مبنای قیمت در بورس نباید ارز چهارراه استانبول باشد
بررسی معاملات بورس کالا در هفتههای گذشته نشان میدهد، موضوع گرانی انواع محصولات پتروشیمیو فلزی فراتر از بحث عرضه و تقاضاست، بهطوریکه با موشکافی معاملات بورس کالا متوجه میشویم در کمال تعجب مبنای محاسبه ارز در تعیین قیمت برخی محصولات، ارز بازار آزاد یا حتی بالاتر از نرخهای چهارراه استانبول بوده است که این امر جای تامل دارد. چند هفتهای است که موضوع افزایش قابل توجه قیمت انواع محصولات صنعتی، معدنی و پتروشیمیدر بورس کالا به یکی از بحثهای اصلی رسانهها و مسوولان وزارت صنعت، معدن و تجارت و مسوولان بورسی کشور مبدل شده است. پس از انتقاد دکتر غضنفری از عملکرد بورس کالا، مدیران این بورس رشد یکباره نرخ ارز، عرضه محدود کالاها و دخالت نداشتن بورس کالا در تعیین قیمتهای پایه را از دلایل گرانی برخی محصولات در بورس اعلام کردند. در روزهای گذشته نیز تقریبا تمام رسانهها به پیگیری این موضوع پرداختند و افراد زیادی اعم از مسوول و کارشناس بحث گرانی کالاهای پتروشیمیو فلزی در بورس را مورد بررسی قرار دادند. اما در این گزارش از زاویه دیگری به موضوع گرانی عجیب برخی محصولات در بورس کالا دیده شده است.
با نگاهی اجمالی به آمار معاملات بورس کالا از ابتدای امسال تا همین هفته گذشته، با ارقام زیادی درمقابل محصولات پتروشیمی، صنعتی و معدنی روبهرو میشویم که هر چه از سال گذشت به دلیل افزایش خیرهکننده نرخ ارز، قیمت این کالاها نیز افزایش یافت. شاید در نگاه اول اینکه افزایش نرخ ارز، قیمت کالاهای رینگ پتروشیمیو فلزات را نیز بالا برده، امری منطقی و بدون هیچ اشکالی به نظر برسد، اما با بررسی دقیقتر معاملات به نکات جالبی میرسیم که به هیچ عنوان منطقی نیست و سوءاستفاده برخی تولیدکنندگان و کنترل ضعیف بورس کالا را نشان میدهد. برای فهم بهتر اتفاقاتی که در یکی دو ماه اخیر در معاملات بورس کالا رخ داده، بد نیست گذری به معاملات مس در اواخر سال گذشته بزنیم. وقتی قیمت ارز مرجع یکهزار و ۲۲۶ تومان تعیین شد و نرخ دلار در بازار آزاد حوالی هزار و ۷۰۰ تومان بود، تولیدکنندگان مس در بورس کالا محاسبه نرخ کالایشان را به نرخ مرجع نپذیرفتند و پس از چانهزنی بورس کالا و خریداران با تولیدکنندگان، قرار شد تا میانگین قیمت ارز مرجع و بازار آزاد برای محاسبه نرخ مس در نظر گرفته شود. این روال در ماههای ابتدایی امسال نیز تقریبا ادامه داشت تا اینکه قیمت دلار در بازار آزاد از مرز ۲ هزار و ۵۰۰ تومان گذشت و این فرمول به کلی تغییر کرد.
وقتی دلار در بازار هر روز افزایش یافت و قلههای سه هزار و حتی سه هزار و ۵۰۰ تومان را پشتسر گذاشت، گامهای افزایش قیمت مس در بورس کالا نیز هر هفته بلندتر شد تا جایی که قیمت هر کیلو مس که اوایل امسال حدود ۱۴ هزار تومان بود با جهشی خیرهکننده از مرز ۲۷ هزار تومان نیز عبور کرد. در این بین پرسشی بهوجود میآید که مبنای ارز محاسبهشده برای هر کیلو مس در بورس کالا چه ارزی بوده است؟ ارز مرجع، ارز مبادلاتی یا ارز بازار آزاد یا بهتر بگوییم دلار چهارراه استانبول؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت که در کمال تعجب هیچ یک از سه نوع ارز ذکرشده در تعیین قیمت مس در بورس کالا محاسبه نشده، بلکه نرخ ارز بالاتر از قیمتهای بازار آزاد برای محاسبه مس در بورس در نظر گرفته شده است. بررسیها نشان میدهد پس از آنکه در دو هفته گذشته قیمت دلار در بازار آزاد کاهش یافت و به ۳هزار و ۲۹۰ تومان رسید، در همان روز ارز در نظر گرفته شده برای تعیین قیمت مس در بورس کالا، دلار ۳ هزار و ۴۵۰ تومانی بوده، که این موضوع بهطور قطع مشکلات زیادی را برای تولیدکنندگان و صنایع پاییندستی بهوجود میآورد. از طرفی قیمت مس در بورس فلزات لندن نیز از دو هفته پیش روبه کاهش گذاشته که انتظار میرود در تعیین نرخ این محصول در بورس تجدیدنظری اساسی صورت گیرد.
