خود تنظیمی یا دخالت مسأله این است

براساس گزارش بورس نیوز، اگرچه به نوعی خود تنظیمی در جهان هستی و طبیعت وجود دارد، اما همراه با پیشرفت صنعتی و تکنولوژی کشورها، قوانینی توسط انسان وضع شد و دستگاه های اجرایی همچون دولت، مجلس و قوه قضاییه شروع به کار کردند تا بدین نحو به صورت مدرنیته نظم در جهان برقرار شود.

این در حالی است که با نگاهی به گذشته های دور و شرایطی که چنین قوانینی وجود نداشت، در می یابیم که زندگی همچنان در جریان بوده و تنها تفاوت میان دو دوره در شرایطی است که افراد در آن قرار داشتند.

به عنوان مثال، سند مالکیت در حالی امروزه به عنوان معیاری جهت تعیین و ثبت مالکیت زمین یا واحد ساختمانی به شمار می رود و در سازمان ثبت اسناد نیز به ثبت می رسد که در گذشته چنین چیزی وجود نداشت، به گونه ای که افراد برای تعیین مرزهای مالکیتی خود از راهکارهای دیگری همچون پرسش و جستجو از بزرگان و ریش سفیدان شهر و روستا استفاده می کردند، حتی در برخی موارد نیز این امر منجر به نزاع و درگیری میان افراد بر سر موضوع تعیین مالکیت زمین می شد.

اما این مشکل در برخی کشورها که زمین های پهناوری دارند به آسانی قابل حل نبود، به گونه ای که بعضی از آنها همچون کشور "پرو" راهکار دیگری را بکار بردند.

مردم این کشور از غریضه وفاداری و حس بویایی حیوانی همچون سگ جهت مشخص نمودن مرزهای زمین تحت مالکیت خود استفاده نمودند. چراکه این حیوان به دلیل خصیصه و ویژگی که دارد به خوبی می توانست مرزهای زمین تحت مالکیت صاحب خود را بشناسد. به گونه ای که با رسیدن به آن محدوده شروع به پارس کردن می کرد و بدین نحو مرزها مشخص می شد. برهمین اساس مردم کشور پرو به صورت خود تنظیم با مشکل نبود یک سازمان ناظر و ثبت کننده مالکیت اشخاص مواجه شدند و آن را رفع کردند.

به گونه ای که می توان گفت خود تنظیمی جزیی از طبیعت است و تدوین سند مالکیت و تأسیس سازمان ثبت اسناد تنها تدبیری است که در راستای مدرنیته شدن توسط انسان اندیشیده شده است.

براساس این گزارش، در حال حاضر انسان تمام توان خود را برای رسیدن به شرایط آرمانی و غایت نهایی بکار می برد، به طوریکه انجمن های متفاوت و با عناوین گوناگون مشغول به کار هستند تا به اهداف نهایی دست یابیم.

در این شرایط، نهادهای مالی و شرکت های مختلف در حالی همواره با دو نوع مدیریت فعال و غیر فعال می توانند به اهداف مورد نظر خود دست یابند که تجربه نشان داده افراد تحت مدیریت غیرفعال نیز می توانند به فعالیت خود ادامه دهند.

به عنوان مثال می توان به نحوه مدیریت بانک پارسیان و شرکت سرمایه گذاری بانک ملی در سال های گذشته اشاره نمود، بانک پارسیان در حالی پس از استعفای مدیر عامل آن و تا زمان تعیین مدیریت عامل جدید همچنان بدون مدیریت عامل به فعالیت خود ادامه می داد که می توان گفت سکان این نهاد مالی طی دوره مذکور تحت مدیریت غیر فعال هدایت می شد، اتفاقی که در شرکت سرمایه گذاری بانک ملی ایران نیز رخ داد و هیچ لطمه ای هم به این شرکت ها نخورد.

با توجه به این موارد، گاهی اوقات می توان به این موضوع نیز فکر کرد که حضور یا عدم حضور نهادهای قانونی و نظارتی که قوانین را وضع، اجرا و در نهایت بر آن نظارت می کنند چه تفاوتی به حال افراد جامعه و زیر دستان آن شرکت ها می کند.

نهادهایی همچون سازمان بورس که حتی در برخی موارد حضور مدیران و اعمال دخالت آنها اوضاع را از حالت طبیعی خارج می کند و شرایطی را که همه افراد به آن خو گرفتند را تغییر می دهند و در نهایت نیز مسبب ضرر و زیان سهامداران می شوند.

اگر متولیان بازار سرمایه با اظهار نظرهای گوناگون و متعدد و اعمال تغییرات پی در پی چندان دخالتی در روند معاملات نکنند، بازار سهام نیز می تواند بنا به ذات خود تنظیمی به روند عادی و معمول ماه های گذشته خود ادامه دهد.

اگر مدیریت گاه فعال و گاه غیرفعال بر سازمان بورس اعمال نشود و ابزارهایی همچون تغییر ضوابط معاملاتی از سوی آنها در این بازار بکار برده نشود، به طور قطع اوضاع از شرایط کنونی بدتر نخواهد شد. چراکه با سیستم جدید سفارش گیری و تغییر قوانین معاملاتی نه تنها از افت شاخص کل و کاهش ارزش سهام شرکت های بورسی جلوگیری به عمل نیامد، بلکه اعمال این قانون نتیجه ای جز افزایش بی اعتمادی ها و کاهش حجم معاملات را در پی نداشت.

اعمال ضوابط معاملاتی چه نتیجه ای جز نادیده گرفتن طرف تقاضا و نیز اصلی ترین رکن اقتصاد را در پی داشت؟ آیا واقعیت غیر از این است که ارکان اصلی بازار سرمایه همچون حجم معاملات روزانه، نقدشوندگی، بازدهی سرمایه گذاران نه تنها بهتر نشد بلکه با افت بیشتری همراه شدند و بکارگیری آن تنها مانع فروش سهام توسط سهامداران شده است؟