فارس:دلايل رونق و ركود بورس ايران در سال 2008
به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، بورس اوراق بهادار ايران با سابقهايي 41 ساله ايي كه دارد طي چند سال اخير با فراز و نشيبهاي كه داشته مدنظر و يا گريز سرمايهگذاران شده است .
نمودارهاي ترسيم شده در حالي روند حركتهاي صعودي يا نزولي قيمتها و شاخصهاي بازار سهام كشور را نشان ميدهند كه به دليل كوچك بودن اين بازار از لحاظ عمق و طول و عرض ، از سال 82 تاكنون و خصوصاً با واگذاري شركتهاي مشمول اصل 44 از بهمن 85 بسياري از عموم مردم را حداقل درحد و اندازه كنجكاوي و سؤال متوجه خود كرده و از سوي ديگر با رشد و يا كاهش شاخص كل بورس و ارزش روز بازار كارشناسان بازارهاي سرمايه دنيا را ترغيب به شناسايي هرچند اندك اين بورس كرده است.
اين در حالي است كه ساختار سازماني بورس اوراق بهادار تهران با تكيه بر قانون بازار اوراق بهادار (مصوب آذر 84) تغيير كرد و با انتقال بخش عمليات بازار سرمايه به شركت تازه تأسيس بورس ، تحركات مطلوبي در عرصه مناسبات خارجي پديد آمد.
اين جريانات موجب شده تا در ميان 54 بورس عضو فدراسيون بورسهاي جهان، بورس اوراق بهادار تهران ( كه جا دارد به بورس ايران تغيير نام دهد) حرفهاي تازهايي داشته باشد اما در برابر جهش شاخصها و اندازه بورس و خصوصاً رونق بازار سهام ايران در مقاطعي نيز با ركود و افت قيمتها بار سنگيني را بر دوش سرمايهگذاران و متوليان بازار سرمايه كشور گذاشته است.
كارنامه سال 2008 ميلادي بورس ايران حداقل از لحاظ آمار و بعد كمي حكايت از آن دارند كه در برابر سقوط 30 تا 80 درصدي ديگر بورسهاي دنيا و ضرر و زيان هنگفت سهامداران، بورس ايران از سونامي بحران مالي جهان اندكي مصون مانده و با كمترين زيان و افت شاخص ، نسبت به ديگر بورسها شاهد رشد چند ميليارد دلاري ارزش روز (به مدد واگذاري چند شركت مشمول اصل 44 و خصوصي) شده است.
به هر حال پرونده بورس ايران در حالي با كارنامه مطلوبي در فدراسيون بورسهاي جهاني بسته شده كه دلايل رونق و ركورد بازار سهام كشور در گفت و گو با دو تن از كارشناسان ارشد بازار سرمايه مورد بررسي قرار گرفته است.
*دلايل چند گانه رونق بورس از نگاه رحماني
بورس كوچك و 41 ساله اوراق بهادار تهران در حالي سال 2008 ميلادي را پشت سر گذاشت كه در اين مدت به دليل حد و اندازه محدود از يك طرف و عرضه سهام شركتهاي جديد و مهمتر از همه رشد قيمت سهام شركتهاي فولادي و سنگ آهن و پتروشيمي در نيمه اول سال ميلادي با رشد شاخصها و ارزش روز بازار مواجه شد.
مديريت شركت بورس به عنوان عهدهدار حوزه عمليات بازار سرمايه در حالي تا اواخر سال ميلادي 2008 توسط علي رحماني اداره ميشد كه وي دلايل رشد بازار سهام را بسته به چند رويداد ميداند و ميگويد: دليل اصلي افزايش چند ميليارد دلاري ارزش بازار سهام ايران در برابر كاهش چند ده ميليارد دلاري اكثر بورسها ناشي از عزم جدي دولت در خصوصسازي و عرضه اوليه سهام شركتهايي چون مخابرات، پالايش نفت اصفهان، پتروشيمي فناورآن و كشتيراني بود كه با ورود اين چند شركت بزرگ بالطبع ارزش بازار سهام كشور نيز رشد مواجه شد و حتي به 73 ميليارد دلار رسيد.