ارز بازار آزاد برای تعیین قیمتها
در همین رابطه معاون صنایع و امور اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت به مهر گفت: بورس کالا یک نهاد قانونی است و نباید اجازه قیمتگذاری محصولات با ارز آزاد و بیش از آن را بدهد. محسن صالحینیا در پاسخ به سوالی در خصوص دفاع اخیر رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار از عملکرد بورس کالا و اظهار اینکه بورس کالا مانند آینه عمل کرده و عامل گرانی نیست بلکه عوامل گرانی را نشان میدهد، گفت: متاسفانه در شرایطی که بسیاری از عوامل قیمت تمامشده به دلیل تغییرات و نوسانات نرخ ارز دچار گرانی و تورم شده کالاهای پایه صنعت نیز که در بورس بهاصطلاح کشف قیمت میشوند در عمل با بالاترین قیمت ارز آزاد، قیمتگذاری میشوند. وی که در حاشیه ستاد تسهیل در اصفهان سخن میگفت، افزود: این موضوع فراتر از موضوعات عرضه و تقاضاست که این روزها مسوولان بورس از آن به عنوان علت گرانی در بورس کالا یاد میکنند. در واقع انتظار تولیدکنندگان از بورس این است که علاوه بر توجه به عرضه و تقاضا، مبنای محاسبه ارز در بورس کالا حداکثر ارز مبادلهای باشد و بورس کالا اجازه ندهد ارز چهارراه استانبول یا به اصطلاح ارز آزاد مبنای قیمت قرار گیرد. صالحینیا ادامه داد: در واقع باید تفاوتی بین مبنای ارز در بورس کالا و چهارراه استانبول وجود داشته باشد، وگرنه قیمتگذاری با چهارراه استانبول خدمتی به فضای کسب و کار و تولید محسوب نمیشود. معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به اینکه اولویت سال تولید ملی، همواره باید تامین مواد اولیه مورد نیاز واحدهای تولیدی کشور با قیمت مناسب باشد، گفت: ساز و کار در بورس کالا بهگونهای رقم خورده که هزاران واحد مرتبط و پاییندستی صنایع پتروشیمی، مس، آلومینیوم، فولاد و همانند آن که مواد پایه آنها در بورس عرضه میشوند، از عملکرد ناصحیح در این سیستم ابراز ناراحتی و گلایه میکنند و معتقدند مواد اولیهای که از طریق بورس کالا تامین میکنند با ارز بازار آزاد و حتی بالاتر از آن است.
هدایت بورس در مسیر تولید
این مقام مسوول در ادامه تصریح کرد: محاسبات کارشناسان نشان میدهد که بهطور مثال در معاملات صورتگرفته در مس با توجه به ریالهای معاملهشده و قیمت جهانی این کالا، در اوایل اردیبهشت ماه سالجاری نرخ دلار بیش از هزار و ۷۰۰ تومان بوده و در اواخر مهر معاملات با نرخ حدود سههزار و ۴۰۰ تومان انجام شده در حالی که هم قیمت جهانی مس در بورس لندن کاهش داشته و هم نرخ دلار در مرکز مبادلات و حتی بازار آزاد کمتر از این رقم بوده است. وی افزود: با وجود تذکر داده شده باز هم نرخ ارزی که در معاملات بورس کالا در هفته گذشته در این کالا مبادله شده بیش از ارز آزاد بوده است؛ این اتفاق در کالاهای دیگر مثل فولاد و پتروشیمیهم وجود دارد. معاون صنایع و امور اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت با اشاره به تاثیر این موضوع بر تولید و بازار گفت: در شرایطی که واحدهای پایین دستی، صنایع مادر و بالادستی، با چنین قیمتهای نامتعارفی مواد اولیه خود را تهیه میکنند چگونه میتوانند محصولات خود را با قیمت تمام شده مناسب تولید کنند و چگونه امکان کنترل قیمت محصول در بازار وجود دارد؟ صالحینیا تاکید کرد: انتظار میرود سازوکاری تدبیر شود تا بورس کالا در خدمت تولید قرار گیرد و با هر شرکتی که تعهد خود را انجام نداده یا نمیدهد به شدت برخورد قانونی صورت پذیرد.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه