هم موافق اند هم مخالف..

جایی آن قدیم‌ها، تدوین منشورها آغاز شده تا بشر به جایگاه امروزی خود برسد و بیاموزد که زندگی بدون قانون میسر نیست. روزی منشور کوروش هخامنشی بود و زمانی قوانین، عنوانی دیگر داشت تا رسید به دنیای امروز ما که در هر کشوری مجموعه‌ای از نهادها کنار هم شکل می‌گیرند تا بهترین قوانین را برای هر جامعه‌ای وضع کنند، حالا دنیایی داریم که حتی در کوچک‌ترین درگیری‌هایش هم می‌گویند آقا مملکت قانون دارد!

به گزارش سرویس فرهنگی فردا، در ادامه روند قانون و قانون‌مندی‌های جوامع، این روزها پیشنهاد وضع منشور دیگری هم ارائه شده.... منشوری که موافقان و مخالفانی دارد... ماجرا از این قرار است، 14 تیرماه روز قلم پیشنهاد تدوین منشور اخلاقی نویسندگان از سوی علی شجاعی صائین مدیرعامل موسسه خانه کتاب مطرح شد تا منشوری هم باشد که نویسندگان و مترجمان را موظف به رعایت اخلاق نویسندگی ‌کند.

وقتی قرار است قانونی برای اهل قلم تدوین شود، بالطبع باید خودشان نیز در این عرصه نظرات خود را بیان کنند و بگویند آیا لزومی به وجود این قانون می‌بینند یا خیر؟ و اینکه نگاهشان به تدوین منشور چیست؟ و اگر موافقند چه توقعاتی را از این منشور دارند.

احمد بیگدلی یکی از نویسندگان موفق کشورمان است که آثارش تا کنون موفق به دریافت جوایز بسیاری شده است. این نویسنده که از مخالفان تدوین منشور نویسندگی است، می‌گوید: تمامی نویسندگان کشور ما دارای اعتقاداتی پاک هستند و هر چه فکر می‌کنم هیچ گونه انحرافی در رفتار و آثارشان نمی‌یابم.

وی می‌افزاید: ما در شرایطی هستیم که نویسندگان افرادی هستند مقید به اصول اخلاقی و مذهبی جامعه که تا کنون به هیچ یک از خطوط قرمز و هنجارهای جامعه لطمه‌ای وارد نکرده‌اند که قرار باشد قانونی برای کنترل شرایط تدوین شود.
نویسنده کتاب «آنای باغ سیب» در پایان سخنانش می‌گوید: به نظر می‌رسد این منشور تنها بر میزان سانسورهای موجود در عرصه نشر بیفزاید که این موضوع در شرایط فعلی و دشواری‌های ممیزی کتاب، نتایج خوبی نخواهد داشت.
راضیه تجار نویسنده بعدی است که مخالفت خود را با تدوین منشور بیان کرده و اظهار می‌کند: تدوین منشور نیاز امروز جامعه نویسندگان نبوده و مشکلات مهم‌تری هست که باید به آنها پرداخته شود!

وی می‌افزاید: خوش‌اخلاق‌ترین، بی‌حاشیه‌ترین و سالم‌ترین طیف افراد جامعه نویسندگان هستند. نه رقابت ناسالم با یکدیگر دارند و نه هرگز علیه جامعه و خلاف موازین آن چیزی نوشته‌اند. طیف وسیعی را از اهالی قلم را می‌شناسم و با آنها در ارتباط هستم، همه قلمی پاک دارند و با مظلومیت و داشتن حداقل‌ شرایط در گوشه‌ای به آرامی مشغول کار خود هستند.

نویسنده مجموعه داستان «بندهای روشنایی» می‌گوید: بگذارید در مظلومیت نویسندگان برایتان مثالی بزنم. ناشری کتاب یکی از نویسندگان را با تیراژ 6 هزار جلد چاپ کرده و در انبار نگه داشته، بعد هم تیراژ آن‌را 3 هزار جلد اعلام کرده است، چاپ اول تمام شده و حالا کتاب‌هایی که در انبار داشته را تحت عنوان چاپ اول وارد بازار کتاب کرده است. نویسنده هم از هیچ طریقی نمی‌تواند حقوق خود را مطالبه کند. این اتفاقی است که برای من هم افتاد!

وی اظهار می‌کند: نویسنده از همه سو آسیب می‌بیند و با مشکل مواجه است، پس چه قانونی می‌خواهند برایش بنویسند؟ اگر قرار است منشوری نوشته شود، بهتر است آن‌را برای ناشران بنویسند نه نویسندگان.

محمدرضا سرشار نویسنده دیگری است که با وی تماس گرفته و موضوع را مطرح می‌کنم. کمی سکوت می‌کند و می‌گوید: مدتی است فقط
درباره کتاب‌هایم صحبت می‌کنم و به موضوعات دیگر نمی‌پردازم! سعی می‌کنم نظر وی را هم جویا شوم و باز هم درباره منشور اخلاقی نویسندگان صحبت می‌کنم و ... . در آخر می‌گوید: من هیچ نظری نسبت به تدوین این منشور ندارم.

