كمبود فولاد جو رواني است؛ آمادگي بورس كالا براي معاملات سكه
محمد رضا شهيديتبار از حدود دو سال قبل تا كنون رئيس هيئت مديره بورس كالا بوده است. به منظور بررسي جزئيات اتفاقاتي كه در عرضه محصولات پتروشيمي و فلزات ضعيت عرضههاي كشاورزي و معاملات سيمان در سال جاري رخ داده است با وي مصاحبهاي انجام دادهايم كه جزئيات آن را ميخوانيد:
فارس:ابتدا سابقهاي از بورس كالا و سوابق مديريتي خود در گذشته و حال بيان كنيد؟
شهيديتبار :بورس كالاي ايران بورسي جوان بوده و 3 سال و نيم بيشتر از عمر آن نميگذرد. دوره اخير فعاليت هيئت مديره، دور دوم هيئت مديره بورس كالاست. بيش از 1.5 سال است كه من عضو هيئت مديره اين شركت هستم و از نظر ساير سوابق مديريتي نيز در شركتهاي مختلف اقتصادي و هيئت مديره شركتهاي صنعتي، توليدي و سرمايهگذاري فعاليت حضور داشتهام، در حال حاضر نيز مسئوليت يكي از بخشهاي مجموعههاي وزارت صنايع را به عهده دارم.
فارس: در مدتي كه رئيس هيئت مديره بورس كالا هستيد تا چه ميزان به اهداف مورد نظرتان دست يافتهايد؟
شهيديتبار: با توجه به جوان بودن بورس كالا دوره دوم هيئت مديره دوره موفقي را پشت سر گذاشته است به نحوي كه از نظر كميت كالايي ميزان حجم معاملات نسبت به سالهاي قبل رو به رشد بوده است،اقبال مصرفكننده و تجار بيشتر شده و ورود محصولات پتروشيمي نيز به صورت جدي پيگيري شد.
عرضه سيمان نيز كه سالهاي سال بحث ورود آن به بورس كالا مطرح بود امسال انجام شد، همچنين در محصولات نفتي نيز نفت كوره پذيرش شد كه مقدمه عرضه ساير محصولات نفتي است. تالار صادراتي بورس كالا نيز در كيش راهاندازي شد كه امكان صادرات را ايجاد كرد.
يكي ديگر از اقداماتي كه در 1.5 سال فعاليت من در بورس كالا انجام شده ورود ابزارهاي مشتقه مالي از جمله شمش طلا براي اولينبار و قراردادهاي آتي در محصولات مختلف است،بنابراين توسعه آنچه وجود داشته از نظر كمي، توسعه ابزارهاي مالي جديد و تنوع كالايي در دوره دوم هيئت مديره بورس كالا محقق شده است.
فارس: موضوع ورود شمس 10 انسي در معاملات آتي به كجا رسيد؟ آيا منتفي شده است؟
شهيديتبار: هيچ برنامه اقتصادي منتفي شدهاي وجود ندارد، طلا ويژگي و پيچيدگي خاص خود را دارد، بنابراين افرادي كه در بورس خريد ميكنند معتقدند كه در معاملات آتي بايد بتوانند سود و زيان را تشخيص دهند و ريسك معامله اصلي يك كالا را نبايد داشته باشند،بنابراين شركت بورس كالا و سازمان بورس ميخواهد مقررات را به حدي رعايت كند كه اين موضوع به طور كامل در نظر گرفته شود تا بعد از راه اندازي دچار مشكل نشود، لذا موضوع منتفي نشده و در حال بررسي است.
