آسیب زنجیرهای در صنعت پتروپالایش/ آیا هلدینگها با افت بازده دارایی مواجه خواهند شد؟
به گزارش بورس نیوز، گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس در سال ۱۳۸۹ با انتقال مالکیت ۱۵ شرکت پتروشیمی و خدماتی از شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران به بخش غیردولتی شکل گرفت. این شرکت در سال ۱۳۹۲ وارد بازار بورس شد و سهام آن با نماد فارس یکی از تاثیرگذارترین نمادهای بورس اوراق بهادار تهران به شمار میآید. هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس یک هزار و ۴۲ همت ارزش بازار سهام و ۳۳۲ همت ارزش ویژه دارد که گروه پتروشیمی تابان فردا بزرگترین سهامدار آن محسوب میشود.
شرکت گسترش نفت و گاز پارسیان در سال ۱۳۸۶ تاسیس شد و هماکنون به عنوان یکی از بزرگترین هلدینگهای سرمایهگذاری در صنایع پالایش و پتروشیمی ایران به شمار میآید. این شرکت سرمایه گذاری با نماد پارسان، پس از صنایع پتروشیمی خلیج فارس، دومین هلدینگ بزرگ پتروپالایشی کشور است. بیشترین سهام پارسان با ۳۲۹ همت ارزش بازار و ۱۶.۸ همت ارزش ویژه به شرکت سرمایه گذاری غدیر تعلق دارد.
شرکت سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین در ابتدا با نام شرکت پالایش روغن آبادان شروع به کار کرد. این شرکت پس از تغییر نامهای متعدد در سال ۱۳۹۰ با ادغام شرکتهای وابسته به نام فعلی ثبت گردید. شرکت نفت و گاز و پتروشیمی تامین با ۱۹۲ همت ارزش بازار سهام، سومین هلدینگ بزرگ کشور در زمینه پالایش نفت است که زیرمجموعه سرمایه گذاری تامین اجتماعی به حساب میآید. این هلدینگ ۲۱.۸ همت ارزش ویژه دارد.
گروه پتروشیمی سرمایهگذاری ایرانیان با نماد پترول در بهمن سال ۱۳۸۹ با سرمایه ۱۰۰ میلیارد ریال به صورت سهامی عام در اداره ثبت شرکتهای تهران به ثبت رسید. پترول یک مجموعه فعال در زمینه پتروشیمی است که در راستای توسعه همکاری و سرمایهگذاری مشترک با شرکتهای معتبر داخلی در زنجیره ارزش، تامین مالی بهینه با بهرهگیری از ابزارهای مناسب در بازارهای مالی، ارتقای همافزایی اقتصادی بین شرکتهای گروه فعالیت میکند. این هلدینگ با ۱۴ همت ارزش بازار و ۲۱.۸ همت ارزش ویژه، زیرمجموعه هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس است.
سهام هلدینگها ارزنده؛ بازار همچنان بیاعتماد
براساس آخرین صورت وضعیت پرتفوی، هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس با نماد فارس ۴۲۹ همت، گسترش نفت و گاز پارسیان با نماد پارسان ۴۰۹ همت، سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین با نماد تاپیکو ۲۱۴ همت و گروه پتروشیمی سرمایهگذاری ایرانیان با نماد پترول ۱۸ همت ارزش افزوده پرتفوی بورسی دارند. با توجه به ضریب مازاد ارزش افزوده به بهای تمام شده سرمایه گذاری، ارزش افزوده پرتفوی غیربورسی هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس ۱ هزار و ۵۵۲ همت، گسترش نفت و گاز پارسیان ۲۲۶ همت، سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین ۱۰۴ همت و گروه پتروشیمی سرمایهگذاری ایرانیان ۵۲ همت برآورد میشود.
