خبر آنلاین:تردید در خرید سوخت هستهای بالا گرفت
«غربیها میخواهند به بهانه دادن سوخت نیروگاه، سوخت از ما بگیرند که این معادله هیچ توجیه قانونی و عقلی ندارد.»
این جمله از زبان علی لاریجانی، رئیس مجلس هشتم و مذاکرهکننده سابق ایران در مباحث هستهای بیان شده است، او با این تعبیر که غرب در پیشنهادات جدید خود به ایران به دنبال فریبکاری است به نوعی جهت و محتوای پاسخ ایران در هفته جاری را مشخص میکند اما هنوز مشخص نیست که پاسخ ایران چه خواهد بود و آقای لاریجانی از کدام دیدگاه به این موضوع نزدیک شده است.
دو دیدگاه در داخل ایران پیرامون مذاکرات ژنو و وین و نتیجه حاصل از مذاکرات دوم که به شکل یک پیشنویس با توافق کامل آمریکا، روسیه، فرانسه و آژانس حاصل شد مشهود است؛ دیدگاه اول پیشرفت ایران در گامهای دیپلماتیکی که در ژنو و وین برداشت و موجب ایجاد نسبی اعتماد برای طرفهای غربی و آژانس شد که گروه طرفدار این دیدگاه عملکرد ایران را توفیق توصیف میکنند، دیدگاه دوم توافق حاصل از مذاکرات ژنو را که برای بررسی عملیاتی، مذاکرات وین را در پی داشت به نوعی عقبنشینی صریح ایران در مسیر هستهای خود تلقی میکند، طرفداران این دیدگاه معتقدند ایران سالهای سال بر ادامه غنیسازی اورانیوم در داخل خاک خود تأکید داشت و با هرگونه پیش شرط تعلیق و توقف در این ارتباط مخالف بود و همین دلیلی شد برای کاهش اعتماد میان طرفین و متوقف شدن طولانی فرآیند مذاکره که به طور قطع نفعی برای ایران نداشته است.
بر طبق دیدگاه دوم زمانی که تهران در ژنو پیشنهاد انتقال اورانیوم به روسیه برای غنیسازی بیشتر و ارسال آن به فرانسه برای تبدیل به سوخت هستهای و واگذار کردن این سوخت به ایران را مورد استقبال قرار داد، غرب را شگفتزده کرد و این باعث شد که غربیها تعبیر «موفق و سازنده بودن مذاکرات» را بهکار گیرند و اسرائیل ساز مخالفت را کوک کند؛ این استقبال ایران، راه بررسی بیشتر را باز کرد و در وین بررسیهای فنی آغاز شد اما نهایتاً مذاکرهکنندگان ایرانی به امضای پیشنویس تهیه شده برای توافق نهایی نرسیدند و کار را به مشورتهای بیشتر سپردند تا به گفته منابع داخلی در اواسط این هفته نتیجه مشورتها اعلام شود.
اکنون اظهار نگرانی بسیاری از صاحبنظران داخلی را شاهدیم، نگرانی که این پرسشها را با خود همراه دارد که اگر موضوع هستهای ایران به تهیه سوخت رآکتور تهران محدود بود چرا آن همه هزینه و تلاش، اگر قرار بود غنیسازی اورانیوم به خارج منتقل شود، چرا آن همه چانهزنی و فرصتسوزی و اگر پیشنهاد آمریکا در ژنو- انتقال اورانیوم به روسیه و تبدیل به سوخت در فرانسه و تحویل به ایران برای رآکتور تهران- قابل بررسی و پذیرش تشخیص داده شده بود، چرا این تعللها برای امضای پیش نویس آژانس؟
به هر حال معلوم نیست سخنان آقای لاریجانی متمایل به کدام یک از این دو دیدگاه است، شاید حتی دیدگاه یا دیدگاههای دیگری نیز در این ارتباط وجود داشته باشد از جمله این تفکر رایج که «هر زمان طرفهای غربی به ویژه آمریکا از اقدام یا تصمیمی در ایران استقبال کرده و آن را مثبت ارزیابی کنند، باید دقت بیشتری داشت و بازنگری در جهت تأمین و تضمین منافع و مصالح کشور را در نظر گرفت.»
مهم این است که اکنون یک مقام ارشد جمهوری اسلامی ایران به دیگر تصمیمگیران تأکید میکند که دقت بیشتری داشته باشند چراکه به گفته او طرفهای غربی به جای آنکه سوخت را به ما تحویل دهند میخواهند سوخت بگیرند.
در همین راستا علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز گفته بود که «بهتر است سوخت 20 درصد را خریداری کنیم و سوخت 5/3 درصدمان را برای تأمین سوخت نیروگاههای داخلی خود از جمله 360 مگاواتی دارخوین نگه داریم.»
