انگیزه دولت برای عدم حمایت از بورس چیست ؟

بورس اوراق بهادار طی هفته گذشته در حالی به کار خود پایان داد که طی دو روز پایانی هفته با افت شدید نماگرهای خود مواجه بود.

بنا بر گزارش بورس نیوز، شاخص کل بازار سهام طی سه شنبه و چهارشنبه هفته گذشته تحت تأثیر شوک ناشی از تحریم های یکباره چند کشور غربی بر علیه بانک مرکزی و صنایع پتروشیمی کشور، در مجموع با تحمل افتی 2.55 درصدی، حدود 638 واحد را از دست داد و به محدوده ای بازگشت که پیشتر در 14 فروردین ماه امسال به آن صعود کرده بود.

در این میان گرچه به دلیل تکاپوی معامله گران برای بررسی ابعاد و چگونگی تحریم های اعمال شده، صف های چندانی برای فروش پر حجم سهام دیده نمی شود اما از نگاه اکثریت کارشناسان و صاحبنظران برجسته اقتصادی کشور لزوم حمایت نهادهای عمومی و شرکت های شبه دولتی از روند عرضه و تقاضای سهام و جلوگیری از ریزش غیر منطقی قیمت سهام در شرایط فعلی بورس، ضروری است.

در این رابطه مهدی کرباسیان قائم مقام اسبق وزیر اقتصاد و عضو شورای بورس (در سال های 80 تا 83 )و مدیرعامل کنونی شرکت سرمایه گذاری خوارزمی در گفت و گو با خبرنگار ما ضمن تأکید بر دخالت دولت و نهادهای وابسته به آن برای حمایت از بازار سرمایه، خاطر نشان کرد: آنچه در حال حاضر منجر به افت شاخص های بورسی و ریزش قیمت سهام شده، ناشی از هیجان شوک اقدام چند کشور غربی برای اعمال تحریم های جدید بوده و حال آنکه ضرورت دارد حقوقی ها و شرکت های سرمایه گذاری بزرگ با حمایت دولت برای شکستن فضای موجود از روند معاملات حمایت کنند.

سوال اصلی سهامداران

وی ادامه داد: سوال اصلی سرمایه گذاران در حال حاضر بی تفاوتی دولت و حقوقی های بزرگ برای حمایت از بورس و تقویت عرضه و تقاضای سهام است چرا که پیش از این با وجود قطعنامه ها و تحریم های مختلف هیچ گاه بورس به حال خود رها نمی شد و از فردای آنروز با امواج مثبت روبرو می شد.

در این زمینه باید از مسئولان جویا شد که چرا با وجود نبود اتفاقی خاص در بازار مصرف کالایی همچون فولاد ، قیمت سهام شرکت های تولید کننده این کالا از جمله فولاد مبارکه باید سرازیری افت قرار بگیرد.

رابطه منفعت دولت میان اقتصاد و سیاست

محمد خوش چهره کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه نیز با تأکید بر حمایت دولت در شرایط بحرانی از بازار سرمایه در پاسخ به این سوال که چرا بر خلاف رویه های صورت گرفته در تقابل با اثرات قطعنامه ها و تحریم های پیشین، نهادها و حقوقی های شبه دولتی هیچ واکنشی به وضعیت فعل بورس نشان نمی دهند، اظهار کرد: در این زمینه باید دولت از بابت عدم ورود اثر بخش به روند معاملات سهام چه منفعتی را دنبال می کند که به نظر من در حال حاضر این موضوع بیش از منظر اقتصادی، از جنبه سیاسی دنبال می شود.

به گفته وی هر چند به لحاظ عقلانی عدم ورود دولت درمعاملات سهام، هزینه هایی را نیز برای خود آن دارد اما باید دید که دستیابی به فواید سیاسی این موضوع در چه سطحی است.

تقابل دخالت با حمایت

از سویی دیگر هوشنگ ادهمی یکی از سرشناس ترین کارشناسان که مدیریت عاملی شرکت های تیمکو ، مبنا خاورمیانه ، سیمان فارس و خوزستان و رییس هیأت مدیره شرکت توسعه معادن روی و مدیریت گروه سیمان سازمان صنایع ملی ایران را در کارنامه خود دارد ، می گوید : در سیستم اقتصادی کشور عامل بزرگی به نام دولت وجود داشته که همواره به عنوان یک مصرف کننده و خریدار عمده در معاملات کالایی ، پولی و مالی حضور داشته و به لحاظ برخورداری از قدرت لازم، قادر به کنترل جریان عرضه و تقاضا در مبادلات است . از جمله این کنترل ها می توان به دخالت در بازار ارز ، آهن ، سیمان و حتی امور فرهنگی اشاره کرد که البته در کشورهای مختلف نیز این رویه وجود دارد .

بنابر این با توجه به نقش دولت و تمرکز آن در عرصه اقتصادی کشور باید دید چرا بر خلاف دفعه های قبل ، اینبار دولت همزمان با تشدید تحریم ها، از حمایت جدی بازار سرمایه دست کشیده و گویی با جدی گرفتن تأثیرات احتمالی آن براقتصاد ، از هزینه کردن در بورس پرهیز می کنند.

