مسئوليت شكست مذاكرات با امريكاست

آخرين چانه‌زني‌هاي ايران و۱+ ۵ پيش از برگزاري نشست مربوط به توافق نامه جامع هسته‌اي (سوم آذر ) در مسقط پايتخت عمان در روزهاي ۱۸و ۱۹ آبان در حالي قرار است برگزار شود كه انتخابات كنگره با پيروزي حزب جمهوري‌خواه با هجمه رسانه‌هاي خبري از اين نظر كه مذاكرات هسته‌اي ممكن است تحت تاثير قرار گيرد و احتمال توافق و به نتيجه نرسيدن مذاكرات زياد است روبرو شد. پیروزی و تسلط جمهوری‌خواهان در سنای امریکا، اکنون دو بازوی کنگره یعنی مجلس نمایندگان و سنای امریکا کاملا در اختیار جمهوری‌خواهان قرار گرفته که چالشی جدی برای اوبامای دموکرات و هم‌حزبی‌های وی به شمار می‌رود. آنطور كه از شواهد امر بر مي‌آيد جمهوری‌خواهان در مسائل مختلف داخلی و خارجی با دولت اوباما اختلاف نظر جدی دارند. پیروزی اخیر آنها در سنا راه را برای چالش‌آفرینی‌های آنها هموارتر و به طور خاص به باراک اوباما و در مجموع به دموکرات‌ها ضربه جدی وارد کرده است. جمهوری‌خواهان می‌توانند قوانینی را تصویب کنند که باراک اوباما را در دو راهی امضا یا وتو قرار دهد. حال سناتور میچ مک‌کانل، رهبر جمهوری‌خواهان سنا هدایت جناح اکثریت را بر عهده می‌گیرد. وی قول داده است به بن‌بست سیاسی در کنگره پایان دهد و تغییر واقعی ایجاد کند. طی دو سال گذشته جمهوری‌خواهان و کاخ سفید روابط پرتنشی را داشته‌اند و تعطیلی دولت گواه این مساله است.

فارس در اين زمينه نوشته است چشم‌انداز گفت‌و‌گوهای هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ این پرسش را برانگیخته که آیا کنگره می‌تواند در برابر توافق‌نامه هسته‌ای جامع ایران و گروه ۱+۵ و لغو تحریم‌های ضدایرانی مانع‌آفرینی کند. کنگره توانایی جلوگیری از امضای توافق‌نامه هسته‌ای جامع را ندارد. در واقع، در صورت تحقق توافق‌نامه هسته‌ای جامع اوباما با استفاده از قدرت اجرایی خود منتظر رای کنگره به لغو تحریم‌ها نخواهد ماند و در صورت توافق برای لغو بیشتر تحریم‌های ضدایرانی می تواند اقدام یکجانبه انجام دهد. به رغم قدرت‌ اجرایی سنای امریکا در تصویب و تایید پیمان‌های دولت امریکا، به دلیل اینکه توافق‌نامه هسته‌ای با ایران پیمانی دوجانبه میان ایران و امریکا نیست و چندجانبه است، این توافق نیازی به تصویب و تایید سنای امریکا ندارد. مقامات دولت اوباما نیز گفته‌اند مجوز و رای کنگره به لغو دائمی تحریم‌ها تنها زمانی ضروری خواهد بود که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بتواند پایبندی ایران به مفاد توافق‌نامه را در دوره زمانی طولانی تایید کند. اما سنای تحت تسلط جمهوری‌خواهان احتمالا چنین اقدامی از سوی دولت اوباما را با هدف به حاشیه راندن کنگره تلقی خواهد کرد و ممکن است خواستار به رای گذاشتن تعلیق موقت تحریم‌ها در سنا شود یا حتی تحریم‌های جدید پیشنهاد کند. پیش‌تر سنای تحت کنترل دموکرات‌ها از تصویب و اجرای تحریم‌های جدید جلوگیری کرده بود.

در حالی که ضرب‌الاجل ۲۴ نوامبر برای توافق‌نامه هسته‌ای جامع نزدیک می‌شود، این سناریو محتمل است که اگر جمهوری‌خواهان توافق‌نامه هسته‌ای احتمالی را «توافق‌نامه بد» بدانند و یا گفت و گوهای هسته‌ای فراتر از ضرب‌الاجل ۲۴ نوامبر تمدید شود، سنای جدید تشدید تحریم‌های ضدایرانی را در دستور کار قرار خواهد داد. برخی دموکرات‌ها نیز در صورتی که با فشار سیاسی لابی‌‌ صهیونیسم مواجه شوند، به جمهوری‌خواهان خواهند پیوست. به طوری که میچ مک‌کانل، رهبر جمهوری‌خواهان سنا اخیرا گفته بود: «اگر نتوانیم به توافقی قابل قبول با ایرانی‌ها برسیم، تحریم‌ها را تشدید می‌کنیم... در واقع، ما در سنا قانونی داریم که رهبر کنونی اکثریت سنا اجازه تصویب آن را نداده است... سنای جدید این قانون را در صورت ضرورت به تصویب خواهد رساند». هری رید، رهبر دموکرات کنونی سنا که با پیروزی جمهوری‌خواهان جایگاه اکثریت خود را از دست داده، مانع تصویب قانون دوحزبی تشدید تحریم‌های ضدایرانی در اوایل سال‌جاری میلادی شده بود. حال به نظر می‌رسد این قانون در سنای تحت کنترل جمهوری‌خواهان احیا شود. بسیاری از اعضای کنگره از هر دو حزب گفته‌اند نگرانند کاخ سفید به توافق بد با ایران برسد. دو طرح در کنگره امریکا قابل توجه هستند که پیروزی جمهوری‌خواهان شانس بررسی و تصویب آنها را افزایش می‌دهد. یکی از این آنها طرح ایران عاری از سلاح هسته‌ای است که در سال ۲۰۱۳ توسط رابرت منندز سناتور دموکرات و مارک کرک سناتور دموکرات پیشنهاد شده بود، اما در هیچ یک از مجلسین درباره آن رای‌گیری نشده است. مطابق این طرح تحریم‌های ایران تنها در صورتی برداشته می‌شود که دولت امریکا هر سی روز گواهی صادر کند که ایران محتوای توافق گذشته ژنو را اجرایی کرده است.