محمد کاظم مزینانی هم مخالف تدوین منشور اخلاقی نویسندگان است. وی می‌گوید: وقتی پیشنهاد تدوین منشور اخلاقی نویسندگان را شنیدم تعجب کردم! منشور را باید برای کسانی نوشت که مسئولیت‌هایی کلیدی در جامعه دارند و اگر قانونی برای نظارت بر عملکردشان وجود نداشته باشد به راحتی می‌توانند دست به چپاول بزنند، نه نویسنده که قرار است آنچه در ذهن دارد را بنویسد و از وجود خویش در اثرش مایه بگذارد.

وی اظهار می‌کند: برایم عجیب است که چرا در شرایطی پیشنهاد تدوین منشور اخلاقی نویسندگان مطرح می‌شود که نویسندگان مشکلی با یکدیگر ندارند و هر کدام در مسیر درستی گام برمی‌دارند.

این نویسنده خطاب به مسئولین می‌گوید: منشور را برای کسانی بنویسید که حقوق ملت را در دست دارند نه نویسندگان که شرافتشان در گرو قلمشان است و قلم را در مسیری می برند که شرف و آبروی خود و میهنشان را حفظ کنند.

وی می‌گوید: نویسنده آلوده به قدرت‍طلبی نیست و نیازی هم به چنین منشوری ندارد. 32 سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد و نویسندگان با قلم خود حرف‌هایشان را به وضوح گفته‌اند، پس خط مشی مشخصی دارند و نیاز به قانونی نخواهند داشت.

نظر موافق
احمد شاکری نویسنده و عضو انجمن قلم ایران با تدوین منشور اخلاقی نویسندگان موافق است. وی اظهار می‌کند: با تدوین منشور اخلاقی نویسندگان موافقم و آن‌را یکی از نیازهای اساسی این عرصه می‌دانم، چرا که ما نیازمند یک تعریف خاص برای اخلاق حرفه‌ای در حوزه نویسندگی هستیم تا مفاد آن مواردی چون سیاست‌های چاپ و نشر کتاب را هم پوشش دهد.

وی می‌افزاید: با این‌حال به نظر می‌رسد قضاوت درباره این موضوع زود است و باید دید خانه کتاب در این زمینه چگونه عمل خواهد کرد و چه برنامه‌هایی دارد. تدوین این منشور تنها بخشی از موضوع است و اصحاب قلم به نحوی نیاز به ضمانت اجرایی دارند، حال باید دید ضمانت اجرایی منشور چیست؟

این نویسنده ادامه می‌دهد: طرح ابتدایی کار درست است اما به نظر می رسد باید درباره آن صحبت شود. پیشنهاد این منشور را خانه کتاب مطرح کرده اما به نظرم بهتر است توسط نهادهای غیردولتی همچون بنیاد ادبیات داستانی و یا انجمن قلم ایران به عنوان نهاد صنفی نویسندگان انجام شود.

شاکری همچنین حضور نویسندگان را در جریان تدوین منشور امری مهم دانسته و می‌گوید: تدوین این منشور باید با نظر و خواست نویسندگان باشد، چرا که به خوبی از شرایط فعلی جامعه نویسندگی و معضلات و مشکلات آن با خبر بوده و راهکارها را نیز می‌‍شناسند، از طرفی دیگر وقتی قانون را خودشان وضع کنند، به آن الزام می‌آورند و این موضوع ضمانت اجرایی شدن منشور خواهد شد.
تدوین منشور اخلاقی نویسندگان یعنی چه؟

مصطفی رحماندوست شاعر کودک و نوجوان هم به صراحت اعتراض خود را به تدوین منشور اخلاقی نویسندگان بیان کرده و می‌گوید: دزدی از آثار دیگران بد است. پرداختن به موارد تفرقه برانگیز بد است. تعریف خوبی و بدی کاملا مشخص است و نیازی به تدوین هیچ منشوری ندارد.

وی می‌افزاید: تدوین منشور اخلاقی نویسندگان یعنی چه؟ اگر در این عرصه قانون کم داریم به مجلس شورای اسلامی ارجاع داده شود تا قوانین لازم وضع شود.شاعر«صد دانه یاقوت» می‌گوید: به نظر می‌رسد عده ای خود را صاحب اهالی قلم می‌دانند و قواعد نانوشته‌ای هم برای ما وضع می‌کنند. به اندازه کافی نگرش‌های سلیقه‌ای راه را بر نویسندگان دشوار کرده و تدوین این قانون تنها بر دشواری‌های مسیر خواهد افزود.

حال باید منتظر بود و دید که اقدام بعدی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این زمینه چیست. آیا منشور اخلاقی نویسندگان تدوین خواهد شد یا خیر؟