تحليلي بر فرصتها ، چالشها و مزاياي صنعت سنگ آهن

آهن متداول ترين فلز مورد استفاده در جهان به حساب مي آيد و تنوع و حجم استفاده از آن ، باعث گرديده كه صنايع توليد سنگ آهن ، تبديل به يكي از مهمترين اركان بازارهاي فلزات گردند.

بنابر گزارش بورس نيوز ذخاير سنگ آهن معمولاً در تمام نقاط دنيا يافت مي شوند اما استخراج سنگ آهن با درجه خلوص مناسب براي مقاصد تجاري در انحصار كشورهايي همچون چين ، برزيل ، استراليا ، هند ، روسيه ، اكراين ، ايالات متحده ، آفريقاي جنوبي ، كانادا ، سوئد ، ونزوئلا ، ايران ، قزاقستان و موريتاني مي باشد .

مشكل اصلي اقتصادي در زمينه سنگ آهن ، كشف ذخاير و تخمين سايز و درجه خلوص آنها نمي باشد ، چراکه مطالعات زمین شناسی مرتبط با سنگ آهن نسبت به بسیاری از فلزات آسان تر است . عمده ترین مشکل بر سر راه بازار سنگ آهن ، رساندن محصول به بازار می باشد که فرآیندی بسیار پر هزینه چه از جهت زیر ساخت های مورد نیاز و چه از جهت نهادهای انرژی مصرف شده در این زمینه می باشد .

میانگین تولید سالانه سنگ آهن خام یک میلیارد تن بوده و بزرگترین شرکت تولید کننده این محصول نیز شرکت برزیلی VALE است . پس از این شرکت نیز دو شرکت انگلیسی - استرالیایی BHP Billiton و Rio Tinto قرار دارند . به دنبال آنها نیز شرکت استرالیایی Fortescue Metals بزرگترین تولید کننده سنگ آهن به حساب می آید .

مصرف جهانی سنگ آهنی نیز به طور متوسط در هر سال دارای 10 درصد رشد می باشد . مهمترین مصرف کنندگان این محصول چین ،ژاپن ، کره ، ایالات متحده و اتحادیه اروپا به شمار می آیند . در ادامه شرح مختصری از شرکت های عمده تولید کننده سنگ آهن ارائه می شود .

Vale

سال تاسیس : 1942

نوع شرکت : سهامی عام

دفتر مرکزی: ریودوژانيرو

محصولات : مواد خام صنعتی – تجهیزات ریلی – عملیات بنادر

درآمدها : در سال 2007 کل درآمدهای شرکت 5/36 میلیارد دلار

معاملات در بورس ها : نیویورک و ریودوژانيرو

تاریخچه :

این شرکت درسال 1942 توسط دولت فدرال برزیل در قالب یک شرکت سهامی عام پایه نهاده شد . این شرکت هفت سال پس از تاسیس نزدیک به 80 درصد از صادرات سنگ آهن برزیل را در اختیار گرفت . با گسترش فعالیت های استخراج سنگ آهن توسط این شرکت در سال 1974 شرکت Valeتبديل به بزرگترین صادرکننده سنگ آهن جهان شد و این روند تا کنون نیز ادامه داشته است . مالکیت این شرکت در سال 1997 از دولت برزیل به بخش خصوصی واگذار شد .

فعالیت های معدنی Vale عمدتاً در زمینه استخراج سنگ آهن می باشد.تولید سنگ آهن این شرکت که در اواسط دهه 90 میلادی تنها در حدود 90 میلیون تن بوده هم اکنون به بیش از 250 میلیون تن رسیده که 15 درصد از تولید جهانی را شامل می شود .

استخراج منگنز از دیگر فعالیت های این شرکت است . تولید سالانه منگنز Vale در حدود 3/2 میلیون تن می باشد . Vale با تولید سالانه بیش از 250هزار تن نیکل ، تبدیل به بزرگترین تولید کننده این محصول نیز شده است.Vale درتولید زغال سنگ نیز فعال است . هم اکنون میزان ذخایر زغال سنگ این شرکت در حدود 7/2 میلیارد تن برآورد می شود . این شرکت همچنین در زمینه استخراج آلومین و بوکسیت نيز فعاليت مي كند.

از سال 2000 تا 2006 Vale بیش از 3/1 میلیارد دلار برای خرید لوکوموتیو و واگن باربری در جهت گسترش فعالیت های ریلی خود صرف نموده است .

BHP Billoton

سال تاسیس : ا زادغام دو شرکت استرالیایی BHP ( 1895 ) و شرکت انگلیسی( Billiton 1860) در سال 2001 تاسيس شده است .

