کد خبر : ۲۵۰۰۱۱
۲۵ آبان ۱۴۰۰ - ۱۴:۳۵
رسول رحیم نیا، مدیر صندوق سرمایه‌گذاری شرکت تامین سرمایه بانک ملت
بازار معاملات کالا‌های فیزیکی از طریق ۶ روش مختلف: معاملات نقدی، سلف، نسیه، کشف پریمیوم، تهاتر و پیمان آتی صورت می‌پذیرد که از میان آن‌ها معاملات تهاتر و پیمان آتی هنوز در بورس کالا راه اندازی نشده است.

مزایای  قرارداد کشف پریمیوم برای تولیدکنندگان

به گزارش بورس نیوز، قرارداد‌های کشف پریمیوم از ابزار‌های پوشش ریسک برای رفع نگرانی عرضه کنندگان و خریداران در خصوص امکان فروش محصول یا امکان تامین کالای مورد نیاز برای مقاطع زمانی مشخص در آینده و ایجاد رونق مبادلات تجاری است که بر مبنای آن‌ها می‌توان قرارداد‌های بلندمدت منعقد کرد. در سال‌های گذشته همواره فعالانِ صنعت، خواهان ایجاد قرارداد‌های بلندمدت جهت تامین مواد اولیه بوده اند تا بتوانند از تامین مواد اولیه خود اطمینان حاصل کنند و مانند شرایط فعلی مجبور نباشند هفتگی در خصوص تامین مواد اولیه تصمیم گیری کنند که وجود معاملات کشف پرمیوم کمک مهمی به این امر دارد.

تعریف

معاملات کشف پریمیوم قراردادی است که در بازار فیزیکی معامله می‌شود و به موجب آن، طرفین متعهد می‌شوند که در زمان مشخصی در آینده (تحویل، حمل یا بارگیری) کالا را بر اساس قیمت نهایی (قیمت مبنا به علاوه مابه التفاوت توافق شده) معامله نمایند. خریدار بخشی از ثمن معامله را در زمان توافق (حدود ۶ درصد ارزش علی الحساب تقریبی بهای تقریبی قرارداد)، به فروشنده پرداخت و تسویه مابقی وجه متعاقباً و براساس شرایطی انجام می‌شود که در زمان عقد قرارداد مشخص می‌گردد. مکانیسم این قرارداد به گونه‌ای است که در ابتدای انجام توافق، طرفین باید قسمتی از ارزش حدودی معامله را نزد اتاق پایاپای به عنوان وجه الضمان تودیع کنند.

در این قرارداد، ﭘﺮﻳﻤﻴﻮم ﻣﺒﻠﻎ ﻳﺎ درﺻﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﺤﺎسبه ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻬﺎﻳی ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺒﻨﺎ اﺿﺎﻓﻪ ﻳﺎ از ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺒﻨﺎ ﻛﺴﺮ می‌ﺷﻮد و قیمت مبنا (میانگین موزون هفتگی معاملات ۳ هفته آخر در بورس کالا) ﻗﻴﻤﺘی اﺳﺖ ﻛﻪ در زﻣﺎن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه در اﻃﻼﻋﻴﻪ ﻋﺮﺿﻪ، ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﺟﻊ ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﺑﻮرس اﻋﻼم می‌شود.

این قرارداد ابزاری منعطف است که می‌تواند برای سررسید‌های کوتاه مدت و یا بلندمدت مورد استفاده قرار گرفته و فرمول تعیین قیمت معامله نهایی، پیش پرداخت و نوع معامله نهایی آن، براساس نیاز طرفین معامله قابل تغییر است.

