فارس:دلايل بحران بورس سال 75 و مقايسه با شرايط كنوني بازار سرمايه
سابقه بورسهاي دنيا نشان داده بازارهاي سهام كه از آنها به تعبيرپلنگ ياد ميشود در مقاطع مختلف زماني با ركود و بحران مواجه شدهاند و ضررها و زخمهايي را نصيب سرمايهگذاران كردهاند.
بورس اوراق بهاردار تهران نيز از اين قاعده مستثني نبوده و درعمر 41 ساله خود (از 15 بهمن 1346 تاكنون) در چند مقطع با ركود كوتاه و بلند مدت دست و پنجه نرم كرده كه از اين مقاطع قابل اعتنا مربوط به نيمه دوم سال 75 تا اواخر سال 76 بود.يعني درست قبل و بعد از انتخاب دولت هفتم و حضور محمد خاتمي در منصب رياست جمهوري.
در آَن دوران، الله وردي رجائي سلماسي دبيركل سازمان و كارگزاران بورس اوراق بهادار تهران بود كه رياست وي از سال 59 آغاز و تا سال 76 به طول انجاميد. در آن زمان بورس تهران ميزبان كمتر از 200 شركت بورس بود و با شروع دوران ركود رقم 2 هزار و 106 واحدي شاخص كل بورس ( سوم شهريور 75) با كاهش 600 واحدي به عدد هزار و 636 واحد در پايان سال 76 رسيد كه اين حجم از كاهش در آن مقطع در رويكرد منفي سرمايهگذاران اندك محسوس و مؤثر بود به طوري كه در طول يكسال و نيم ( از شهريور 75 تا اسفند 76) و در عرض 367 روز كاري، شاخص بورس در 208 روز منفي بود و بيش از يك سال طول كشيد تا بازار خود را با سياست هاي كاري دولت خاتمي تطبيق دهد.
دررابطه با دلايل وقوع اين ركود و چگونگي خروج از بحران بورس در آن مقطع، گروه اقتصادي خبرگزاري فارس با رجايي سلماسي گفتوگويي انجام داده كه ميخوانيد.
*دلايل ركود بورس در سال 75
فارس: آقاي سلماسي، از ديدگاه شما در سال 75 چه عامل يا عواملي باعث ايجاد ركود و بحران بورس شد؟
رجائي سلماسي: بورس هميشه داراي نوسان است و وقتي كه قيمتها به حدي از رشد ميرسند با روند كاهشي مواجه ميشوند. در اين حالت سهامداران به علت كاهش قيمتها اقدام به خريد نميكنند كه درنتيجه عرضه سهام منجربه تشديد روند نزولي شاخصها و قيمتها ميشود.
اين در حالي است كه در سال 75 نرخ ارز تغيير و افزايش يافت و باعث شد تا هزينه توليدات شركتها از جمله شركتهاي بورسي افزايش يابد. از طرف ديگر اين شرايط با انتخابات رياست جمهوري جديد و پايان دوران هاشمي رفسنجاني همراه شد چرا كه در زمان ايشان بورس ايران رونق يافته بود و سرمايهگذاران نگران بودند كه رئيس جمهورجديد چندان اعتقادي به بورس و بازار سرمايه نداشته باشد.
با اين اوصاف ميتوان گفت كه سه عامل افزايش قيمتها، انتخابات رياست جمهوري و رشد نرخ ارز ( از 240 به 400 تومان يا 160 تومان به 240 تومان) در وقوع دوران يا ركود بورس مؤثر بودند.
در ميان اين سه عامل، افزايش نرخ ارز موجب شد تا در نهايت شاخص بورس و قيمت سهام اكثر شركتها پايين بيايد. اما با اين همه دوران بحراني بورس كوتاه بود و بعد از يكسال و نيم اوضاع بهتر شد.
فارس: شما به عنوان دبيركل چه برنامههايي براي بهبود بورس درپيش گرفتيد؟
رجائي سلماسي: درآن دوران پيشنهاد كرديم كه براي سرمايهگذاراني كه قصد خريد سهام دارند كمك شود تا از طريق خريد اقساطي اوضاع كمي بهبود يابد اما مورد موافقت دولتمردان قرار نگرفت.
