نگرانی از بروز بحران در بازار بورس

بورس اوراق بهادار تهران در هفته سرتاسر منفی گذشته میانگین زیان سهامدارانش 6/1 درصد دیگر رشد کرد و به 7/8 درصد رسید.افت روزانه قیمت‌ سهام شرکت‌ها و زیان سرمایه‌گذاران تالار شیشه‌ای موجب شد تا شاخص بورس تهران افت 1191 واحدی را تجربه کرده و از کانال 73 هزار و 312 واحد به کانال 72 هزار و 121 واحد برسد. همچنین در هفته گذشته بر شتاب افت قیمت‌ سهام شرکت‌ها افزوده شد و بورس تهران با پنج روز منفی شدیدترین افت هفتگی خود را تجربه کرد؛ به این ترتیب با افت هزار واحدی شاخص و بازگشت آن به کانال 72 هزار واحد، بورس تهران کارنامه نامطلوبی از خود در شهریورماه بر جای گذاشت.

همچنین در هفته گذشته قیمت برخی سهام شرکت‌ها به کمتر از قیمت اسمی رسید و حجم و ارزش معاملات با کاهش قابل توجهی مواجه شد، به‌طوری که طی 5 روز معاملاتی هفته گذشته، ارزش و حجم معاملات به ترتیب 26 و 17درصد نسبت به هفته گذشته افت کرد و درمجموع 2508 میلیون سهم و حق تقدم به ارزش 6522 میلیارد ریال در بورس تهران داد و ستد شد.علاوه بر این دفعات معاملات با کاهش 12 درصدی به 211 هزار و 293 واحد رسید و تعداد خریداران نیز با 9 درصد کاهش نسبت به هفته معاملاتی قبل تا سطح 63 هزار و 161 نفر افت کرد .در این شرایط کارشناسان ابهامات موجود در پرونده هسته‌ای را با توجه به تحریم‌های جدید آمریکا مهم‌ترین دلیل قرار گرفتن بورس در حالت انتظار و رکود دانسته و معتقدند درصورتی که ابهامات این پرونده برطرف شده و تحریم‌های جهانی کاهش یابد، بورس روزهای خوشی را تجربه خواهد کرد. این درحالی است که به نظر می‌رسد در کنار برطرف شدن ابهامات هسته‌ای، انتشار گزارش شش ماهه شرکت‌های بورسی بتواند اندکی رونق را به بازار سرمایه برگردانده و روند آهسته معاملات را بهبود بخشد.

عدم خوش­بینی به نتیجه مذاکرات هسته­ای

در همین راستا دکتر سیدحمید میرمعینی، کارشناس بورس درباره علت افت در بازار بورس به آرمان گفت: مهم‌ترین عاملی که در چند روز اخیر در ریزش بورس تاثیر گذاشته است، عمدتا عدم خوش­بینی به نتیجه مذاکرات هسته­ای است که این امر سبب شده که سرمایه‌گذارها و طرف تقاضا، محافظه­کارانه عمل کنند و تقریبا خرید خود را به تعویق یا تاخیر بیندازند و سرمایه‌گذاری انجام نشود. چرا که موقعیت و امنیت مناسبی برای سرمایه­گذاری در بازار سرمایه وجود ندارد. البته از طرفی هم شاهد خبرهای خوش اقتصادی در کشور نیستیم. همچنین اوضاع کلی سودآوری شرکت­ها نیز تقریبا مناسب به نظر نمی­رسد. مگر اینکه اخبار خوشی حاکی از رفع تحریم­ها و اجرای سیاست­های انبساطی مناسب از سوی دولت وجود داشته باید. البته اجرای این سیاست­های انبساطی مطمئنا تابعی از کاهش تحریم­ها خواهد بود. چراکه عمده درآمد دولت متاسفانه از طریق نفت تامین می­شود که درحال حاضر نفت نیز در تحریم به‌سر می­برد. بالطبع درآمد دولت کاهش پیدا کرده است. در همین راستا دولت نمی‌تواند سیاست‌های انبساطی لازم که منجر به رونق اقتصادی خواهد شد را اعمال کند. در نتیجه شرکت­های فعال اقتصادی که عمدتا از طریق درآمد دولت می­توانند به درآمد خوبی دست پیدا کنند، در چنین شرایطی درآمدشان به تعویق می­افتد یا کاهش پیدا می­کند.

فشار فروش در بازار بورس

وی در ادامه افزود: به هرحال به تبع افزایش تحریم‌ها یا عدم خوش‌بینی نسبت به نتیجه مذاکرات، بازار بورس که به نوعی نمونه کوچک شده اقتصاد کشور است، در حالت رکود به‌سر می­برد. در نهایت به این نتیجه خواهیم رسید با توجه به سیاست­های اجرایی دولت قرار نیست در عرصه سیاست داخلی و خارجی و همچنین در عرصه اقتصادی در چند ماه آتی اتفاق خاصی رخ دهد. بنابراین بازار سرمایه و بورس هم که تابعی از اقتصاد کشور است، طبیعی است که به این وضعیت واکنش نشان دهد و دچار رکود شود. در همین راستا عمدتا شرکت­ها یا نهادهای فعال سرمایه­گذار یا سرمایه‌گذاران فعال حقیقی تقاضای خود را کاهش دادند یا به تاخیر انداختند تا در زمان مناسب ورود پیدا کنند. اما فروشندگان به این گونه عمل نمی­کنند، به‌دلایلی مختلفی که وجود دارد، فروشندگان همیشه در بازار حضور دارند. همین امر سبب شده که فشار فروشی هم در بازار وجود داشته باشد. از طرفی خریدار وجود ندارد و شرکت­های که از سهامشان حمایت می­کنند، بالاخره به نقدینگی نیاز دارند. زمانی که تقاضا وجود ندارد، یعنی نقدینگی کاهش پیدا کرده است. درمجموع سبب شده که طرف عرضه در عمده سهام و صنایع بر طرف تقاضا سنگینی داشته باشد. به‌طوری که سرمایه شرکت­های فعال پذیرفته شده پایین­تر از ارزش ذاتی که دارند، معامله می­شوند. یعنی با توجه به نبود تقاضا و وجود عرضه­های که بنا به دلایل مختلف وجود دارند، کاهش قیمت وجود دارد.

دولت بزرگ‌ترین بازیگر است

دکتر میرمعینی در ادامه برای خروج بازار بورس از چنین وضعیتی به آرمان گفت: چون دولت در اینجا بزرگ‌ترین بازیگر است و فارغ از اینکه اوضاع سیاست بین­الملل به سمت بهبودی خواهد رفت یا نه، باید تدبیری اتخاذ کند که امید در بازار بورس تزریق شود. به هر حال شاخص­های بورس به نوعی ویترین اقتصادی کشور هستند و نمایش شاخص­های منفی و کاهنده که هروز در بازار بورس شاهدیم و بیش از 8 ماه است که این روند ادامه دارد برای نظام اقتصادی نشانه خوبی نیست. از همان ابتدا که بازار بورس به سمت کاهش پیش رفت، هشدارها به متولیان اقتصادی کشور داده شد. اما هم‌اکنون بازار بورس در وضعیت نگران کننده­ای قرار دارد. چرا که قبلا گفته شد که اگر تدبیری اتخاذ نشود، بورس دچار رکود خواهد شد اما هم اکنون ممکن است بازار بورس دچار بحران شود. توصیه به متولیان اقتصادی این است که اوضاع بورس را سر و سامان دهند. چرا که چیزی حدود بیش از 50 درصد سرمایه بازار و شرکت­های پذیرفته شده متعلق به دولت هستند.

نکته دیگر اینکه بسته خروج از رکود غیرتورمی که توسط دولت مطرح شد، باید سریع‌تر به اجرا برسد و نباید اجرای آن‌ را موکول به سال­های آتی کرد. باید نرخ­ها مشخص و نسبت­ها تعیین شود که بازارها چه بازار سرمایه و دیگر بازارها تکلیف خود را با این اقتصاد بدانند و اقدام به تصمیم‌گیری کنند. به هرحال بسته خروج از رکود غیرتورمی چه زمانی قرار است به اجرا برسد! این درحالی است که هر روز شاهدیم که بهره بانکی به پول‌ها تعلق می­گیرد. هر اندازه این بسته دیرتر اجرا شود،

بنگاه­های اقتصادی بیشتر به سمت ورشکستگی پیش خواهند رفت. به هرحال به لحاظ سیاسی منافع ملی دیده شود اما به لحاظ اقتصادی انتظار بازارها و کارشناسان اقتصادی این است که در مورد مسائل اقتصادی زودتر تصمیم­گیری شود. وی در ادامه افزود: بزرگ‌ترین مساله­ که درحال حاضر وجود دارد معضل نقدینگی است که متاسفانه بانک­ها با توجه به نرخ سود بالا تمام نقدینگی را جذب سپرده­ها کردند و سرمایه‌گذاری صورت نمی‌گیرد. اگر عالمانه تصمیم‌گیری می­شد، نرخ سود سپرده‌ها تا این حد افزایش پیدا نمی­کرد که سرمایه­ها تنها وارد سود بانکی شوند. به‌طوری که هیچ‌کدام در صنایع مختلف سرمایه‌گذاری نشدند. نکته مهم دیگر اینکه بازار سرمایه بسیار حرفه­ای و هوشمند است و پولی که وارد بازار سرمایه می‌شود نیز هوشمند است. زمانی که احساس خطر کند از بازار سرمایه خارج می­شود و زمانی که احساس امنیت نسبت به بهبود اقتصادی داشته باشد، ورود پیدا خواهد کرد. اما نگهداری این پول و سرمایه نیازمند برنامه و استراتژی است.

رونق بورس در ماه­های پایانی سال 93

حسین خزلی‌خرازی دیگر کارشناس بورس ضمن ابزار امیدواری به رونق بورس در نیمه دوم سال و ماه‌های پایانی سال 93 به آرمان گفت: اگر دو اتفاق مهم در کشور رخ دهد می­توان امیدوار بود که بازار بورس از رکودی که بدان دچار شده است خارج شود. یکی اینکه وضعیت اقتصاد ایران از رکود خارج شود. به طوری که پیش بینی شده است تا پایان امسال رشد اقتصاد به مثبت 2 درصد برسد. مساله دوم اینکه تحولی در وضعیت پرونده هسته­ای ایجاد و گشایشی در حلقه محاصره و تحریم­های اقتصادی ایجاد شود. که فکر می­کنم این اتفاق در آبان ماه رخ دهد. به نظر می­رسد در نیمه دوم سال و حتی در ماه­های پایانی سال 93 بازار بورس می­تواند بازار پررونقی باشد. البته باید این دو شرط اتفاق بیفتد. اما درحال حاضر متاسفانه رکود حاکم بر اقتصاد ایران و نبود نقدینگی در اختیار بنگاه‌ها، شرکت­ها و اشخاص اثر خود را نیز در بازار بورس گذاشته است به طوری که شاهد نزول تدریجی و اندک بازار بورس هستم. این نزول تدریجی در کنار حجم کم معاملات یعنی حجم معاملات هم، حجم قابل‌توجهی نیست.

بهترین فرصت برای خرید سهام

وی در ادامه اظهار کرد: وضعیت فعلی بازار بورس کشور منشعب از کل اقتصاد ایران است. بخشی از رکود اقتصاد ایران هم به خاطر عدم وجود سرمایه‌گذار خارجی، عدم تبادل راحت بازرگانی خارجی، عدم تبادل راحت مالی بین­المللی که همه اینها تا حدی ناشی از تحریم‌هاست. سرمایه‌گذار هوشمند و با صبر و حوصله اتفاقا کسی است که در این روزها اقدام به خرید سهم می­کند. چون قیمت سهام از بهمن سال گذشته تا کنون بین 20 تا 60 درصد در برخی از سهم‌ها کاهش قیمت­ داشته است. نباید زمانی که قیمت­ها افزایش پیدا می­کند و هجوم سرمایه‌گذاران وجود دارد که برای خرید صف ایجاد می­شود، به تبع دیگران اقدام به خرید سهام کنیم. در واقع سرمایه­گذار هوشمند در مینیمم قیمت­ها اقدام به خرید سهم می­کند و صبر می­کند و نگاه کوتاه‌مدت به بازار سرمایه ندارد. اتفاقا دید تاریخی من و تجربه پانزده ­ساله من در بازار بورس به من می­گوید اگر کسی که هم اکنون سهام دارد و برای 18 ماه آینده می­تواند صبر کند، بهترین فرصت برای خرید سهام است.