عرضه‌های اولیه؛ وعده‌های پرشور، بازدهی‌های سوت‌وکور!
بورس نیوز:
در اقتصاد تورمی امروز، تکیه بر بازار سرمایه مستلزم کسب بازدهی متناسب با ریسک‌های موجود و هزینه فرصت‌های از دست رفته است. با این حال، در بازار سرمایه شاهد تفاوت فاحش بازدهی میان ابزار‌های مختلف هستیم؛ به طوری که برخی از ابزار‌های مالی به ویژه عرضه‌های اولیه اخیر، توانایی ایجاد بازدهی مطلوب و همسو با نرخ تورم را نداشته‌اند و این موضوع، تراز سرمایه‌گذاری در این بخش را با چالش جدی رو به رو کرده است. بسیار دردناک است؛ اینکه شعارها، وعده‌ها و برنامه‌های استراتژیک، تنها تا قبل از زمان عرضه اولیه است و پس از جمع‌آوری سرمایه مردم و تامین مالی شرکت، سهام عرضه شده به حال خود رها می‌شود! با این روند، بورس کشور از هدف مشارکت در تولید و کسب سود دو طرفه فاصله خواهد گرفت.
ریشه‌های این ناکارآمدی در دو عامل کلیدی نهفته است: نخست، ارزش‌گذاری‌های خوشبینانه و فراتر از واقعیت توسط نهاد‌های ارزش‌گذار که با ایجاد قیمت‌های غیرمنطقی، منجر به ریزش سریع صف‌های خرید می‌شود؛ دوم، ضعف در مدیریت و حمایت سهامداران عمده و حقوقی که هدف اصلی خود را از عرضه، تامین مالی به جای سودآوری مشترک با سهامداران خرد، قرار داده‌اند. این ترکیب "قیمت‌های پرت" و "عدم حمایت ساختاری"، عرضه‌های سال‌های اخیر و بخصوص سال جاری را به فرصت‌هایی ناامیدکننده برای سرمایه‌گذاران تبدیل کرده است.
این مقاله به واکاوی عملکرد عرضه‌های اولیه سال ۱۴۰۵ و مقایسه تطبیقی آنها با سایر شرکت‌های پذیرفته شده در بازار سرمایه می‌پردازد. با تمرکز بر چهار نمونه از بدترین عملکرد‌ها در سال جاری، تلاش می‌کنیم تا ریشه‌های شکست این عرضه‌ها و دلایل عدم تحقق بازدهی مورد انتظار را بررسی کنیم.
عرضه‌های شکست خورده؛ سهامداران متضرر شده!
به طور مثال؛ سهام شرکت رینگ اسپرت نور نی ریز با نماد رانیز در تاریخ ۷ تیر ماه ۱۴۰۵ عرضه اولیه شد و اکنون ۲۵ همت ارزش بازار دارد. با اینکه این سهم پس از عرضه اولیه، بازده مطلوبی نداشته است، اما در مقایسه با رقبای خود، ارزش بازار اشباع شده‌ای دارد. در بخش رینگ‌سازی، شرکت رینگ سازی مشهد با نماد خرینگ تنها ۱.۹ همت ارزش بازار دارد و درآمد عملیاتی آن در سال ۱۴۰۴ به مبلغ ۶.۶ همت به ثبت رسید که ۷۳۳ میلیارد تومان از درآمد رانیز بیشتر است. هرچند سود خالص رانیز بیشتر از خرینگ بوده و نسبت P/E آن نیز کمتر است، اما ارزش بازار رانیز ۱۳ برابر بیشتر از ارزش بازار خرینگ برآورد می‌شود که نشان از ارزش اشباع شده رانیز از زمان عرضه اولیه دارد.
سهام هلدینگ کشت و دام و صنایع لبنی تامین با نماد تادیکو در تاریخ ۲۵ خرداد ماه ۱۴۰۵ عرضه شد و از آن زمان، تنها ۲۲ درصد بازدهی داشته است. ارزش خالص دارایی (NAV) تادیکو را با سه رقیب هم‌گروه زکوثر، خودکفا و وبشهر مقایسه کرده‌ایم تا روند ارزش‌گذاری سهم را به طور کلی بررسی نماییم. ارزش دارایی تادیکو در سال مایل ۱۴۰۴، مبلغ ۱۴ همت برآورد می‌شود، در حالی که برای زکوثر ۵۳.۴ همت، خودکفا ۲۴.۳ همت و وبشهر ۳۰.۷ همت برآورد می‌شود.
همچنین؛ سود سال قبل تادیکو ۷۹۶ میلیارد تومان، زکوثر ۳.۵ همت، خودکفا ۱.۷ همت و وبشهر ۲.۳۳ همت به ثبت رسید. جالب است بدانید، هلدینگ با اینکه NAV زکوثر ۳.۸ برابر و سود خالص آن نیز، ۴.۴ برابر هلدینگ تادیکو است، اما ارزش بازار زکوثر با آن همه سابقه فعالیت، تنها ۲.۲ برابر تادیکو می‌باشد که نشان از ارزش‌گذاری خوشبینانه و غیرواقعی تادیکو دارد.
شاید بهتر باشد اشاره‌ای داشته باشیم به شرکت کولان سل با نماد کولان که در تاریخ ۱۳ خرداد ماه ۱۴۰۵ عرضه اولیه شد و در حال حاضر ۳۳۰۰ میلیارد تومان ارزش بازار سهام دارد. رقیب آن را می‌توان شرکت محصولات کاغذی لطیف با نماد لطیف در نظر گرفت که از نظر فروش، سود خالص و ارزش ویژه با کولان سل هم‌رده بوده، اما ارزش بازار آن ۸۰۰ میلیارد تومان کمتر از کولان سل است. در واقع، فروش سال ۱۴۰۴ کولان سل ۱۰۲ میلیارد بیشتر، سود خالص ۷۷ میلیارد بیشتر و ارزش ویژه ۲۵۲ میلیارد تومان کمتر از لطیف به ثبت رسید.
در نهایت، شرکت صنعتی معدنی سیمان تجارت مهریز با نماد سمهریز نیز، در تاریخ ۴ شهریور ماه ۱۴۰۵ عرضه اولیه شد و اکنون به ارزش بازار ۶۷۰۰ میلیارد تومانی رسیده است. این شرکت در سال گذشته، ۱۶۷۱ میلیارد تومان فروش، ۶۰۲ میلیارد تومان سود خالص و ۹۵۱ میلیارد تومان ارزش ویژه را به ثبت رساند. نسبت قیمت به سود (P/E TTM) سمهریز ۹.۹ واحد و P/E کل گروه سیمان ۷.۱ واحد است که نشان می‌دهد ارزش بازار سمهریز در مقایسه با رقبا اشباع شده و سهم ارزندگی کمتری دارد. نهاد ارزش‌گذار می‌توانست قیمت و ارزش بازار سهم را کمتر از ارزش واقعی و یا حداقل همان ارزش واقعی تعیین کند تا صفوف خرید و تقاضا واقعی‌تر و با دوام‌تر باشد. در حقیقت، ارزش بازار ۶۷۰۰ میلیارد تومانی سهام تازه عرضه شده شرکت سیمانی که در آخرین سال مالی فقط ۱۶۷۱ میلیارد تومان فروش داشته است، چندان قابل قبول نیست.