در مجموع، ارزش خالص دارایی (NAV) هلدینگ فارس ۲ هزار و ۳۱۳ همت، پارسان ۶۵۲ همت، تاپیکو ۳۴۰ همت و پترول ۹۱ همت تخمین زده میشود. با توجه به ارزش بازار (MC) سهام در آخرین روز معاملاتی قبل از جنگ رمضان، ارزش ذاتی به قیمت بازار (P/NAV) سهام هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس با نماد فارس ۰.۴۵ واحد، گسترش نفت و گاز پارسیان با نماد پارسان ۰.۵ واحد، سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین با نماد تاپیکو ۰.۶ واحد و گروه پتروشیمی سرمایهگذاری ایرانیان با نماد پترول ۰.۱۵ واحد برآورد میشود. هرچند ارزش پرتفوی سرمایه گذاری سه هلدینگ فارس، پارسان و تاپیکو قابل توجه است، اما سهام پترول ارزندهتر است؛ زیرا ارزش خالص دارایی ۵ برابر بیشتر از ارزش بازار آن است.
کاهش یک ساله بازده دارایی در تاپیکو و پترول
در سال مالی ۱۴۰۳، شاخص بازده دارایی (ROA) هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس ۴۶ درصد، گسترش نفت و گاز پارسیان ۶۹ درصد، سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین ۳۹ درصد و گروه پتروشیمی سرمایهگذاری ایرانیان ۱۰ درصد میباشد. این در حالی است که در سال قبل (۱۴۰۲)، بازده دارایی هلدینگ فارس ۴۰ درصد، پارسان ۵۹ درصد، تاپیکو ۴۳ درصد و پترول ۲۵ درصد به ثبت رسید. این شاخص حائز اهمیت در هلدینگ فارس و پارسان، افزایش رضایت بخشی را تجربه کردند، اما در هلدینگ تاپیکو و بخصوص پترول با کاهش مواجه شدهاند. در واقع، در شرکت سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین و گروه پتروشیمی سرمایهگذاری ایرانیان، سرمایهگذاریها بهینه نبوده و از داراییها حداکثر بازده کسب نشده است.
رشد آهسته سودآوری در هلدینگهای پتروشیمی
در یک ساله منتهی به آذر ۱۴۰۴، هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس ۱۲۶ هزار و ۵۰۸ میلیارد تومان، گسترش نفت و گاز پارسیان ۳۶ هزار و ۸ میلیارد تومان، سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین ۲۰ هزار و ۵۳۲ میلیارد تومان و گروه پتروشیمی سرمایهگذاری ایرانیان ۲ هزار و ۲۹۱ میلیارد تومان سود خالص ساختند. سود هلدینگ فارس به میزان ۶۴ درصد و پارسان ۲۰ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است؛ در مقابل، هلدینگ تاپیکو به میزان ۹- درصد و پترول ۵۳- درصد کاهش سود را تجربه کردند. از سوی دیگر، سود خالص این چهار شرکت سرمایه گذاری صنعت پتروشیمی، رشد قابل ملاحظهای نسبت به شرکتهای تولیدی و متناسب با اقتصاد تورمی نداشته است؛ به طوری که هلدینگ فارس ۱۲۷ درصد، پارسان ۵۸ درصد، تاپیکو ۶ درصد و پترول ۷۰ درصد افزایش سود را نسبت به سه سال قبل به ثبت رساندند.
سخن پایانی
با وجود اینکه چهار هلدینگ نام برده شده، بزرگترین شرکتهای سرمایه گذاری در حوزه پتروشیمی و پالایشی هستند، اما در شرایط جنگی، هلدینگهای پتروشیمی با اتکای مستقیم به سودآوری و تولید شرکتهای عملیاتی خود، ضربه میخورند؛ توقف یا کاهش تولید شرکتهای زیرمجموعه منجر به افت شدید درآمد تلفیقی، کاهش سود تقسیمی و کاهش ارزش خالص دارایی (NAV) هلدینگ میشود. علاوه بر این، اختلال در زنجیره تامین، صادرات، و افزایش ریسکهای لجستیکی و بیمهای، فروش و نقدینگی را مختل کرده و فشار مالی بر هلدینگ را افزایش میدهد.
هادی بهرامی_ پژوهشگر بازار سرمایه