مديرعامل سابق شركت بورس ادامه ميدهد: از طرف ديگر افزايش قيمت نفت و فلزات اساسي به سودآوري و رشد قيمت سهام شركتهاي اين دو صنعت و ديگر شركت ها نيز اثر بسزايي گذاشت.
رحماني بر اين باور است: اين دو اتفاق در حالي منجر به بالا رفتن ميزان نقدينگي در بورس شد كه سياستهاي بانك مركزي نيز به اين رويه دامن زد.
رحماني ديگر دليل رونق بورس در سال 2008 ميلادي را هماهنگي و عزم جدي ارگان هاي سازمانهاي خصوصيسازي و بورس و شركت بورس ميداند و خاطرنشان ميكند: در گذشته چنين هماهنگي ديده نشده بود اما اين سه نهاد در سال ميلادي گذشته، واگذاري شركتها و كمك به حل و فصل مسائل را مدنظر قرار دادند.
وي اقبال مردم به بازار سرمايه كه از اوايل خرداد 86 آغاز شده بود در كمك به جذب منابع نقدينگي زياد به بورس موثر ميداند اما ميگويد: اينكه چقدر از انتظارات اين گروه از سرمايهگذاران برآورده شده نكته اي است كه بايد بدان فكر شود.
رحماني كه هم اكنون عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا است اضافه شدن يك صنعت به صنايع 36گانه بورس و تنوع سرمايهگذاري با توجه به حضور شركتهايي چون فولادي و پالايشگاهي را دليل ديگري در رونق بازار سهام معرفي ميكند اما در عين حال ميگويد: همه مسائل زندگي و از جمله اقتصاد بورس نسبي است و اولين بودن بورس ايران در سال 2008 نيز نسبي است چرا كه نسبت به گذشته سنجش ميشود. از طرف ديگري ميتوانستيم با انتقال مديريت بسياري از شركتها بهتر عمل كنيم تا از ايدهآلها فاصله كمتري داشته باشيم.
وي در خاتمه لزوم جذب سرمايهگذاران خارجي به بورس، پيادهسازي نظام راهبري شركتي، افزايش شفافسازي سياستهاي دولت و رفع ابهامات را مدنظر قرار ميدهد و اظهار ميدارد: بايد از اتفاقات هر دوره عبرت گرفت و با نگاه به آينده در جهت توسعه و رشد و رفع موانع و مشكلات حركت كرد تا جايگاه شايستهاي براي بورس اوراق بهادار ايران در مناسبات اقتصادي كشور ايجاد شود.
* دلايل عدم رشد بازار از ديدگاه شايان آراني
بورس اوراق بهادار تهران به مانند ديگر بورسها همواره مخالفان و موافقان متعددي را به خود ديده است كه در برابر نظر مثبت موافقان، مخالفان روند بازار سرمايه كشور را به نقد مي كشند. شاهين شايان آراني از كارشناسان ارشد بازارهاي سرمايه و يكي از منتقداني است كه اعتقادي به رشد و جهش شاخصها و قيمتها در سال 2008 ميلادي ندارد .
وي براي بررسي وضعيت بورس اوراق بهادار در سال 2008 ميلادي به استانداردها و شاخصهاي تعريف شده از سوي مراجع جهاني تكيه ميكند و ميگويد: يكي از شاخصهاي اصلي براي بررسي وضعيت بورسها نقش و رابطه اين بازار با كل اقتصاد كشورها است كه از طريق تقسيم ارزش روز بورس بر توليد ناخالص داخلي كشور محاسبه ميشود.
وي ادامه ميدهد: با تكيه بر اين شاخص مهم مشخص ميشود كه در برابر ارزش 49 ميليارددلاري بورس ايران و توليد ناخالص داخلي 300 ميليارد دلاري، بورس كشور كمتر از 20 درصد از كل اقتصاد كشور در سال 2008 ميلادي را تشكيل داد. در حالي ديگر كشورها بورس ها بين 50 تا 100 درصد اقتصاد را شامل ميشوند.
اين كارشناس ارشد بازار سرمايه كه سال ها در بازارهاي مالي دنيا فعاليت ميكند به ديگر شاخص براي بررسي بورس ايران اشاره ميكند و ميگويد: براساس فرمول كل ارزش كل معاملات تقسيم بر كل ارزش بازار، ميزان روان بودن معاملات سهام مشخص مي شود كه اين نسبت در اكثر بورسها 100 درصد است. يعني حداقل هر سال يك بار كل سهام بورس معامله ميشوند.