یادآوری جلساتی که چند توصیه در بر داشت

وی با بیان اینکه بازار سرمایه نیازمند حامی قدرتمند برای عدم تضییع منافع عمومی است، یادآور شد : در گذشته به دلیل حساسیت شاخص های بورسی ، مدیران بازار سرمایه با برگزاری جلسات مختلف و یا حتی ارایه برخی توصیه ها به شرکت ها ، چگونگی حمایت از روند معاملات سهام خود در بورس را گوشزد کردند .

به عنوان مثال درگروه سیمانی ها طی برگزاری جلسه، مدیران حمایت از سهام را خواستار و یا با در نظر گرفتن بودجه ای مشخص برای متعادل شاختن و یا جلوگیری از ریزش غیر منطقی سهام اقدام می کردند . اگرچه این حمایت ها در سال جاری نیز وجود داشت اما در حال حاضر به نظر می رسد ارگان ها و نهادهای حقوقی ضمن باورکردن تبعات تحریم های جدید تعداد معدودی از کشورها ، حمایت پررنگی از خود نشان نمی دهند .

یک فرصت خوب برای بازار سرمایه

وی با تأکید بر لزوم مدیریت بازار از سوی نهادهای ناظر و هماهنگی با سایر نهادها برای جلوگیری از امکان برخی سوء استفاده ها و تصمیم گیری های سود گرایانه ، خاطر نشان کرد: وضعیت کنونی فرصتی برای منطقی ترنمودن جریان سرمایه گذاری در بورس و اصلاح نسبت متوسط قیمت به درآمدی کل بازار سهام بوده تا با اصلاح سهم هایی که از این میزان فراتر رفته و نیز حمایت و تقویت پی بر ای سهم های پایین تر از این سطح به استقاده از این فضا اقدام کرد .

تبعات روانی و واقعی تحریم ها

غلامرضا حیدری کرد زنگنه مدیر عامل اسبق سازمان خصوصی سازی و مشاور کنونی وزیر اقتصاد و دارایی نیز آخرین کارشناسی بود که تبعات ناشی از اعمال تحریم بانک مرکزی از سوی چند کشور غربی را به دو بخش روانی و واقعی تقسیم کرد و افزود: بورس نیازمند نشاط بوده و باید مرتب حیات تازه ای به آن دمیده شود. در این میان هرچه بتوان شرکت های جدیدتری وارد بورس کرد قطعا ً این فضا در آینده حفظ خواهد شد .

خاطره آقای رییس از جلسات بورس

وی با بیان اینکه پیش از این در زمان مدیریت خود در سازمان خصوصی سازی به محض احساس شدن فضای رکود و به سردی گراییدن معاملات ، بلافاصله با ورود یک شرکت جدید به بورس ، سعی بر مثبت نمودن شاخص ها و رشد حجم و ارزش معاملات صورت می گرفت ، یادآور شد : علاوه بر نیاز به تداوم این روند در شریط کنونی ، در گذشته نیز به طور مرتب ضمن برگزاری جلساتی با حضور بنده به عنوان رییس سازمان خصوصی سازی ، صالح آبادی رییس سازمان بورس اوراق بهادار و مدیران عامل اسبق و فعلی شرکت بورس نسبت به یکسری هماهنگی ها و صلاحدیدها برای ایجاد نشاط در بازار مشورت و بر مبنای آن عمل می شد که انصافاً نیز جواب مثبت هم می داد . ضمن آنکه خرید و فروش مکرر یکسری سهام قابل تداوم نبوده و باید همواره نسبت به ایجاد شوک های مناسب به مکانیزم عرضه و تقاضا اقدام کرد .

یک نگاه متفاوت به تحریم بانک مرکزی

این کارشناسان اقتصادی با بیان اینکه پافشاری به تحریم بانک مرکزی ایران از سوی دولت های غربی با واقعیت نمی تواند سازگار باشد ، افزود: دنیای غرب، امروز درگیر بحران های مالی است و تحریم ایران صادر کننده نفت می تواند در افزایش هزینه های داخلی این کشور ها موثر باشد. مضافاً اینکه تحریمهای در نظر گرفته شده از سوی 2 تا3 کشور غربی اعمال شده که خوشبختانه از بابت تراز پرداخت های کشور و از نظر صادرات و واردات ، کمترین مبادلات را داشته و تبعات آن بر اقتصاد کشور آنچنان نمی تواند اثربخش باشد .

هر چند که با تحریم بانک مرکزی و صنایع پتروشیمی و به دنبال آن افزایش نرخ نفت در بازار های جهانی کشورهایی همچون آمریکا و انگلیس که خود دارای بزرگترین شرکت های نفتی هستند می توانند در کلیت از این موضوع منتفع شوند.

پشتوانه های بورس تهران

حیدری کرد زنگنه خاطر نشان کرد: معتقدم در حال حاضر سرمایه گذاران باید نسبت به تأثیر پذیری از جو روانی موجود پرهیز کرده و به خاطر داشته باشند که بورس تهران به لحاظ برخورداری از پتانسیل بالا، سهم هایی را در خود جای داده که قیمت های واقعی آنها بیش از این بوده و همچنان می توانند نرخ های بالاتری را به خود ببینند. چرا که پشتوانه بورس کشور شرکت های بزرگ تولیدی بوده که تحریم ها بر روند فعالیت آنها بی تأثیر بوده و سودآوری خود را خواهند داشت. از این جمله شرکت های مپنا، مخابرات، فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و البته بانک ها را می توان نام برد چرا که آنها شرکت هایی نیستند که با کاهش سود آوری مواجه  شوند.