ضرورت سرمایه گذاری بهینه و مولد در صنعت برق

به گزارش بورس نیوز، چرا دولت به بخش خصوصی اجازه تولید و فروش رقابتی برق را نمی‌دهد؟ سیاست‌های اقتصادی دولت برای تشویق به سرمایه گذاری و احداث نیروگاه برق چیست؟ آیا دولت نقشه راهی برای توسعه نیروگاه‌ها و کنترل مصرف برق دارد؟

بر اساس گزارش رئیس گروه سرمایه گذاری ساتبا، کشور به دلیل افزایش شتابان تقاضا و فرسودگی نیروگاه‌های حرارتی، با ناترازی جدی مواجه است؛ به طوری که پیش‌بینی می‌شود در سال ۱۴۰۵، پیک مصرف به ۸۲ هزار مگاوات برسد و ناترازی برق به رقم ۲۰ هزار مگاوات نزدیک شود. این گزارش تاکید می‌کند که نیروگاه‌های حرارتی به دلیل چالش‌های سوخت‌رسانی و زمان‌بر بودن احداث و همچنین، نیروگاه‌های هسته‌ای به دلیل ماهیت بلند مدت‌شان، نمی‌توانند راه حل فوری برای این کسری باشند.

در این میان، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به عنوان عملی‌ترین و سریع‌ترین راهکار مطرح شده است. عبور ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی از مرز سه هزار مگاوات، نشان‌دهنده موفقیت نسبی تعامل میان صنایع، بخش خصوصی و وزارت نیرو است؛ روندی که باید با تداوم حمایت‌های دولتی و جذب سرمایه گذاری‌های بیشتر شتاب گیرد تا این نیروگاه‌ها بتوانند با ورود سریع به مدار، فشار ناترازی را در سال‌های آتی تعدیل کرده و بخشی از کمبود گسترده برق را جبران کنند.

آیا دولت نقشه راهی برای رفع ناترازی برق دارد؟

برای رفع کسری و ناترازی برق در کشور، راه حل باید همزمان روی افزایش عرضه، مدیریت تقاضا و اصلاح اقتصاد برق متمرکز باشد. در کوتاه مدت، دولت باید تعمیرات اساسی نیروگاه‌ها را به موقع انجام دهد، راندمان نیروگاه‌های موجود را بالا ببرد، سوخت‌رسانی پایدار را تضمین کند و با کاهش تلفات شبکه و استفاده از مدیریت بار هوشمند، مصرف پیک را کنترل کند. همچنین تعرفه‌های پلکانی و هدفمند برای پرمصرف ها، نصب کنتور‌های هوشمند و تشویق صنایع به جابجایی مصرف به ساعات کم‌باری می‌تواند بدون خاموشی گسترده، فشار شبکه را کم کند.

اگر دولت یک نقشه راه پنج ساله بدهد و هر سال به طور کاملا جدی ۲۰ درصد از برنامه‌ها را پیاده سازی نماید که در آن هم سرمایه گذاری جدید و هم اصلاح مصرف همزمان پیش برود، می‌شود ناترازی را به صورت پایدار کاهش داد؛ اما اگر فقط روی ساخت نیروگاه‌های جدید بدون اصلاح قیمت، تلفات و الگوی مصرف تمرکز شود، مشکل دوباره برمی‌گردد.

نقش بخش خصوصی در تامین برق

انتشار اوراق مشارکت با نرخ سود جذاب، حمایت و بازارگردانی سهام نیروگاه‌های بورسی، حذف یارانه پنهان (subsidy) و انتقال آن به حساب خانوار یا تزریق به بخش‌های دیگر اقتصاد، کنترل هوشمند و تعرفه پلکانی برای پرمصرف ها، اجرای سیاست، تعرفه و قانون جهت ورود بخش خصوصی به فعالیت و خرده فروشی برق و تشکیل پرتفوی بهینه سرمایه گذاری در هلدینگ‌های برق، برخی از راهکار‌هایی هستند که با استفاده از آن‌ها می‌توان به کاهش ناترازی برق کمک کرد.

اجازه دهید کمی واقع بین باشیم؛ سرمایه گذاری، صرفا مسئله تحلیل‌گران و کارشناسان مالی نیست، بلکه در زندگی، اقتصاد کشور و آسایش جامعه یک ضرورت است. دوای درد، سرمایه گذاری است، آن هم نه سرمایه گذاری غیرمولد که هلدینگ یا شرکت تولیدی بخش اعظم دارایی‌های خود را به ارز و طلا اختصاص دهد و در سخنرانی‌ها خبر از رشد ارزش دارایی و سود بدهد! انباشت پول و دارایی غیرمولد راه به جایی نخواهد برد؛ دولت، بخش خصوصی و هلدینگ‌ها باید بر روی احداث، تعمیر و بازسازی نیروگاه‌ها سرمایه گذاری کنند و سیاست دولت بر مبنای حفظ حاشیه سود معقول جهت تشویق بخش خصوصی و سرمایه گذاران به فعالیت باشد.

بازار داغ تولید برق با رشد ۹۴ درصدی نرخ فروش

کسری برق در سال ۱۴۰۲ در سطح ۱۴ هزار مگاوات قرار داشت که در سال ۱۴۰۳ به ۲۰ هزار مگاوات و در سال ۱۴۰۴ به ۲۴ هزار مگاوات رسید. اکنون، پیش بینی‌ها حاکی از آن است که کسری برق در سال ۱۴۰۵ به دلیل احداث نیروگاه‌های کمکی و نصب پنل‌های خورشیدی به ۲۰ هزار مگاوات کاهش پیدا کند. هرچند کمبود برق به نفع اقتصاد کشور، صنایع و مردم نیست، اما نیروگاه‌ها افزایش تقاضا و نرخ فروش را تجربه می‌کنند که منجر به رشد فروش و سودآوری می‌شود. بررسی نرخ فروش یک ساله نیروگاه‌ها نشان می‌دهد نرخ هر مگاوات برق در یک سال گذشته ۹۴ درصد افزاشی یافته است که از تورم ۶۸ درصدی آب، برق و سوخت در سال ۱۴۰۴ پیشی گرفته و به بازار داغ تولید برق اشاره دارد.