شايان آراني ميافزايد: بورس ايران از اين لحاظ اگر در رتبه آخر بورسهاي جهان نباشد حداقل در گروه 10 بورس آخر دنيا قرار دارد.
وي تنوع شركتها و صنايع در بورسها را شاخص سوم و لازم براي بررسي بورس ها معرفي ميكند و ميگويد: با توجه به وجود 37 صنعت و 345 شركت در بورس ايران و همچنين واگذاري چند شركت، بورس تهران از اين لحاظ وضعيت مناسبي دارد.
شايان آراني نقش و حضور دولتها و سياستها را در بورسها را شاخص چهارم ميداند و خاطرنشان ميكند: شاخص چهارم و آخر در تجزيه و تحليل بورس ها ميزان وابستگي اين بازار ها به دولتها و اثر سياستهاي دولتي است كه از اين لحاظ با توجه به اركان حاكميتي بورس ايران شرايط خوبي ندارد و توسط دولت اداره شده و سياستزده است.
وقتي از اين كارشناس ارشد بازار سرمايه خواسته شد به بورس ايران از منظر هر يك از اين چهار شاخص نمره بدهد چنين ميگويد: به نقش بورس ايران در اقتصاد كشور نمره20 از 100 و به شاخص به سرعت گردش سهام نمره 2 تا 5 ميدهم.
وي ادامه ميدهد: نمره شاخص تنوع شركتها و صنايع بورس ايران و در حالي 30 تا 40 ميتواند باشد كه به شاخص دولتي بودن بورس ايران نمره 5 تا 10 ميدهم.
*دو نيمه پر و خالي ليوان بورس ايران
اظهارات شايان آراني و رحماني درحالي در جايگاه خود مي تواند درست باشد كه بايد پذيرفت بورس اوراق بهادار تهران عليرغم عمر 41 سالهاي كه دارد هنوز نتوانسته حرف چنداني براي گفتن داشته باشد و به هر دليلي نتوانسته محل اصلي تامين سرمايه شركتها از يك سو و جذب سرمايههاي راكد و غير راكد آحاد مردم و سرمايهگذاران خصوصي باشد.
بورس اوراق بهادار درحالي دوران گذار اقتصاد كشور از دولتي صرف به بخش خصوصي (با همه حرف و حديثها) را به نظاره نشسته كه هنوز نتوانسته اعتماد عمومي را به جذب خود كند و با همان 2 ميليون و 400 هزار سهامدار ايراني و 345 شركت بورس و ارزش روز بازار 60-50 ميليارد دلاري و ديگر نقاط ضعف پيدا و پنهان به حيات خود ادامه ميدهد.
پذيرش اين واقعيتها و ديگر حقايق بورس اوراق بهادار ايران هرچند بايد مدنظر همگان قرار گيرد كه از منظر نيمه پر ليوان بايد موفقيتهاي نسبي و افزايشها و جهشهاي هرچند كوچك بورس را به فال نيك گرفت و در جهت حركت به سمت افقي روشن حركت كرد كه اين مهم بدون همكاري همه دولتمردان و سرمايهگذاران و مردم به دست نخواهد آمد.
بورس اوراق بهادار ايران در شرايطي نسبت به 54 بورس عضو فدراسيون بورسهاي جهان از حد و اندازه كمتري برخوردار است كه نبايد فراموش كرد ديگر بورسهاي مهم دنيا چنين دوراني را تجربه كردهاند اما نكتهاي كه در اين ميان وجود دارد نياز بورس به عزم ملي براي اجراي اصل 44 قانون اساسي و اجراي درست و كامل آن و واگذاري شركتهاي دولتي به بخش خصوصي واقعي است كه فقط در اين حالت ميتوان به بورس 500-400 ميليارد دلاري و حتي بيش از آن دست يافت.
به هرحال كارنامه سال 2008 ميلادي بورس اوراق بهادار در حالي بسته شد كه نگاه واقعبينانه به تلخ و شيرين و پيروزي و شكست مي تواند كولهباري از تجربه را به همراه داشته باشد.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه