع مستقل از حرفه واگذار شده است.»

وی خاطرنشان کرد: «در بحران مالی کنونی، چند موضوع مهم مربوط به حسابداری و گزارشگری مالی آشکار شد که شامل عملیات خارج از ترازنامه، افشای ناکافی ریسک بنگاه و بخش ارزش منصفانه بود که اخیراً به جدلی مهم علیه حرفه حسابداری تبدیل شد.»

این استاد دانشگاه یادآور شد: «فدراسیون بین المللی حسابداران در پی بحران 2000 و فروریختن اعتماد عمومی به حرفه حسابداری گزارش منتشر کرد و پیشنهادی ارائه کرد. در این پیشنهاد از حرفه حسابداری خواسته شده بود فرآیندهای کنترل کیفیت حسابداری بیشتر مورد توجه قرار گیرد همچنین آیین رفتار حرفه ای به طور جدی رعایت شود و مقررات استانداردهای حسابداری و حسابرسی تقویت شود.»

وی ادامه داد: «انجمن حسابداران خبره رسمی (ACCA) در بیانیه ای در سال 2008 ضمن توضیح ریشه های اصلی بحران اعتباری، پیشنهادهایی برای برون رفت از بحران در پنج زمینه راهبری بنگاه، پاداش و مزایای مدیران، تشخیص ریسک و مدیریت آن، حسابداری و گزارشگری و مقررات ارائه کرده است. به نظر این انجمن، نگاه بیش از حد کوتاه مدت، نبود حسابرسی در نهادهای مالی و نبود پاسخ دهی در بین مدیران و سهامداران محور اصلی بحران را تشکیل داده است.

مکرمی اظهار کرد: «نتایج تحقیقی که توسط فدراسیون بین المللی حسابداران (IFAC) در اواخر سال 2008 از روسای مراجع حرفه ای حسابداری جهان صورت گرفت، نشان می دهد بحران اعتباری کنونی موجب افزایش آگاهی درباره ارزش حسابداران حرفه ای و خدمات آنها شده است.»

وی در ادامه اضافه کرد: «به نظر روسای سازمان های حسابداری نیاز به خدمات حسابداران حرفه ای در باره موضوعاتی که با بحران اعتباری مرتبط است، افزایش خواهد یافت. علاوه بر این انتظار می رود موضوعاتی مانند انتقال به استانداردهای بین المللی و گزارشگری مالی مباحث مربوط به تعهدات حسابرس، استفاده از فناوری های جدید چون XBRL و مباحثی مرتبط با مسوولیت اجتماعی شرکت ها از اهمیت بیشتری برخوردار باشد.»

مکرمی یادآور شد: «رئیس کمیسیون بورس اوراق بهادار آمریکا در سخنرانی خود در اکتبر 2008 ضمن اشاره به رسالت کمیسیون در حفظ اعتماد سرمایه گذاران به بازار سرمایه و تامین اطلاعات اتکاپذیر، به این موضوع اشاره کرد که بحران مالی اخیر نشان داد شفافیت تا چه اندازه برای بازار سالم اهمیت دارد و ریسک پنهان تا چه اندازه ممکن است برای بازار هزینه داشته باشد.»