علاوه بر امكان خريد سهام با پرداخت 40 درصد ارزش كل، بحث بيمه سهام را نيز مطرح كرديم. اين در حالي است كه قبل ازهر رويه اي، گزينه اصلي ما اين بود كه صندوقي تشكيل شود تا در موقع رشد قيمتها سهامي را عرضه كند و در دوران ركود و سهام را بخرد تا بازار تعادل داشته باشد.
فارس: يعني با هيچكدام از پيشنهادات موافقت نشد و بورس خود به خود بهبود يافت؟
رجائي سلماسي: بله. در موقعي كه قيمت سهام به كف ميرسد و ديگر كاهش نمييابد سهامداران اقدام به خريد ميكنند كه در اين حالت قيمتها نيز رشد ميكنند.
فارس: در آن زمان ارزش بازار سهام ايران چه ميزان بود؟
رجائي سلماسي: دقيقاً خاطرم نيست اما حدود 11 ميليارد دلار ارزش روز بازار سهام بود.
فارس: در آن دوران چه تعداد سهامدار وجود داشت؟
رجائي سلماسي: با توجه به واگذاري سهام ترجيحي شركتها به كارگران و كارمندان كه براساس قانون گسترش مالكيت داده شده بود حدوداً 11 ميليون سهامدار داشتيم.
فارس: آيا در آن دوران بر روي شما از جانب مردم و مسئولان فشارهايي هم وارد ميشد؟
رجائي سلماسي: بله. طبيعي است كه وقتي قيمتها و شاخص بورس كاهش مييافت برخي فشارها وارد ميشود و گاهي ميخواستيم كه به بورس كمك شود اما كسي حاضر به حمايت عملي از بورس نبود.
فارس: در آن مقطع به مردم و سهامداران چه توصيهاي كرديد؟
رجائي سلماسي: همواره تأكيد ميكردم كه مردم سهام خود را نگه دارند و نبايد در روند نزولي قيمتها اقدام به فروش سهام كرد بلكه بايد در پايينترين قيمت سهام را خريداري كرد و در بهترين نرخ از آن خارج شد كه اين روند طبيعي بورس است.
فارس: در آن مقطع سهام چه شركتهايي اقبال داشتند و اصطلاحاً روي بورس بودند؟
رجائي سلماسي: شركتهاي سرمايهگذاريها، پتروشيميها، مواد غذايي اقبال زيادي در بورس داشتند.
فارس: آيا به جز سال 75 ، دوران ركورد ديگري هم درزمان مديريت 17 ساله شما در بورس رخ داد؟
رجائي سلماسي: خير. در مدت 17 - 16 سال دبيركلي من فقط همين يكبار بود كه آن هم كوتاهمدت بود.
فارس: آيا دوران ركود آن موقع بورس با شرايط كنوني قابل قياس است؟
رجائي سلماسي: خير. در آن مقطع خبري از شركتهاي بزرگي چون فولاد مباركه و مخابرات نبود. از سوي ديگرعوامل دروني باعث ايجاد بحران مقطعي بورس شده بودند نه دلايل ناشي از افت قيمتهاي جهاني محصولات.
فارس: با توجه به سابقه شما، براي بهبود و شرايط كنوني بورس ايران چه توصيههايي به مردم و مسئولان داريد؟
رجائي سلماسي: به مانند گذشته به مردم توصيه مي كنم كه ازفروش سهام به قيمتهاي ارزان اجتناب كنند. مسئولان بورس هم بايد اولاً با راهاندازي يك صندوق كامل، به بازارسازي واقعي سهام شركتها اقدام كنند. اين در حالي است كه سرمايهگذاران بايد امنيت داشته باشند اما اگر با دوران ركودي مواجه شدند بايد تحمل كنند.
كساني كه در سال 75 سهام خود را نفروختند، درسالهاي بعد با 10 برابر افزايش قيمت موفق به فروش سهام شدند چرا كه هميشه دوران بحران حاكم نيست و كساني برندهاند كه تحمل نگه داري سهام در شرايط بحراني بورس را داشته باشند. مردم نبايد با كاهش قيمتها بترسند و اقدام به فروش كنند تا در آينده با چند برابر دوباره همان سهام را بخرند.
مسئولان بورس نيز بايد اين اطمينان را بدهند و از بورس حمايت كنند. مردم بايد به حرف مسئولان اعتماد داشته باشند اما اگر حرفهاي ضد و نقيضي زده شود اعتماد عمومي به بورس از بين خواهد رفت. بالاخره پول است و گاهي پول از جان مردم عزيزتر ميشود.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه