نقدشوندگی را قربانی بهانه ها نکنیم

رییس هیأت مدیره سبدگردان هدف با بیان این مطلب در گفتگو با خبرنگار بورس نیوز اظهار داشت: همانگونه که شما آگاهید طبق نظر بزرگان دانش مدیریت، تعیین روشن اهداف و اولویت های یک سازمان و نهاد، مبنای برنامه ریزی و هسته اصلی تمام وظایف و امور مدیران و همکاران آن می باشد. آنها همچنین به فعالیت ها، تلاش ها و حرکت سازمان جهت داده و آنها را در مسیر معین و مشخصی رهنمون می کند. تعیین اهداف از زاویه‌ دید یک مدیر ارشد اجرایی در حقیقت راه دیگر طرح سؤال در باره استراتژی است، زیرا افرادیکه زیر دست مدیر ارشد اجرایی هستند لازم است بدانند چه انتظاری از آن‌‌ها می رود.

حقانی نسب در خصوص شاخص های بازار سرمایه توسعه یافته ابراز داشت: نقد شوندگی، توسعه تأمین مالی (گسترش سرمایه گذاری در بازار اولیه و ثانویه)، شفافیت اطلاعاتی (مالی و غیرمالی)، افزایش موقعیت های کسب سود منصفانه برای تمامی مشارکت کنندگان بازار، استقراض (انتشاراوراق مشارکت، قرضه با نرخ ثابت)، توزیع ریسک، حمایت از سهامداران خرد و فضای کسب و کار، توسعه دسترسی به بازار سرمایه، حاکمیت شرکتی، کشف دقیق قیمت و رسیدن سهم به ارزش ذاتی خویش،کاهش هزینه های نمایندگی و توزیع مناسبتر منابع مالیو .. همگی اهداف و شاخص های بازار سرمایه توسعه یافته و پویا می باشند. اما همانگونه که تبیین گردید اولویت بندی این شاخص ها و معیارها بسیار ضروری می نماید. تا آنجا که بنده دریافته ام "نقدشوندگی"، "تامین مالی" و پس از آن "شفافیت" مهمترین معیار ارزیابی بازار سرمایه در کشورهای توسعه یافته یا در حال توسعه می باشد.

وی افزود: اگر ما به مولفه های تقویت کننده نقدشوندگی توجه کنیم و از ایجاد و یا بکارگیری ابزارهایی که باعث حذف و یا اخلال در مولفه های مذکور می شوند،جلوگیری نماییم و در راستای تقویت معیارها حرکت کنیم قادر خواهیم بود به اهداف اصلی بازار سرمایه برسیم زیرا که کلیه اهداف ضمنی سازمان حتی موضوع تأمین مالی و شفافیت نیز در درون تقویت "نقدشوندگی" نهفته است.

این کارشناس بازار سرمایه در مورد اهمیت حفظ معیار نقدشوندگی اظهار داشت: به اعتقاد بنده برخی اصول آنقدر مترقی، مهم و دارای سیطره و اقتدار می باشند که با هر موضوعی حتی خیلی مهم هم نباید به آن لطمه یا آسیبی وارد شود و تسامح در مورد عدم اجرای آن، شاید تنها بایستی خیلی به ندرت اتفاق بیافتد. اصل نقدشوندگی در بازار سرمایه از این نوع اصول بوده که پایه اعتماد مشارکت­کنندگان بازار سرمایه را فراهم می­کند و مانباید به هر بهانه­ای این اصل مترقی و خط مشی خود را زیر پا بگذاریم.

اصل نقدشوندگی در بازار پول هم اولین و مهمترین اصل تلقی شده و پایه اعتماد پس انداز کننده به بانک را فراهم می کند. زیرا که پس اندازکننده هرموقع به بانک مراجعه می­کند می تواند اوراق پس انداز خود را در قالب اوراق سرمایه گذاری در بانک معامله نماید.

