روز سقوط بورس‌هاي جهان

در روزهايي كه بحران بدهي‌هاي آمريكا، بورس‌هاي بين‌المللي را تحت تاثير قرار داده و آن‌ها را با افت جدي مواجه كرده است شاخص بورس ايران روند طبيعي خود را دنبال مي‌كند. پيشتر هم زماني كه بحران بزرگ اقتصادي بر جهان حاكم بود، بورس ايران شرايط خاص خود را داشت و چندان تاثيري از آن نبرد
تهران امروز : در فرانكفورت، لندن و پاريس، شاخص‌ها در روز پنج‌شنبه به‌طور متوسط ۳ درصد كاهش داشتند. شاخص‌هاي فوتسي بريتانيا و دكس آلمان هر يك بيش از ۳ درصد افت داشت. بانك مركزي اروپا قصد دارد براي كمك به كشورهايي كه در منطقه يورو دچار مشكل هستند اوراق قرضه‌اي را كه اين كشورها چاپ كرده‌اند خريداري كند. در شرايطي كه كشورهاي اسپانيا، پرتغال، ايتاليا و يونان بيشترين درگيري را در بحران حوزه يورو دارند، نگراني از افزايش نرخ برابري يورو به دلار در اين كشورها پس از بروز بحران آمريكا به اوج خود رسيده است. چشم‌انداز اقتصادي ايالات متحده آمريكا با توجه به افزايش بدهي‌هاي دولت اين كشور و بحران مالي دامنگير اتحاديه اروپا نگراني سرمايه‌گذاران و صاحبان سهام را در بازارهاي بين المللي برانگيخته است. سم استوال، مدير برنامه ريزي سرمايه گذاري در موسسه استاندارد اندپور دراين‌باره مي گويد: به نظرم اروپا به طور قطع در اين مساله نقش آفرين است زيرا هنگامي كه اكثر سرمايه گذاران باور دارند كه اروپا مي تواند شرايطي چون يونان و همچنين مشكلات بدهي هاي افزايش يافته ايرلند و پرتغال را تاب آورد، احتمالا مشكلات بيشتر، تلاش براي حل بدهي هاي اسپانيا و ايتاليا را نيز مي‌طلبد. گزارش‌ها حاكي است كه بازارهاي اروپا همچنين متاثر از نشست مقامات بانك مركزي اتحاديه اروپا است. نشستي كه در آن جان كلود تريشه، رئيس بانك مركزي اتحاديه اروپا خبر از كندتر شدن رشد اقتصادي داده و تاكيد كرده است كه احتمال ادامه اين روند وجود دارد. از سويي ديگر بازارهاي سهام در اروپا چشم‌انتظار گزارش اشتغال در ايالات متحده آمريكا هستند. گزارشي كه به باور بسياري از كارشناسان احتمال مي رود از رشد منفي اشتغال زايي در اين كشور خبر دهد. قرار است كه اين گزارش آماري روز جمعه از سوي وزارت كار ايالات متحده آمريكا منتشر شود. رابرت هالور تحليلگر و كارشناس امور مالي گفت: «ما با دو مشكل در منطقه يورو مواجه هستيم. اول از همه سياستمداران ما در رهبري مسايل اقصادي پيش رو ناتوانند و اين بازارهاي مالي را سردرگم كرده است. اين مشكل اصلي است و مشكل ديگر نيز آن است كه ما هنوز آينده نگري در رابطه با وضعيت اسپانيا، يونان، پرتغال و ايرلند نكرده ايم. اين همان چيزي است كه به وضوح مغفول مانده و اختلال ايجاد مي كند، همان چيزي كه نشانه اي روشن از ضعف براي بازارهاي اروپايي سهام است.» بر اساس اين گزارش در پي افت شديد شاخص‌ها، شماري از سرمايه‌گذاران در شبانه‌روز گذشته به خريد طلا و ارزهايي مثل فرانك سوئيس و ين ژاپن روي آورده‌اند. آخرين بار چنين افتي در ماه فوريه سال ۲۰۰۹ رخ داده بود. در اين زمينه سقوط ارزش سهام فرانكفورت (DAX)، ناظران و تحليلگران اقتصادي در آلمان را متعجب ساخته است. زيرا تا دو هفته پيش، شاخص بورس آلمان از تاثير بحران بدهي‌هاي اروپا كاملا به دور مانده بود. اين نگراني اكنون پديدار شده كه اقتصاد آلمان، به عنوان بزرگترين اقتصاد اروپا و يكي از نيرومندترين اقتصادهاي دنيا، با ركود تازه‌اي مواجه شود. اين در حالي است كه كنگره آمريكا پس از هفته ها مذاكرات فشرده اين هفته با افزايش سقف استقراض دولت فدرال به ميزان بيش از دو تريليون دلار موافقت كرد. با اين وجود آمريكا همچنان با نرخ بيكاري ۹.۲ درصد مواجه است.



