در ساعت 23:30 به وقت تهران در استانبول چه گذشت؟

ضیافت شام ۳ جانبه میان احمد داوود اوغلو، سعید جلیلی و کاترین اشتون ساعت ۲۳:۳۰ به وقت تهران (۲۲ به وقت استانبول) پایان یافت.

به گزارش  ایران هسته ای، در این ضیافت شام که به عنوان یک مقدمه غیررسمی برای مذاکرات رسمی سامان داده شده بود هیئت های دو طرف هم شرکت داشتند. برخی منابع غربی مرتبط با مذاکرات گفته اند که سرگی ریابکوف معاون وزیر خارجه و نماینده روسیه در مذاکرات ۱+۵ با ایران، در این ضیافت شام حضور نداشته است. علت این امر ظاهرا حضور سرگی لاوروف وزیر خارجه روسیه در آنکارا همزمان با برگزاری مذاکرات استانبول و تداخل برنامه ها بوده است. دیپلمات ها در استانبول گفتند که ریابکوف از صبح روز جمعه به همراه بقیه اعضای ۱+۵ در مذاکرات رسمی ۱+۵ با ایران حاضر خواهد بود.

پیش از این ضیافت شام که در کاخ محل برگزاری مذاکرات برگزار شد، دکتر جلیلی با احمد داوود اوغلو یک دیدار دوجانبه داشته و علی باقری هم در این دیدار حضور داشته است.

کاترین اشتون رییس هیئت مذاکره کننده ۱+۵ قبل از دکتر جلیلی با داوود اوغلو ملاقات کرد. درباره محتوای این دیدارها اطلاعی در دست نیست اما تقریبا روشن است که ۱+۵ خواهان ایجاد فضای مثبت در استانبول و باز کردن راه به سوی یک توافق مشخص و عملی است. ایران هم همین دیدگاه را دارد با این تفاوت که هیئت ایرانی تاکید دارد هرگونه توافق احتمالی فقط در چارچوب دستور کار «گفت وگو برای همکاری» که در ژنو روی آن توافق شد، قابل حصول است و اگر بنا به تنظیم مدالیته ای برای آینده باشد باید در همین چارچوب باشد.

دیپلمات ها می گویند فضای گفت وگوهای غیررسمی پنج شنبه شب در مجموع مثبت بوده است اما همه چیز به آنچه در مذاکرات رسمی مطرح می شود بستگی خواهد داشت و اگر ۱+۵ بخواهد دستور کار توافق شده در ژنو را نادیده بگیرد و به گفتمان های قدیمی مانند اعتمادسازی برگردد، کار پیچیده خواهد شد بویژه اینکه کارنامه رفتاری اشتون و امریکا در فاصله مذاکرات ژنو و استانبول به هیچ وجه حاوی پیام های امیدوار کننده ای نبوده است. اشتون و دولت امریکا در این مدت نه فقط دستور کار گفت وگو برای همکاری را که در صورت جلسه مذاکرات ژنو به عنوان توافق دو طرف ذکر شده بود بایکوت کردند، بلکه به اظهارات منفی و اقدامات خصمانه علیه ایران هم متوسل شدند. اشتون هفته پیش در استانبول گفت که برای مذاکرات هسته ای و طرح نگرانی ها در این مورد به استانبول خواهد آمد که این مستقیما خلاف توافق ژنو بود. امریکا هم پس از مذاکرات ژنو دو مرحله تحریم ها یک جانبه علیه ایران اعمال کرده است. یک شب قبل از عزیمت هیئت ایرانی در استانبول هم هیلاری کلینتون در گفت وکو با یک شبکه تلویزیونی امریکایی از احتمال اعمال تحریم های جدید علیه ایران خبر داد. اگرچه دید کلی این است که این اظهارات عمدتا با هدف بالا بردن قدرت چانه زنی ۱+۵ در مذاکرات انجام شده و ارزش واقعی زیادی ندارد، اما در این تردیدی نیست که هیئت ایرانی عقیده دارد غرب به فضای اعتماد لازم برای حصول پیشرفت در مذاکرات صدمه زده و باید آن را جبران کند. برخی دیپلمات ها در تهران عقیده دارند چیزی از نیاز امریکا به تداوم مذاکرات با ایران و نهایتا دست یابی به یک توافق دارای face saving کم نشده اما امریکایی ها اندکی لحن خود را تند کرده اند تا موضعشان زیاده از حد تضعیف شده به نظر نرسد. خصوصا که ۴ موضوع تشکیل دولت هم پیمان ایران در عراق، سقوط دولت امریکایی در لبنان، ضربه به شبکه موساد در ایران و بازدید دیپلمات های بلندپایه از تاسیسات هسته ای ایران به قدرت مذاکراتی آمریکا ضرباتی اساسی وارد کرده و آن را به شدت تضعیف کرده است.

آخرین نکته این است که برخی منابع غربی ظرف ۲۴ ساعت گذشته گزارش هایی منتشر کرده اند که ادعا می کند ایران قصد احیای پیشنهاد مبادله را دارد. این درحالی است که اطلاعات رسیده به «ایران هسته ای» حاکی از این است که اتفاقا موضوع برعکس است و این ۱+۵ است که می خواهد موضوع مبادله به عنوان تنها مکانیسم قابل توافق با ایران احیا شود تا بتواند حفظ آبروی لازم برای امریکا را در فرایند کوتاه آمدن در مقابل ایران تامین کند. موضع ایران درباره مبادله تغییری نکرده است و ایران همچنان به شرط اینکه به نامه ای که پس از بیانیه تهران به گروه وین نوشت پاسخ رسمی داده شود، آماده است بحث درباره مبادله بر مبنای بیانیه تهران را با گروه وین و در وین (نه با ۱+۵) از سر بگیرد. تنها نکته جدید این است که ایران عقیده دارد اگر پروژه ساخت مجتمع های سوخت راکتور تهران در داخل ایران به نتیجه برسد دیگر موضوعیتی برای پیشنهاد مبادله وجود نخواهد داشت.