فارس: در حال حاضر معاملات محصول پتروشيمي بورس كالا در چه وضعيتي است؟
شهيديتبار: محصولات پتروشيمي بازار خاص مصرف خود را دارد و مصرفكننده نهايي يعني مردم محصولات پتروشيمي را نميخرند،از دو سال قبل تاكنون كارخانهها عادت داشتند از طريق بازرگاني پتروشيمي سهميهاي بگيرند كه بعد از چند سال متوجه شدند كه نتيجه مطلوبي نداشته است زيرا عدهاي پروانه توليدي ميگرفتند و ظرفيتي را مشخص ميكردند و براساس آن سهيمهاي ميگرفتند و چون نرخ سهميه و بازار آزاد با هم متفاوت بود آن را در بازار آزاد ميفروختند، بنابراين رانت ايجاد شده بود. هر نظامي كه بر اساس سهميهبندي فعاليت كند، ميتواند اين رانتها را ايجاد كند.
فارس: ورود محصولات پتروشيمي به بورس كالا چه اثري در قيمتها داشت؟
شهيديتبار: با ورود اين محصولات به بورس در كنار شفافيت قيمت خريد، تغييرات اساسي ايجاد شد در گذشته شركت بازرگاني پتروشيمي كه متعلق به شركت ملي پتروشيمي بود، محصولات شركتهاي توليدكننده پتروشيمي را ميگرفت و در بازار عرضه يا صادر ميكرد. برخي كارخانهها كه به استناد دولتي بودن اين شركت با آن همكاري ميكردند براي خود سازوكار فروش نداشتند و تنها توليدكننده بودند، زيرا بازرگاني پتروشيمي اين كار را براي آنها انجام ميداد ولي وقتي شركت بازرگاني پتروشيمي خصوصي شد و ديگر اجباري وجود نداشت كه كالاي خود را به ملي پتروشيمي بدهد، بنابراين به سراغ واحدهاي بازرگاني و تعيين كارگزار و نحوه معرفي كالا را در بورس رفت.با توجه به اينكه يك سال از ورود محصولات پتروشيمي گذشته بود،مسئله تغيير مديريت واحد توليدكننده رخ داد و باعث شد كه به سمت تعيين كارگزار، واحدهاي فروش بروند.
فارس: در حال حاضر نوسان قيمتي در رينگ پتروشيمي به چه شكل است؟
شهيديتبار: بايد اين مسئله را بدانيم كه هر فرآيند تغييري تلاطمي را ايجاد ميكند ولي در حال حاضر با برنامه هاي مديريتي آن را كنترل كردهايم و تا چند ماه آينده بازار متعادلتري در محصولات پتروشيمي ايجاد خواهد شد.
نوسانات قيمت در حد متعارف دنيا و نوسان خاص و بازار ملتهبي وجود ندارد، زيرا مصرفكننده نهايي آن توليدكنندهها هستند كه آنها هم دانش موضوع را دارند و جو رواني بازار نيز كمتر بر روي آنها اثر ميگذارد.
فارس: بورس فلزات چه وضعيتي دارد؟
شهيديتبار: قدمت عرضه فلزات بيشتر از ساير كالاهايي است كه در بورس كالا عرضه مي شود، توليدكنندگان فلزات، عرضهكنندگان اين بخش بوده و تجار، تعاونيها، سازمانها و مردم خريدار اين كالاها هستند،بورس فلزات تغيير مديريتي مثل پتروشيمي را نداشت ولي اتفاقات ديگري افتاد.اولاً بايد بدانيم كه مصرفكننده نهايي آن مردم هستند و هر كالايي كه مصرفكننده نهايي داشته باشد با جو رواني دچار نوسان و دستكاري ميشود و اگر مسئلهاي رخ دهد به ترتيب نفر اول، دوم و سوم كه در بازار اين شايعه را ميشنوند به دنبال منشأ آن نيستند.
در بازار فلزات تا سه چهار ماه پيش مشكل خاصي وجود نداشت و بر اساس بازار جهاني قيمت تا 1200 دلار نيز رسيد و نوسان داشت.،اما از 4 - 5 ماه پيش افرادي وارد بازار شدند كه از جو رواني مسائلي مثل تحريم سوء استفاده كردند و هرگاه اقتصادي درگير جنگ اقتصادي با جايي ميشود به نوعي هم تهديد است هم فرصت.