این تأکیدها نمیتواند چندان به ارتباط با بررسیهای بیشتر در تهران برای پاسخ به رایزنیها و پیشنهادات انجام شده در وین باشد، به نظر میرسد که ارزیابی دقیق پاسخ ایران در حال حاضر در بالاترین سطح مقامات نظام مورد توجه است و برای تهران نگاه به آینده فعالیتهای هستهای کشور، اعتمادسازی برای طرفهای غربی، توسعه همکاریها با آژانس انرژی اتمی، همراه نگاه داشتن روسیه و چین و مسدود کردن راههای اعمال فشار و تشدید تحریمها به عنوان گزینههای بسیار مهم در روند تصمیمگیری قرار دارد.
اعلام آمادگی آمریکا برای تضمین کتبی به ایران
کاخ سفید و به تبع آن رسانههای غربی خبر گفتوگوی تلفنی جداگانه باراک اوباما و رؤسای جمهور فرانسه و روسیه را منتشر کردند. کاخ کرملین با صدور بیانیهای ضمن تأیید خبر مختصری از محتوای این گفتوگوها را نیز فاش ساخت.
در این میان خبرگزاری «ریانوستی» روسیه و رویترز به نکته قابل توجهی در بیانیه بخش رسانهای کاخ کرملین توجه کردند؛ ظاهراً وقتی اوباما بر اهمیت نقش روسیه در مذاکرات هستهای 1+5 و ایران تأکید میکند، مدودف نیز به اهمیت «اعلام آمادگی ایالات متحده برای تأمین ضمانتهای کتبی برای طرح تعویض اورانیوم» اشاره میکند.
البته مشخص نیست این «اعلام آمادگی» آمریکا برای ضمانت کتبی کجا مطرح شده است؛ در مذاکرات وین، در مذاکرات دوجانبه هیأتهای نمایندگی در حاشیه نشست وین و یا. . .؟! آنچه میتوان گفت این است که آمریکا در جایی برای تأمین ضمانت کتبی اعلام آمادگی کرده است.
اوباما که روز شنبه با همتایان روس و فرانسوی خود در مورد موضوع هستهای ایران تلفنی گفتوگو کردند بنا بر گزارش خبرگزاری «آسوشیتدپرس» هر سه رئیسجمهور ضمن تأیید پیشنهاد وین، آن را شیوهای برای آرامش بخشیدن به غرب توصیف کردهاند. کاخ سفید گفت که اوباما از سارکوزی و مدودف برای کمکهایشان در خصوص این موضوع تشکر کرده است.
خبرگزاری «فرانسه» زمان این گفتوگوهای تلفنی را صبح شنبه اعلام کرده و به نقل از کاخ سفید نوشت هر سه نفر همچنین «بر اهمیت پذیرش طرح پیشنهادی از سوی تمامی طرفین تأکید کردهاند تا بدین نحو اجرای آن در اسرع وقت امکانپذیر باشد».
بنا بر گزارش خبرگزاری فرانسه پس از تماس تلفنی اوباما و مدودف کاخ سفید اعلام کرد «هر دو رئیسجمهور بر ضرورت اتحاد آمریکا و روسیه در پیگیری نگرانیهای دوجانبه درباره برنامه هستهای ایران تأکید کردهاند». اوباما و سارکوزی با بیان وحدت کشورهای متبوعشان در مورد ایران، با ادامه مشورتهای بیشتر در هفته جاری موافقت کردهاند.
خبرگزاری «رویترز» (مسکو) نیز به نقل از بیانیه کرملین نوشت اوباما و مدودف درباره نتایج نشست وین تبادل نظر کردهاند. بنا بر گزارش این خبرگزاری «مدودف بر اهمیت اعلام آمریکا تأکید کرده که گفته ایالات متحده آمادگی دارد تا تضمین مکتوب برای طرح معاوضه اورانیوم برای سوخت رآکتور تحقیقاتی فراهم کند».
خبرگزاری «ریانوستی» روسیه نیز به نقل از بیانیه بخش رسانه کرملین نوشت طی تماس تلفنی اوباما و مدودف، «رئیسجمهور آمریکا بر نقش سرنوشتساز روسیه در بازگرداندن مذاکرات به مسیر سازنده تأکید کرده است». مدودف نیز در عوض بر اهمیت اعلام آمادگی آمریکا جهت تأمین تضمینهای مکتوب برای طرح تعویض سوخت هستهای برای رآکتور تحقیقاتی تأکید کرده است.
شنبه شب هوشنگ امیراحمدی که از او به عنوان دلال رابطه ایران و آمریکا که در 4سال اخیر نقش برجستهای در این میان با ارتباط برقرار کردن با برخی معاونان رئیسجمهور برقرار کرد با حضور در استودیوی پخش بی. بی. سی. فارسی گفت ایران گارانتی میخواهد تا اطمینان یابد اورانیوم 5/3 درصدی خود را که ارسال میکند اورانیوم 20 درصدی دریافت خواهد کرد.