تجربه‌های بین المللی

این قرارداد‌ها در حالی برای استفاده در بورس کالای ایران طراحی شده که در بیان سابقه و نمونه‌های مشابه از انعقاد این نوع قرارداد‌ها در بورس‌های کالایی در دنیا می‌توان به بورس فلزات لندن اشاره کرد؛ گرچه تفاوت‌هایی بین این قرارداد‌ها در بورس کالای ایران با قرارداد‌های پریمیوم در بورس لندن وجود دارد. بطوریکه در بورس فلزات لندن به دلیل گستردگی دامنه انبار‌های پذیرش شده در کشور‌های مختلف، خریدار محصولی را از یک عرضه‌کننده خریداری می‌کند، اما محل تحویل توسط عرضه‌کننده تعیین می‌شود. این در حالی است که خریداران تمایل دارند کالا را در منطقه‌ای دیگر تحویل بگیرند. (با کمک قرارداد‌های پریمیوم خریدار می‌تواند کالای مشابه را از انبار دیگری در یک منطقه یا کشور دیگری تحویل بگیرد.)

در بورس‌های کالایی جهان برای رفع دغدغه تولیدکنندگان از قرارداد‌های بلندمدت و روش کشف پریمیوم استفاده شده، بنابراین از این طریق برای صنایع کوچک و متوسط امنیتی برای تامین منابع مالی خود فراهم شده است.

تجربه ایران

معاملات قرارداد‌های کشف پریمیوم که از نوع قرارداد‌های بلندمدت به شمار می‌رود، برای نخستین بار در بورس کالای ایران روی محصول وکیوم باتوم تولیدی مجتمع پالایش نفت اصفهان کلید خورد. در حال حاضر این قرارداد بر روی محصولاتی نظیر قیر، وکیوم باتوم، پی وی سی و لوله مسی اعمال شده است و قرار است به طور گسترده روی کالا‌های مختلف براساس طرح وزارت صمت اجرایی شود.

از لحاظ تناژ فروش محصولات موضوع این قرارداد وکیوم باتوم و قیر بیشترین عرضه در این معاملات را داشته اند.

مزایا

از جمله مزایای قرارداد کشف پریمیوم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

۱- اطمینان خاطر نسبت به فروش و تامین به موقع کالا:مزیت اصلی این گونه قرارداد‌ها نسبت به سایر قرارداد‌ها در آن است که در قرارداد کشف پریمیوم خریدار از دریافت و تامین به موقع کالا و فروشنده نسبت به فروش محصول خود در آینده اطمینان خاطر دارد. معاملات کالا‌ها در قالب قرارداد‌های کشف پریمیوم در بورس کالا راهکاری مناسب برای اطمینان فروشنده از فروش محصول در آینده و همچنین امکان برنامه ریزی خریدار این قرارداد‌ها برای تولید آتی است. این اتفاق به طور مستقیم تولید کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد و سبب می‌شود تا تولید کننده تمام تمرکز خود را صرفاً بر روی تولید متمرکز کرده و دغدغه‌ای بابت تامین نیاز موارد اولیه نداشته و محصولات با سرعت بیشتری به بازار مصرف عرضه شود؛ همچنین به دلیل عرضه به موقع محصولات شرکت‌های خریدار، شوک قیمتی در بازار بوجود نمی‌آید و آرامش نسبی در اقتصاد حکفرما می‌شود.

۲- مدیریت سرمایه در گردش: در حالی که در قراردادی مثل سلف خریدار باید از وضعیت مالی خوبی برخوردار باشد تا جنس موردنظر را پیش‌خرید کند یا برخی خریداران، سرمایه مورد نیاز را برای تامین مواد اولیه مصرفی خود در اختیار ندارند، اما برای حفظ تولید آتی خود نیازمند تضمین هستند که این ضمانت به کمک قرارداد کشف پریمیوم امکان‌پذیر است. در روش کشف پریمیوم، خریدار نیاز به پرداخت کل وجه معامله را در ابتدا معامله ندارد و به این ترتیب مشکل نقدینگی صنایع نیز در قرارداد‌های بلندمدت مرتفع می‌شود.

۳- امکان فروش محصول توسط فروشنده به قیمت روز: در قرارداد آتی به دلیل مشخص شدن قیمت نهایی در زمان انعقاد قرارداد، قیمت نهایی برای طریفین معامله تعیین شده است. افزایش یا کاهش قیمت در زمان سررسید معامله سبب سود یا زیان طرفین معامله می‌شود. اما در این نوع قراراداد خریدار و فروشنده ضمن اطمینان از خرید یا فروش محصول با مبنای قیمت روز معامله می‌کنند. فروشنده از طریق این ابزار نه تنها فروش خود را تضمین کرده بلکه با کشف پریمیوم، در زمان انجام معامله نهایی قیمت محصول خود را نیز بیمه می‌کند.

۴- برنامه‌ریزی تولید و جلوگیری از ایجاد نوسانات قیمتی: قرارداد‌های کشف پریمیوم می‌تواند عاملی برای بهبود برنامه‌ریزی تولید برای محصولات مبتنی بر این نوع قرارداد باشد و این محصولات را از نوسانات لحظه‌ای بازار مصون دارد. قرارداد‌های کشف پریمیوم برای بالادست، دستاورد مهمی مانند برنامه‌ریزی برای تولید به همراه خواهد داشت و این واحد‌ها می‌توانند برای شناسایی دقیق نیاز بازار داخل وارد این قرارداد‌ها شوند. صنایع پایین دستی نیز با توجه به قرارداد‌هایی که برای فروش داشته و برنامه ریزی تولید کرده‌اند، می‌توانند مواد اولیه خود را به طور بلندمدت خریداری کنند. این امر سبب می‌شود تا به دور از هیجانات بازار و به دلیل تامین مواد اولیه شرکت‌های تولیدی تقاضا از سمت تولیدکنندگان مدیریت و از نوسانات قمیتی در بازار جلوگیری نماید.

۵- نظارت دقیق و شفافیت معاملاتی: با توجه به اینکه انعقاد قرارداد‌های بلندمدت در بستر بورس کالا انجام می‌شود، شاهد نظارت دقیق و شفافیت کامل معاملات و عمل به تعهدات کامل خواهیم بود.

۶- راهکاری برای پوشش ریسک‌های مربوط به نوسانات قیمتی: کشف پریمیوم از جمله ابزار‌هایی است که می‌توان در بورس کالا جهت پوشش ریسک نوسان قیمت به کار برده شود. قطعا در بازار نزولی خریدار با خیال راحت به خرید خود ادامه می‌دهد و در بازار صعودی نیز فروشنده موجودی انبار محصول خود را با فرض رشد قیمت‌ها در آینده، احتکار نخواهد کرد، چرا که ریسک هر دو طرف پوشش داده خواهد شد. این نوع قرارداد‌ها یک مدل تعهد دو جانبه محسوب می‌شود که براساس فرمولی توافقی در میان مدت و یا بلند مدت در خصوص قیمت نهایی کالا در زمان تحویل معین شکل می‌گیرد.

۷- حذف سفته بازان: در این قرارداد‌ها عرضه کننده اقدام به فروش در بازه‌های بلندمدت خواهد کرد که از عرضه‌های هفتگی آن فروشنده جدا است و خریدارانی که به سررسید‌های بلندمدتی نیاز دارند و از جمله خریدارانی نیستند که با نوسانات بازار، وارد فرایند خرید شوند و با رکود نیز خارج شوند و در عین حال نیاز به تامین مواد اولیه به طور منظم، پایدار و بلندمدت دارند، می‌توانند وارد جریان این قرارداد‌ها شوند.

۸- امکان صادرات محصولات مازاد: طبق اعلام وزارت صمت اگر محصولات عرضه شده به فروش نرسند و در بازار داخل در قالب قرارداد‌های کشف پریمیوم معامله نشوند، سهمیه صادراتی شرکت‌ها در ماه‌های عرضه شده لحاظ خواهند شد و لذا امکان برنامه ریزی صادراتی را برای شرکت‌ها از هم اکنون فراهم خواهد کرد. این امر سبب می‌شود تا شرکت‌های تولید کننده ضمن مرتفع کردن نیاز‌های واقعی نه سفته بازی بتوانند ظرفیت مازاد را را صادر و از توزیع رانت به سفته بازان ممانعت به عمل آورند.