فارس: از چه زاويهاي تهديد و از چه جنبهاي فرصت است؟
شهيديتبار: هم از نظز سازندگي و هم براي افراد فرصتطلب كه دنبال شكار لحظهها هستند فرصت است.اگر بورس وجود نداشت اين اتفاق در بازار فولاد شدت بيشتري داشت، ولي بورس به عنوان يك نظام كنترلي به اقتصاد كشور كمك كرد تا اين بازار متلاطم نشود.
فارس: چه مشكلاتي در قيمت محصولات فلزي وجود دارد؟
شهيديتبار: يكي از مشكلات تفاوت قيمت جهاني كالا به مقصد ايران توسط صادركنندگان كشورهاي خارجي است،براي نمونه قيمت فولاد آسياي ميانه به مقصد درياي سياه و تركيه يك قيمت است ولي اگر به ايران بيايد قيمت آن 40 تا 50 دلار بيشتر مي شود حتي هزينههاي حمل و ترخيص را از قيمت داخل ايران كم ميكردند و آن را قيمت جهاني ميدانستند،بنابراين براي تجاري كه واردات اين شكلي داشتند و شركتهاي خارجي سود آور بود.
در بورس اعتقاد به تبعيت قيمت جهاني داريم ولي قيمت واقعي كه همه جاي دنيا اعمال ميشود نه قيمت ساختگي براي بازار ايران.
حتي برخي كارشناسان نيز به اين نكته توجه ندارند. در اين شرايط بورس وارد شد.
دومين بحث نيز، مسئله تحريم و حمل كالاها بود كه جو رواني ايجاد شد. البته هنوز اطلاعاتي وجود ندارد كه نشان دهد كسي قصد وارد كردن كالايي را در اين بخش داشته باشد ولي به دليل تحريمها نتواند. زيرا در شمال، غرب و جنوب كشور ظرفيتهاي لازم براي واردات وجود دارد و حتي در برخي مواقع اين گلايه را داشتيم كه هر كشتي سرگردان روي آب اگر فولاد اضافه دارد در ايران تخليه ميكند،بنابراين مشكلي به نام كمبود وجود ندارد.
اين مسئله يعني كمبود فولاد جو رواني است و منشأ اقتصادي مؤثري ندارد، شايد براي برخي گريدهاي فولادي كه صنايع خاصي دارد، كمبود باشد ولي در مورد تيرآهن و ميلگرد مشكل اساسي وجود ندارد.
فارس: بورس براي كنترل اين اتفاقات چه اقداماتي انجام داده است؟
شهيديتبار: بورس به دنبال مديريت اين مسائل بود، با توجه به اينكه تقاضاي بازار در شش ماه اول امسال نسبت به مدت مشابه قبل بسيار افزايش يافته است و آن نيز به دليل مسكن مهر و ساير پروژههاي صنعتي و راهسازي بود و حجم واردات نيز نسبت به سال قبل حدود 10 درصد از نظر حجمي كم شد، ولي توليد داخل 4 يا 5 درصد افزايش يافته است، البته افزايش توليد توانسته بخشي از كاهش واردات را جبران كند ولي چون تقاضا بيش از تقاضاي سال گذشته بود اين مسئله بازار را دچار مشكل كرد.
فارس: بورس چه كاري براي كنترل اين وضعيت انجام داد؟
شهيديتبار: يكي از مشكلاتي كه به اين اتفاقات دامن زد مسكن مهر بود،پيشبيني افزايش نياز واقعي براي اين پروژه، در بازار جو رواني ايجاد كرد كه مثلا مسكن مهر چند ميليون تن فولاد نياز دارد بنابراين شايد مسئول يك پروژه بگويد پيشروي اين پروژه خوب است ولي اثر آن بر روي بازار به گونهاي است كه احساس ميكنند كه يك تقاضاي بالايي در آينده براي مسكن مهر وجود دارد، بنابراين جلوي عرضههاي خود را ميگيرند تا زماني كه اين پروژه نياز داشت به آنها بدهند.