نوع شرکت : سهامی عام

دفتری مرکزی : ملبورن استرالیا

محصولات : سنگ آهن ، الماس ، زغال سنگ ، منگنز ، طلا ، محصولات نفتی ، آلومینیوم ، مس ، نیکل ، اورانیوم ، نقره

درآمدها : 49/149 میلیارد دلار در سال 2007

معاملات در بورسها : لندن ، نیویورک ، اوراق بهادار استرالیا

تاریخچه :

شرکت استرالیایی BHP در 1885 تاسیس شد و در زمینه تولید نقره و سرب به فعالیت پرداخت . در سال 1915 نیز وارد صنعت تولید فولاد شد . در دهه 60 میلادی نیز فعالیتهای نفتی خود را شروع نمود .
شرکت انگلیسی Billiton در سال 1860 تاسیس شد و فعالیتهای آن نیز در تولید سرب و قلع متمركز بود . در دهه 40 میلادی وارد بازار بوکسیت گشت در دهه 90 میلادی نیز با گسترش تجارت شرکت در زمینه آلومینیوم ، نیکل ، زغال سنگ و سایر فلزات پایه ، نام خود را بیش از پیش مشهور ساخت .

درسال 2001میلادی دو شرکت مذکور در یکدیگر ادغام شدند و بزرگترین شرکت معدنی جهان را تشکیل دادند .

BHP Billiton در حال حاضر معادن و ذخایز گازي بسیاری را در الجزایر ،آنگولا ، استرالیا ( بیش از 36 معدن ) ، برزیل ، کانادا ، شیلی ، کلمبیا ، گینه ، اندونزی ، عراق ، نیوزیلند ، پاکستان ، پرو ، آفریقای جنوبی ، ترینیداد ، انگلستان و ایالات متحده در اختیار دارد .

Rio Tinto

سال تاسیس : 1873

نوع شرکت : سهامی عام

دفتر مرکزی : لندن و ملبورن

محصولات : زغال سنگ ، سنگ آهن ، مس ، اورانیوم ، طلا ، الماس

درآمدها : 7/129 میلیارد دلار در سال 2007

معامله در بورس های : اوراق بهادار استرالیا ، لندن ، نیویورک

تاریخچه :

Rio یک شرکت معدنی چند ملیتی است که در 1873 تاسیس شده است . از 1877 تا1891 ، این شرکت بزرگترین تولید کننده مس دنیا به حساب می آمد . از سال 1995 نیز شرکت به دو شاخه تقسیم شد . شرکت Rio Tinto با مسئولیت محدود در لیست شرکتهای فرا بورسي اوراق بهادار استرالیا قرار دارد .و سهام شرکت Rio Tinto سهامی عام در بورس لندن و بورس نیویورک معامله می گردد . دو شرکت از نظر اقتصادی تحت یک واحد و با یک هیات مدیره اداره می گردد .

یکی از مهمترین محصولات شرکت ، سنگ آهن می باشد . Rio با در اختیار داشتن معادن سنگ آهن متعددی در غرب استرالیا و کانادا ، یکی از سه شرکت بزرگ تولید کننده این محصول به حساب می آید. دیگر زمینه های فعالیت این شرکت نیز تولید مس ، اورانیوم ، مواد معدنی صنعتی همچون دی اکسید تیتانیوم ، نمک ، و ... می باشد .

Rio در حال حاضر 30 درصد از کل تولید الماس طبیعی جهان را نیز در اختیار دارد .

Fortescue Metals

سال تاسیس : 2003

نوع شرکت : سهامی عام

دفتر مرکزی : پرت استرالیا

محصولات : به طور عمده سنگ آهن

معامله در بورسهای : اوراق بهادار استرالیا

تاریخچه : این شرکت در سال 2003 میلادی در استرالیا توسط اندرو فارست ، مالک شرکت Anaconda یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نیکل در جهان بنا نهاده شد . اولین محموله محصول سنگ آهن این شرکت در ماه می سال جاری ، به بازار تحویل داه شد و اسم شرکت را به عنوان یک تولید کننده بزرگ سنگ آهن مطرح نمود .

توليد سنگ آهن : بر اساس تحقيقات مركز مطالعات زمين شناسي ايالات متحده ، توليد جهاني سنگ آهن در سال 2006 ميلادي بالغ بر 8/1 ميليارد تن بوده كه اين ميزان در سال 2007 به 9/1 ميليارد تن افزايش يافته است ميزان ذخاير سنگ آهن خام نيز در حال حاضر در حدود 150 ميليارد تن تخمين زده مي شود . ميزان پايه ذخاير سنگ آهن خام نيز 340 ميليارد تن برآورد شده است .

ذخاير : آن ميزان از ذخاير معدني كه استخراج آنها به صورت اقتصادي مقرون به صرفه است .

پايه ذخاير : آن ميزان از ذخاير معدني كه به صورت فيزيكي موجود است و ممكن است كه در ميان مدت يا بلند مدت به بهره برداري اقتصادي برسد . جدول زير ميزان توليد و ذخاير كشورهاي عمده توليدكننده سنگ آهن را نشان مي دهد .

{mosimage}

ادغام هاي مهم در صنعت سنگ آهن

• شركت Vale از سال 2000 ميلادي فرآيند خريد شركت بزرگ معدني Caemi برزيل را آغاز نمود و در ماه مارس 2006 ، با خريد 39 درصد سهام باقي مانده اين شركت ، كنترل كامل آن را در دست گرفت . ارزش اين ادغام 2/3 ميليارد دلار بوده است .

• در سال 2001 دو شركت عظيم معدني BHP استراليا و Billioton انگلستان فرآيند ادغام خود را به پايان رساندند . ارزش اين ادغام 28 ميليارد دلار اعلام شد .

• در نوامبر 2007 ، شركت BHP Billiton از عزم خود براي خريد Rio tinto خبر داد . فرآيند ادغام دو شركت هنوز در اتحاديه اروپا در حال بررسي مي باشد Billiton . BHP تا قيمتي بيش از 150 ميليارد دلار را براي اين ادغام پيشنهاد نموده است .

اخبار روز

• فولاد سازان اروپا به شدت در تلاشند تا اتحاديه اروپا را از صدور مجوز ادغام BHP و Rio منصرف سازند . به اعتقاد آنها در صورت ادغام ، شركت جديد قيمت سنگ آهن را به شدت افزايش خواهد داد.

• دو شركت بزرگ توليد كننده سنگ آهن BHP و Rio از خريداران آسيايي خود خواستند تا قيمت پرداختي براي اين محصول را 100 درصد در سال جاري افزايش دهند . پيش از اين شركت برزيلي Vale قيمت فروش خود را براي خريداران آسيايي در ژاپن ، كره جنوبي و چين 65 درصد افزايش داده بود . BHP و Rio ارزان تر بودن هزينه حمل سنگ آهن از استراليا به آسيا نسبت به برزيل را دليل تقاضا براي افزايش قيمت مي دانند . هزينه حمل هر تن سنگ آهن از برزيل به آسيا 100 دلار مي باشد ، در حالي كه هزينه حمل از مبدا استراليا تنها 40 دلار مي باشد .

• شركت Vale قصد دارد تا يك ميليارد دلار در پروژه توليد سنگ آهن در جنوب شرق آسيا تا دو سال آينده سرمايه گذاري نمايد . اين پروژه ظرفيت توليد 7 ميليون تن سنگ آهن در سال دارد و براي پاسخگويي به تقاضاي شديد از جانب هند ، ژاپن ، چين ، تايوان و كره در نظر گرفته شده است .

• موسسه سرمايه گذاري Macquirie Capital در تازه ترين تحليل خود از بازار فلزات اعلام نمود كه تعطيلي برخي از معادن سنگ آهن و پايين آمدن درجه مخصوص تعداد زيادي از معادن موجود در دوره زماني 2009 تا 2001 موجب كاهش 400 هزار تني در توليد كل اين محصول خواهد شد . اين امر به تشديد روند افزايش قيمت ها دامن خواهد زد .

• ماريوس كلاپرز ، مديرعامل BHP اعلام نمود كه مكانيزم قيمت گذاري سنگ آهن به تحول خود ادامه خواهد داد و از مكانيزم كنوني فاصله خواهد گرفت .

وي در مصاحبه اي با باشگاه معدني ملبورن بيان داشت كه مكانيزم قيمت گذاري سنگ آهن مي بايست به مكانيزم قيمت گذاري ساير محصولات همچون آلومينيوم ، نيكل ، نفت خام نزديك شود.

• هند كه به عنوان يكي از عرضه كنندگان عمده سنگ آهن به قيمت جاري به چين به حساب مي آيد قصد دارد تا مالياتي 15 درصدي بر صادرات اين محصول وضع نمايد .

• پس از شكست مذاكرات شركت Xstrata با شركتVale پيرامون خريد اين شركت غول توليد آهن برزيل ، Xstata از عزم خود براي ورود به كنگو براي گسترش فعاليت هاي توليد سنگ آهن و آلومينيوم خبر داد .

گفتني است در بازار سرمايه كشورمان نيز شركتهاي فعال در زمينه توليد سنگ آهن مورد توجه بسياري از فعالان و سرمايه گذاران بوده و افزايش قيمت هاي جهاني با ورود اين محصول به بورس كالا و به تبع آن افزايش قيمت اين محصول با نزديك شدن به قميت هاي جهاني از جمله استدلال هاي خريداران سهام شركتهاي سنگ آهن نسبت به پتانسيل رشد بالاي قيمت سهام اينگونه شركتها مي باشد .