جنگ جديد ارزي

در چند هفته اخیر بحران بدهی‌های دولتی در اروپا و بحث‌های متمادی بر سر افزایش سقف بدهی‌های دولت آمریکا و کاهش کسری بودجه در این کشور سبب شد ارزش دلار به شدت کاهش یابد. در روزهای پایان هفته نیز انتشار اخبار منفی از شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان و تولید صنعتی در آمریکا به کاهش ارزش دلار در برابر فرانک سوییس و ین ژاپن کمک کرد. رشد ارزش ین ژاپن نگرانی‌های شدیدی درباره کاهش رونق اقتصاد این کشور و لطمه وارد شدن به صادرات بوجود آورد. روز پنج‌شنبه دولت ژاپن برای کاستن از ارزش ین بار دیگر در بازار ارز مداخله کرد و معادل ۱۲.۶ میلیارد دلار، ین به بازار تزریق کرد و بانک مرکزی سیاست‌های پولی را تسهیل کرد. این اقدام ژاپن سبب شد ارزش ین در برابر دلار از ۷۷.۱ به ۷۹.۹ کاهش یابد که این پایین‌ترین میزان از سه هفته پیش است. بانک مرکزی ژاپن در ماه مارس سال جاری و سپتامبر ۲۰۱۰ نیز به فروش ین اقدام کرده بود تا از ارزش واحد پول خود بکاهد. از یازدهم ماه مارس که زلزله و سونامی شدید ضربه‌ای بزرگ به اقتصاد ژاپن وارد کرده، دولت این کشور برای رونق بخشیدن به اقتصاد تلاش‌های گسترده‌ای را آغاز کرده و اخیرا رشد ارزش ین خطر کند شدن روند بهبود شرایط اقتصادی را شدت بخشیده بود. در حال حاضر بانک مرکزی و وزارت دارایی ژاپن هماهنگ با هم در حال تلاش برای رونق بخشیدن به اقتصاد این کشور هستند. اقدامات اخیر بانک مرکزی و وزارت دارایی در راستای کاهش ارزش ین نشان می‌دهد این کشور هر اقدامی را برای نجات اقتصاد خود از رکود انجام می‌دهد اما واقعیت این است که اقدامات یاد شده نمی‌تواند نظر سرمایه‌گذاران را به سوی دلار و دارایی‌های پرریسک معطوف کند. رشد ارزش ین نشان می‌دهد اعتماد سرمایه‌گذاران جهان به دلار و یورو بسیار پایین است زیرا وضعیت اقتصادی و مالی در ایالات متحده و بلوک یورو نگران‌کننده است. بزرگ‌ترین عامل نگرانی سرمایه‌گذاران که به افول شدید شاخص‌های مالی در بازارهای جهان نیز منجر شده است، هشدارهای پی‌درپی موسسات رتبه‌سنج درباره کاهش قریب‌الوقوع رتبه اعتباری آمریکا و کشورهای بدهکار عضو بلوک یورو است. از آنجا که وضعیت مالی این کشورها همچنان نامطلوب باقی خواهد ماند، ارزش دلار و یورو در برابر ین و فرانک سوییس نیز رشدی نخواهد داشت. بدین ترتیب دخالت دولت ژاپن در بازار ارز به هدف کاهش ارزش ین در بلند مدت چندان نتیجه بخش نخواهد بود. اما از دیدگاه سیاسی این اقدام برای ایجاد رضایت در سرمایه‌گذاران و مردم مفید بوده است. زلزله و حادثه نیروگاه اتمی در ماه مارس که شدیدترین حادثه از این دست از ۲۵ سال پیش یعنی حادثه چرنوبیل بود، محبوبیت نخست وزیر و دولت ژاپن را به شدت کاهش داده است. ژاپن در حال خروج از بحران حوادث یازدهم ماه مارس است و رشد ارزش ین تاثیری بسیار منفی بر روند بهبود شرایط اقتصادی دارد. بدین ترتیب طبیعی است که دولت ژاپن در مسیر کاستن از ارزش ین قرار گیرد. روز چهارشنبه نیز دولت سوییس با کاستن از نرخ‌های بهره تلاش کرد ارزش فرانک را پایین آورد. در حال حاضر سرمایه‌گذاران از وضعیت بلوک یورو نامطمئن هستند و این احتمال وجود دارد که رشد اقتصاد آمریکا در نیمه دوم سال جاری به شدت کاهش یابد. در سه ماهه اول و دوم امسال رشد اقتصاد آمریکا بسیار پایین یعنی به ترتیب ۰.۴ و ۱.۳ درصد بوده و شرایط کنونی سبب خواهد شد سرعت رشد اقتصاد این کشور همچنان پایین باقی بماند در نتیجه سرمایه‌گذاران به سوی ین و فرانک سوییس حرکت کرده‌اند.

تحلیل‌گران معتقدند اقدام روز پنج‌شنبه دولت ژاپن در فروش ین واکنشی بوده که این کشور در برابر اقدام روز چهارشنبه سوییس انجام داده است. اگر چنین اقدامی از سوی ژاپن صورت نمی‌گرفت ارزش ین به رشد خود ادامه می‌داد. سرمایه‌گذاران با توجه به وضعیت نامطلوب اقتصاد آمریکا و بلوک یورو در هر حوزه امن سرمایه‌گذاری می‌کنند و اکنون طلا و ارزهایی نظیر ین و فرانک سوییس بیشترین توجهات را به خود جلب کرده‌اند. روز پنج‌شنبه قیمت هر اونس طلا به ۱۶۷۰ دلار رسید و بانک جی‌پی مورگان پیش‌بینی کرده که رقم یاد شده به زودی به ۱۸۰۰ دلار نیز خواهد رسید. بانک مرکزی ژاپن در نشست دو روزه خود در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه نرخ‌های بهره را در حد ۰.۱ درصد حفظ کرد. مقامات ژاپن تا پیش از این مطمئن بودند با سیاست‌های پولی کنونی و پروژه‌های عظیم زیرساختی می‌توانند اقتصاد این کشور را در پایان سال جاری از رکود خارج کنند اما رشد ۵ درصدی ارزش ین طی ماه گذشته تردیدهایی در این باره بوجود آورد و دولت را تحت فشار فزاینده صادرکنندگان بزرگ این کشور از جمله شرکت تویوتا قرار داد.