بر اين اساس، بورس كالا توصيه زيادي به مسئولان مسكن مهر داشت توافق كردند تا مسكن مهر مديريت نيازهاي خود را به واحدهاي صنعتي بدهند.
فارس: با اقداماتي كه بورس كالا انجام داد،آيا وضعيت بازار تغيير كرده است؟
شهيديتبار: بورس فلزات سعي دارد جو رواني را كم و قيمت را مديريت كند ، ولي مسئله افزايش نرخ دلار به اين مسئله دامن زد، زيرا كالاي مثل فولاد با نرخ دلار سنجيده ميشود.
با همه اين مسائل بورس كالا سعي كرد اين نوسانات را مديريت و اجازه ندهد عدهاي كار خود را انجام دهند كه اگر اين كنترلها را انجام نميداد افزايش قيمت بيرويه رخ داده بود.
بر اين اساس، از مجموعه وزارت بازرگاني ميخواهيم كه واحدهاي فولادسازي ظرفيتهاي خالي توليدي دارند و كارگر نيز وجود دارد و اگر دولت براي كمبود فولاد، شمش را با توجه به اينكه كي از مشكلات ما توليد شمش است، وارد كند نه مقاطع فولادي و آن را يا در بورس عرضه كند يا حتي كارمزدي به كارخانهها بدهد و محصول را در بورس كالا عرضه كند اين اختلاف در عرضه و تقاضا حل ميشود، عرضه بيشتر ميتواند كنترل را انجام دهد.
فارس: فروش محصولات كشاورزي در شش ماه اول سال چه ميزان بوده است؟
شهيديتبار: محصولات كشاورزي در اين دوره شش ماهه اول سال نسبت به مدت مشابه سال قبل بيش از 10 برابر شده و حجم معاملات كشاورزي نيز از نظر حجم و تنوع كالايي افزايش قابل توجهي يافته است.
اين مسائل نيز به اين دليل است كه وزير فعلي وزارت كشاورزي ديدگاه مثبتي نسبت به بورس كالا داشته، بنابراين انتظار ميرود رونق بخش كشاورزي در بورس كالا افزايش يابد.
فارس: يكي از مسائلي كه وجود دارد اين است كه چرا تنها سيمان كردستان در بين سيمانيها هر روز عرضه دارد؟
شهيديتبار: حكايت ورود سيمان جالب است. سالها است كه نرخ تعييني سيمان را دولت انجام ميداد و از طرف ديگر كمبود سيمان نيز وجود داشت. با افزايش كارخانهها و بهرهبرداري كارخانههاي در دست ساخت، سرعت توليد با مصرف هماهنگ شد، البته سيمان كالايي است كه حمل آن گران است در حال حاضر نيز عرضه و تقاضا پاسخ يكسان است ولي در برخي مناطق مازاد عرضه وجود دارد. براي نمونه در مناطق مركزي توليد زيادتر از مصرف آن منطقه است و بايد به ساير مناطق بفروشد. همچنين، در شهرهاي حاشيهاي كه امكان صادرات وجود دارد به خصوص دو كشور افغانستان و عراق كه پروژههاي سيمانبر زيادي در دست دارند، تقاضا بيشتر از عرضه است ولي در مجموع وضعيت سيمان در كشور متعادل است.
علاوه بر كردستان، اصفهان نيز عرضه دارد. تعيين قيمت نيز به عهده خودشان است نه دولت دخالتي دارد نه كنترلي وجود دارد و در فضاي رقابتي در حال فعاليت هستند.
اما بايد بدانيم زيرا يك واحد فروش سالهاي سال در صنعت سيمان وجود داشتند و عادت دارد حواله دريافت كند و با ورود به بورس كالا شرايط يك دفعه تغيير كرد و شركتها به دنبال مردم هستند، بنابراين طي شدن اين فرآيند زمان ميبرد. ظرف يك سال آينده شرايط سيمان كاملاً در بورس متعادل ميشود.