تفاوت قرارداد‌های پریمیوم نسبت به فروش سلف چیست؟

حسن این قرارداد‌ها نسبت به قرارداد سلف این است که در قرارداد‌های سلف، خریدار ناچار است که همه پول را پرداخت کند و با توجه به ریسکی که بازار دارد، افزایش قیمت‌ها می‌تواند به ضرر عرضه کننده و کاهش قیمت‌ها به ضرر خریدار خواهد بود. اما در قرارداد‌های کشف پریمیوم قیمت در سررسید تحویل مشخص می‌شود و کسانی وارد این رقابت می‌شوند که بخواهند در آن زمان سررسید و بازه زمانی مد نظر خود، محصول را تحویل بگیرند. این مساله موجب خواهد شد که تولیدکنندگان واقعی وارد این قرارداد‌ها شوند و برای تولیدکننده‌ای که می‌خواهد برنامه ریزی بلند مدت انجام دهد، این ابزار می‌تواند بسیار کارآمد باشد.

نحوه تعیین قیمت در قرارداد‌های پریمیوم

در قرارداد‌های کشف پریمیوم، قیمت در زمان تحویل مشخص می‌شود، از این رو کسی که در این قرارداد‌ها در جایگاه خریدار است، پیشنهاد پریمیوم خود را برای فرمول قیمتی در روز عرضه ارائه می‌دهد و در صورت موفقیت در کسب قرارداد، محصول خریداری شده در زمان تحویل با قیمت‌های پایه به علاوه پریمیوم خواهد بود.

عرضه از پریمیوم صفر شروع می‌شود و عرضه‌کننده این بازه را انتخاب کرده است و اگر رقابت در کشف پریمیوم صورت نگیرد، خریدار می‌تواند در زمان تحویل، محصول خود را با قیمت پایه تحویل بگیرد. با این وجود ساز و کار تعیین پریمیوم منفی ایجاد شده است و عرضه کنند‌ها می‌توانند در زمان عرضه بازه پریمیوم خود را از منفی در نظر بگیرند. تمامی قراردا‌های پرمیوم منعقده در بورس کالا تاکنون با پرمیوم صفر انجام شده است.

**

دیدگاه خود را بیان کنید
* نظر:
نام:
ایمیل:
گزارش مجامع
افزایش سرمایه ۷۰۰ درصدی

افزایش سرمایه ۷۰۰ درصدی "واحیا" در مجمع

مجمع عمومی فوق العاده شرکت مجتمع صنایع و معادن احیاء سپاهان در تاریخ ۱۴۰۰/۰۹/۱۷برگزار شد.
مجمع

مجمع "وصنا" با موضوع افزایش سرمایه

مجمع عمومی فوق العاده شرکت سرمایه گذاری گروه صنایع بهشهر ایران در تاریخ ۱۴۰۰/۰۹/۲۸ برگزار می‌شود.

"جم پیلن" هیات مدیره جدید را انتخاب کرد

مجمع عمومی فوق العاده شرکت پلی پروپیلن جم در تاریخ ۱۴۰۰/۰۹/۱۵ برگزار شد.
دیدار سهامداران

دیدار سهامداران "وتوصا" در مجمع

مجمع عمومی شرکت گروه سرمایه گذاری توسعه صنعتی ایران در تاریخ ۱۴۰۰/۱۰/۱۲ برگزار می‌شود.
برای دریافت خبرنامه بورس نیوز ایمیل خود را وارد نمایید:
محمود گودرزی کلیددار بورس تهران شد
با مصوبه هیات مدیره بورس، دکتر محمود گودرزی به عنوان مدیرعامل و سکاندار جدید بورس تهران برگزیده شد.