باراک اوباما در کنفرانسی خبری در مورد تسلط جمهوری‌خواهان در کنگره و تأثیر آن بر گفت‌و‌گوهای هسته‌ای با ایران گفت: «اگر بتوانیم با ایران به توافقی خوب برسیم که بتواند جهان را متقاعد کند که ایران توانایی تولید سلاح هسته‌ای را نخواهد داشت، آن وقت با کنگره وارد گفت‌و‌گو می‌شویم و آنها را هم متقاعد می‌کنیم. اما این نیازمند یک توافق خوب است... عدم توافق با ایران از توافق بد بهتر است». وی در پاسخ به این پرسش که در صورت عدم همراهی کنگره، آیا می‌تواند به صورت یک‌جانبه تحریم‌های ایران را کاهش دهد، گفت که تحریم‌ها چند دسته هستند و با هم فرق دارند، اما فعلا مایل نیست در این زمینه اظهار نظر کند.

اثرگذاری لابی صهیونیسم بر کنگره

تسلط جمهوری‌خواهان بر ترکیب کنونی کنگره و تداوم اثرگذاری لابی صهیونیسم در آن می‌تواند بر سیاست خارجی دولت امریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران به ویژه برنامه هسته‌ای آن تاثیرگذار باشد. لابی صهیونیسم در امریکا در این دوره انتخابات هزینه‌های مالی بسیاری برای پیروزی جمهوری‌خواهان صرف کرد. پیروزی جمهوری‌خواهان در سنا مواضع بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی را که روابط چندان گرمی با دولت اوباما نداشت، تقویت می‌کند.

جمهوری‌خواهان در سنا عمده دستور کار داخلی اوباما را با بن‌بست رو به رو خواهند کرد و در مقابل اوباما در سیاست خارجی از جمله در مورد راه‌حل دو کشوری در فلسطین اشغالی و توافق هسته‌ای ایران مسیر خود را که با انتقاد جمهوری‌خواهان، لابی صهیونیسم در امریکا و رژیم صهیونیستی همراه است، در پیش خواهد گرفت. پیروزی جمهوری‌خواهان در سنا امیدهای نتانیاهو برای تداوم جنجال‌سازی علیه برنامه هسته‌ای ایران و تصویب تشدید تحریم‌ها در کنگره را افزایش می‌دهد.

نتانیاهو امیدوار است از کنگره تحت کنترل جمهوری‌خواهان برای مانع‌آفرینی بیشتر در گفت‌و‌گوهای هسته‌ای و تداوم اختلاف نظر کنگره با دولت امریکا استفاده کند. به رغم آنکه راهبرد نتانیاهو در تهدید دروغین به حمله هوایی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران که با هدف ترغیب به تشدید تحریم‌های اقتصادی علیه ایران صورت گرفته، دیگر کارساز نیست، اما وی از همراهی و اتحاد بیشتر اعضای کنگره از جمله جمهوری‌خواهان به منظور عدم تحقق عملی توافق‌نامه هسته‌ای جامع استفاده خواهد کرد. به نظر می‌رسد در دوران تسلط جمهوری‌خواهان بر کنگره، نتانیاهو خود را در موقعیت بهتری برای پیشبرد سیاست‌های ضدایرانی خود خواهد دید.

در يك نتيجه‌گيري كلي مي‌توان گفت كه چه حزب دموكرات و چه حزب جمهوري‌خواه و چه احزاب ديگري كنگره امريكا را در دست گيرند تامين امنيت رژيم صهيونيستي، روحيه سلطه‌گري بر جهان بويژه كشورهاي منطقه، ثبات دشمني با جمهوري اسلامي ايران، برچيدن تمامي فعاليت صلح‌آميز هسته‌اي كشورمان در دستور كار آنهاست بنابراين تا زماني كه رويكرد خصمانه امريكايي‌ها به ايران از بين نرود، در چارچوب مذاكرات هسته‌اي با توجه پايبندي ايران به تمامي توافقات، طرف مقابل كه غرب و امريكا هستند به آنچه خود در توافقات متعهد شده‌اند پايبند نباشند اگر مذاكرات در سوم آذرماه سال‌جاري به نتيجه نرسد عامل شكست اين مذاكرات امريكايي‌ها هستند نه ايران.