اقداماتی از قبیل افزایش سهام شناور، افزایش حجم معاملات، افزایش تعداد خریداران و فروشندگان، افزایش دامنه نوسان، بازارگردانی به عنوان مسئولیت سهامدار عمده و شرکت و حتی مهمترین موضوع یعنی ایجاد بازارهای بورس، فرابورس، کالا، انرژی، سایر بازارها و...، همگی این هدف را دنبال می کنند که نقدشوندگی اوراق بهادار را افزایش و ریسک آنرا کاهش دهند. حتی اگر ریسک تجاری و عملیاتی اوراق با کاهش شفافیت، افزایش یابد.

رییس هیأت مدیره سبدگردان هدف در خصوص ایجاد خطاهای استراتژیک در بازار سرمایه بیان نمود: یکی از خطاهای استراتژیکی که در بازار سرمایه در حال اتفاق افتادن هست و نیاز به توجه جدی دارد، در اولویت اول قرار گرفتن شفافیت به عنوان هدف اول بازار سرمایه و پایه اعتماد سرمایه گذاران است که به جای نقدشوندگی در صدر اولویت ها قرار گرفته و همه چیز با هماهنگی با آن سنجیده می شود که کاملاً بر خلاف فلسفه وجودی بورس می باشد.

بنابراین سوال اینجاست که چرا ما در بازار سرمایه این اصل مهم را به راحتی زیر پا می­گذاریم و به هر بهانه ای رکن نقدشوندگی را قربانی می کنیم، حتی ابزار فشار بر افرادی که اهمیتی برای آن قائل نیستند قرارمی­دهیم.

حقانی نسب تصریح کرد: کلیه بازارهای جهانی به تحقق این اصل متعهد بوده و همیشه سعی در کاهش ریسک آن داشته­اند و حتی ایجاد بازارهای مختلف را با هدف کاهش ریسک نقدشوندگی و افزایش سایر ریسک­های دیگر انجام می­دهند. حال چگونه است که در ایران ایجاد بازارها براساس افزایش ریسگ نقدشوندگی انجام می­پذیرد.

این کارشناس بازار سرمایه پیرامون فلسفه وجودی فرابورس عنوان کرد: ایجاد بازار فرابورس در کنار بازار بورس تماماً بااین هدف بود که اگرشرکت­های سهامی­عام که به دلیل طرح یا پروژه بودن،کوچک بودن،سودآور نبودن،شفاف نبودن وسایر شرایطامکان ورود به بازار بورس راندارند،ولی برای اینکه نقدشوندگی سهم از بین نرود علی­رغم کاهش شفافیت،به بازار فرابورس راه پیدا نمایند ودر بازار فرابورس، معامله شوند.ولی چرا باچوب شفافیت بورس بر شرکت­های فرابورس نظارت می­کنیم ویا حتی نقدشوندگی که فلسفه ایجاد فرابورس بوده را زیر سوال می­بریم.

حقانی نسب در مورد نقش بازار توافقی و اشتباهات صورت گرفته در بازرا سرمایه گفت: بازار پایه توافقی اگرچه در اوایل ودر ظاهر باهدف افزایش نقدشوندگی سهام شرکت­های فرابورس،سپرده گذاری، بورس،بورس کالا و انرژی به دلیل محدودیت درصد مالکیت ایجادشد ولی در حقیقت در جهت جبران اشتباهی بودکه می­توانست با ایجاد سهام ممتاز برای گروهای کنترل کننده مورد نظر بازار(همچون سهام ممتاز شرکت سپرده­گذاری مرکزی)در این شرکت­ها و محدودیت برای سهام ممتاز برای جلوگیری از تصاحب آنها توسط عده ای خاص، مرتفع گردد، این در حالیست که اشتباه دوم راتکرار کردیم و با خدشه­دار کردن اصل مهم بازار سرمایه (که همان نقدشوندگی است)، با ایجاد و گسترش بازار پایه توافقی،در حال مرتفع کردنمشکل این شرکتها هستیم و چون به کنترل اهمیت می­دهیم همین موضوع را به سایر شرکتها تعمیم می­دهیم که متاسفانه در عمل درست برخلاف اهداف اولیه و ظاهری به کاهش نقدشوندگی اوراق بهادار منتهی شده است. لذا اگر مقایسه کنید، می­بینید کیفیت معاملات در برخی موارد، درامورسهام شرکتها بهتر از بازار پایه توافقیمی­تواند باشند.

وی افزود: بازارهای معاملاتی بورس در همه دنیا براساس شفافیت در اطلاعات و عملیات شرکت­ها ایجاد و یا توسعه می­یابند نه براساس معاملات و شفافیت بنابراین اصل نقدشوندگی در همه بازارها ثابت و خدشه­ناپذیر و پایه اعتماد سرمایه­گذاران می باشد.

حقانی نسب به اقدمات صورت گرفته برای تحقق اصل نقدشوندگی اشاره کرد و گفت: در دولت محترم پیشین نیز هر چند معاملات مسکن مهر و سهام عدالت ممنوع و غیرقابل انجام بوده است،ولی در دولت جدید شاهد اجازه انجام معاملات مسکن مهر و نیز بررسی آزاد شدن معاملات سهام عدالت[1]در راستای پایبندی به این اصل مهم نقدشوندگی می­باشیم،که باورداریم این اصل پایه اعتماد سرمایه­گذاران و رونق بازارها را فراهم می­کند.

وی ادامه داد: استفاده از روش­های تاحدودی قیم مآبانه همچون توقف طولانی مدت نمادها، انتقال شرکتها به بازار پایه توافقی که اصلا نمی توان اسم بازار بر آن نهادویا سایر روشهای مخدوش­کننده نقدشوندگی برای کنترل بازار، به جای روش­هایی همچون افزایش سهام شناور،افزایش دامنه نوسان، تسهیل و تشویق شرکت­ها به افزایش سرمایه،عرضه سهام دولت و ..... شدیداًبه اهداف اصلی و عملکردی و پایه­های بنیادی بازار لطمه می­زندوشائبه استفاده از رانت را که در درون خود بازار ایجاد شده است، تقویت می­نماید.

این کارشناس فعال بازار سرمایه در خصوص دلایل و موانع توسعه یافته بازار سرمایه کشور ابراز داشت: کم بودن حجم معاملات سهام به نسبت ارزش کل بازار بورس و همچنین نسبت به GDPکشوردر طول سالیان گذشته بیشتر به دلیل همین نوع نگاه به بازار سرمایه و تاکید بسیار زیاد بر شفافیت وحذف نقدشوندگی به عنوان اولویت اول بازار، دولتی بودن شرکتها،نگاه کنترلی شدید سهامداران عمده و جلوگیری از افزایش سهام شناور بوده است که به نظر می­رسد بایستی مورد توجه ویژه آن مقام محترم قرار بگیرد.

تصمیم­گیری­های خلق­الساعه و بدون پشتوانه کارشناسی و حتی در مواردی بدون پشتوانه قانونی و مصاحبه­های مختلف مدیران میانی بمنظور کنترل بازار و شاخص، تغییر در متن اطلاعیه­های ارسالی شرکت­ها به سازمان محترم بورس و اوراق بهادار و محدود نمودن افزایش سرمایه­ها یا حتی اخیراً انتقال به بازار کم نقدشونده­تر و با شفافیت پایین و تمامی رفتارها و نگاه­هایی از این دست در راستای تحقق شاخص­های اصلی نقدشوندگی وتامین مالی نبوده و مانع توسعه­یافتگی بازار سرمایه کشور اسلامی­مان خواهد گردید که بی شک در راستای منافع سهامدار جزء نیست حال آنکه برخی از سهامداران عمده و مدیران بمنظور فرار از پاسخگویی و کاهش شفافیت و افزایش هزینه­های نمایندگی از این دست رخدادها که ایشان را بطور قانونی به امیال و خواسته­هاشان می­رساند، بسیار خرسند می­باشند.

در خاتمه رییس هیأت مدیره سبدگردان هدف اظهار داشت: با توجه به مطالب مطرح شده که عمدتاً ساختاری است خواهشمندم همچون گذشته و در پناه حق و قانون از اقدامات و فعالیت­هایی که اصل نقدشوندگی را خدشه­دار می­نمایند، پیشگیری نموده و جلوی این خطای استراتژیک و بزرگ بازار گرفته شود ودر راستای گسترش هر چه بیشتر بازار سرمایه کشور حرکت نماییم.