رفع آلودگی هوای شهرهای کشور تنها یک راهکار دارد و بس!

به گزارش «تابناک»، هرچند تهران امروز (چهارشنبه) با تصمیم کمیته هماهنگی مواقع اضطرار آلودگی هوای تهران، با اعمال محدودیت‌های ترافیکی مانند زوج و فرد سراسری و تعطیلی برخی پایه‌های تحصیلی و...، خلوت‌تر از روزهای پیش بود، اما کاهش بار ترافیکی خیابان‌ها نه تنها برای کاهش غلظت آلاینده ذرات معلق با قطر کمتر از 2.5 میکرون در هوای شهر نشد، بلکه حتی نتوانست روند رشد این آلاینده را متوقف کند.

این در حالی است که اگر به یاد بیاوریم طی هفته‌های اخیر، یکبار با اعمال محدودیت‌های مشابه به مدت چند روز پایتخت و بار دیگر به مدد بارش باران مداوم پاییزی، آلودگی هوا شکسته و شاخص کیفیت هوا تا مرز «سالم» پایین رفت، افزایش سریع و لجام گسیخته آلودگی می‌تواند بهترین دلیل برای شکست اقدامات مسئولان، حتی در کوتاه مدت باشد؛ پس چاره چیست؟

در پاسخ به این سوال، آنچه پیش از هر اقدامی لازم می‌نماید، تعیین نوع آلاینده‌های هوای تهران است که کمترین فایده اطلاع از آنها، اطلاع از هزینه‌هایی است که این آلاینده‌ها به سلامت جامعه وارد می‌آورند. پس از آن است که می‌بایست به سراغ خلا دیگری برویم که سالهاست وجود دارد اما کسی به فکر رفع آن نیست.

تا غلظت یک آلاینده در هوا به مرز هشدار نزدیک شده یا آن را پشت سر می‌گذارد، انگشت اتهام همه به سمت خودروهای شخصی در حال تردد می‌رود و آنچنان وحدتی در مقصر دانستن این وسایط نقلیه شکل می‌گیرد که حتی تردد آنها در محلات دور از نقاط مرکزی شهر هم مورد تصمیم گیری واقع شده و یک در میان می‌شود اما چه کسی گفته مقصر اصلی آلودگی هوای تهران خودروها هستند؟

پاسخ به این سوال اخیر، به سرگیجه‌ای می‌ماند که هوای آلوده برای شهروندان ایجاد می‌کند؛ نه کسی می‌تواند بگوید که این اتهام وارد است و نه کسی می‌تواند برای رد ان استدلال بیاورد چراکه هیچ کار آماری در این زمینه وجود ندارد. اینجاست که موتورسیکلت‌ها، اتوبوس‌ها، تاکسی‌ها و همه و همه اجازه تردد دارند الا خودروهای سواری که سوختشان را دولت تامین می‌کند، زمان معاینه فنی و شاخص‌های تشخیص سلامت موتور آنها هم متاثر از تصمیمات مجلس و دولت است و شاید کمترین سهم در آلودگی ناشی از احتراق موتور آنها (اگر فرض را بر آلاینده بودن خودروها بگذاریم)، به مالکانشان بر می‌گردد ولی عجیب اینجاست که بیشترین تاثیر را هم از تصمیمات مسئولان، همین مالکان می‌پذیرند.

بدین ترتیب نه کسی می‌پرسد که آلاینده‌های هوای شهر و تاثیرشان بر سلامت شهروندان چیست و نه کسی به دنبال منشا این آلودگی است تا پای کیفیت سوخت یا خودرو به میان آمده و بخشی از اتهام به تولیدکنندگان این محصولات و ناظرانی مثل دولت‌مردان یا نمایندگان مجلس برگردد؛ این تازه روی خوش تر ماجراست چراکه تمامی این سخنان و تفسیرها، به وضعیت هوای آلوده شهرهایی چون تهران، اصفهان، اراک و ... چسبیدنی است و هیچ کارکردی برای هوای آلوده شهرهایی مانند اهواز ندارد که گرد و غبار وارداتی، نفس ساکنانش را به شماره انداخته و تنگ کرده است.

اینجاست که باید گفت برای حل مشکل آلودگی هوای شهرهای مختلف کشور، تنها تدارک یک برنامه جامع نیاز است که می‌تواند در سایه همکاری سازمان محیط زیست، وزارت بهداشت و برخی دیگر از نهادهای دولتی به همراه نهاد قانون گذاری و با ورود نهاد قضایی صورت پذیرد؛ تهیه «قانون جامع هوای پاک» که تمامی قوانین و مصوبات و نهادها، کمیته‌ها و عرصه‌های تصمیم گیری در این رابطه را برچیده و هم قابلیت استناد داشته باشد، هم برنامه مدون داشته و متولی اجرای ارکان مختلف آن پیش‌ببینی شده باشد، هم بودجه آن تعیین شده و سرانجام، قابل پایش، ارزیابی و نظارت مستمر باشد.

این نیاز از آن رو مطرح می‌شود که مساله آلودگی هوای شهرهای مختلف را با نگاهی جامع و در سطحی ملی مورد بررسی قرار خواهد داد که می‌تواند کمترین تاثیر آن، ایجاد وحدیت رویه در برخورد با این مساله در سطح کشور بوده و تصمیمات را از سلیقه‌ای بودن برهاند و در کنار آن، تصمیمات را قابل اثر کند چراکه قطعا همه اذعان دارند نمی‌توان مشکلات کلانی مانند سوخت، خودرو، گرد و غبار و... را در نهادهای استانی مورد بررسی قرار داد و توقع اصلاح داشت.

اگر با این رویکرد به ماجرا بنگریم، سکوت دولت مردان و متولیان قانون گذاری در این باره به شدت تعجب آور نمود خواهد یافت و راه شکستن آن نیز تنها ارائه لایحه یا طرحی برای رسیدن به قانون هوای پاک خواهد بود که هم بودجه آن پیش بینی شده است، هم پروژه های مورد نیاز در آن گنجانده شده است و هم متولیان اجرای آن مشخص هستند که البته نگاه کوتاه مدت و بلند مدت در آن لحاظ شده و همه ارکان آن مشخص و قابل نظارت است.

تنها با تدارک چنین قانونی است که می‌توان امید داشت معضل آلودگی هوا در کوتاه مدت تضعیف و در بلند مدت مرتفع شده و همه چیز اصولی به پیش برود؛ نه آنکه با عبور یکی از شاخص‌های هوا، یکی از زوج و فرد سراسری بگوید؛ دیگری تعطیلی مدارس و ادارات را در دستور کار قرار دهد، برخی آب در هاون کوبیده و تقاضای بررسی سوخت‌ها یا کیفیت خودروهای تولیدی را مطرح کنند، بعضی خرید و راه اندازی سپر یونی را تجویز کنند و خلاصه هر کسی به مسیری رفته و سرانجام مردم به مرگ پنهانی مبتلا شده و کماکان همه شهرهای بزرگ آلوده بمانند!

با این تفاسیر شاید بد نیست از دولت تدبیر و امید که مشغول بودجه نویسی برای سال آینده است و از نمایندگان مجلس که به زودی بررسی بودجه را آغاز خواهند کرد، بپرسیم چه تدبیر و تلاشی برای رفع آلودگی هوا داشته و دارند؟ آیا وقت آن نرسیده که ساعاتی از وقت گرانبهای خود را به این معضل اختصاص داده و یکبار هم که شده «هوای پاک» را دستور نخست جلسات خود قرار داده و ملزومات رهنمون شدن به آن را بررسی نمایند؟!