فارس: با توجه به گذشت حدود سه ماه از ورود سيمان، وضعيت اين كالا را چگونه ميبينيد؟
شهيديتبار: با گذشت دو سه ماه از پذيرش سيمان، حدود 5 تا 6 شركت بزرگ پذيرش شده و چندين شركت نيز در صف پذيرش هستند. مسئولان سيمان اعتقاد دارند شركتهايي كه وارد شدند روانتر و راحتتر و با روش بهتري كار خود را انجام ميدهند و حتي اگر فروش مدتدار نيز داشته باشند تأمين مالي آنها افزايش و دريافت مطالبات آنها به صفر ميرسد،بنابراين به نسبت اينكه نوزاد سه ماهه است وضعيت خوبي دارد، ولي به زمان نياز دارد تا منطبقتر شوند.
فارس: اثر هدفمندي يارانهها بر روي بورس كالا به شكل است؟
شهيديتبار: هنوز اثر مستقيم و مشخصي بوجود نيامده تا بدانيم چه اتفاقي ميافتد. خود هدفمند كردن يارانهها يك مسئله اجتنابناپذير است و آرزوي متخصصين اقتصادي است كه مكانيزم واقعي قيمتها را تعيين كند، نه تنها براي حاملهاي انرژي بلكه براي همه كالاها، التبه قيمتهاي اصلي در بازار رقابت واقعي ايجاد ميشود و به همين منظور بايد كنترل لازم براي ايجاد رقابت كامل در بازار توسط دولت انجام شود زيرا اگر بازار انحصاري باشد قيمت واقعي شكل نميگيرد،بايد اين نكته را درنظر بگيريم كه هدفمندييارانهها اثر مستقيم در بورس ندارد و غير مستقيم است.
فارس: اثر هدفمند كردن يارانهها بر روي چه محصولاتي بيشتر است؟
اجراي اين قانون باعث مي شود قيمت تمام شده محصولات فولادي افزايش يابد،براي تعيين قيمت كالاها، سقف قيمت جهاني وجود دارد و قيمت در بورس بيش از قيمت جهاني نخواهد بود ولي چون هدفمند كردن يارانهها جديد است، هنوز تحليل دقيقي وجود ندارد و برخي مكانيزمها را بايد بعد از اجرا اعلام كرد.
در حال حاضر با تمهيداتي كه در نظر گرفته شده معتقديم قيمت تمام شده برخي كارخانهها بالا ميرود، اقتصاد و دولت بايد كمك كنند تا بنگاههاي اقتصادي در اين شرايط متضرر نشوند كه اگر اين مسئله رخ دهد تبعات اقتصادي، اجتماعي، سياسي براي كشور خواهد داشت و چندين برابر بايد هزينه كند تا تبعات آن را جمع كند، بنابراين كاهش اثرات اين قانون نيازمند توجه ويژه مسئولان است.
فارس:آيا هنوز عرضه نقدي سكه در بورس كالا دنبال مي شود؟
شهيدي تبار: پس از جرياناتي كه در بازار براي سكه رخ داد بانك مركزي بايد از ظرفيتهاي بورس كالا استفاده كند. بورس آمادگي دارد كه به كمك دولت و بانك مركزي بيايد. به طور مثال اگر تعيين قيمت فولاد را به عهده بازار ميگذاشتيم وضعيت آن از شرايط فعلي بدتر بود،بنابراين اين بازار مشخص، تدوين شده، كنترل شده، استاندارد شده به نام بورس كالا وجود دارد و هنوز آمادگي داريم كه به بانك مركزي براي كنترل بازار سكه كمك كند.
جاي تعجب است كه چرا بانك مركزي با اين همه مشكل كه در اداره بازار سكه دارد از بورس كالا استفاده نميكند و هنوز در بانك كارگشايي كه براي مردم قابل دسترسي نيست و بسياري ازمردم نميداند بانك كارگشايي كجاست، استفاده ميكند. بورس كالا با شبكه وسيع كارگزاراني كه در اختيار دارد ميتواند اين ابزار را در اختيار اقتصاد كشور و بانك مركزي قرار دهد.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه