آقای صالح آبادی شما بگویید: آیا این پولها خوردن دارد؟

همانگونه که قبلا نیز در مقاله بورس نیوز در مورد واگذاری خودروسازان ذکر شده بود، مسوولان سازمان خصوصی سازی را میتوان به عنوان افرادی دانست که اخبار و اعلامهای آنان دارای بالاترین درجه ریسک اجرا نشدن است.

درآمدهای رانتی سد خصوصی سازی

البته این اشکال چندان به آن سازمان وارد نیست بلکه ظاهرا سیستم در کشور ما آنچنان تحت تاثیر عوامل مختلف غیر قابل پیش بینی است که حتی قطعی ترین خبرها نیز در کشور ما غیر قطعی است و البته همواره لازم است که یک قاعده کلی (همیشه درست) را به یاد آوریم و آن اینکه: «آیا منافع برخی (!) در جریان برخی جریانات به خطر می افتد یا خیر؟ و آیا آنها قدرت این را دارند که جلوی هر جریانی را که بخواهند بگیرند یا خیر؟اگر دارند بدانید نمیتوانید پیش بینی کنید»

متاسفانه این قاعده همیشه درست گاهی اوقات (بلکه خیلی اوقات) به قسمت آخر آن ختم میشود و اخباری صد در صد قطعی (که دهها بار با بوق و کرنا از تلویزیون پخش شده است) به یک باره با یک حکم دادگاه (که با استدلال محکم مستقل بودن آن همراه است) کاملاً به هم می ریزد.

سیستم جزیره ای آن هم ناشناخته 

البته این یکی از و یژگیهای سیستمهای جزیره ای است که شما باید طرفهایی بسیار متفاوت و مختلف را برای انجام هر کاری راضی کنید و تازه بعد از آن باز هم یک درجه بالای ریسک انجام نشدن چیزی را که تقریبا همه به آن رضایت و اطمینان دارند را متحمل شوید. 

ظاهراً در این گونه سیستمها، جزیره های مختلف هر یک به اندازه ای تحت تاثیر برخی از صاحبان نفوذ قرار دارند و این صاحبان نفوذ هم همانگونه که ماکس وبر اعتقاد دارد به جنگ قدرت در ساختار می پردازند و در هر مسأله ای، اینان اگر لازم شود ضرب شستی هم به دیگران نشان می دهند آن هم هر زمانی که لازم باشد و گاهی اوقات در دقیقه (90+یک عدد نامعلوم)!

سلب مسئولیت مدسر عامل سپرده گذاری و انداختن توپ در زمین شرکت بورس 

حال همه این حرفها را کنار می گذاریم و به موضوع روز میپردازیم: یک خبر از یک منبع به نام مدیرعامل سپرده گذاری مرکزی با این مضمون که: «تقصیر من نیست هر آنچه رخ بدهد.

من آنچه باید میگفتم را گفتم، دادگاه حکم داده که باید جلوی این کار گرفته شود و اگر نشود مسوولش هم شرکت بورس است و ....» (این قسمت را به لحنی کاملا محاوره ای نوشتیم تا بدانیم که موضوعات گاهی فراتر از الفاظ آنچنان هم پیچیده نیستند).

صرفنظر از میزان وارد بودن اشکالی که در حکم دادگاه گرفته شده و صرفنظر از اینکه اصولا یک موضوع مربوط به چندین سال گذشته الان چه جای طرح دارد، این سوال هم مطرح میشود که اصولاً این حکم دقیقاً چرا همین امروز صادر شده و اگر هم قبلا صادر شده چرا همین امروز در ساعات عرضه سهام ایران خودرو به بازار رسیده و اگر هم قبلا رسیده چرا همین امروز در همان ساعات خاص اعلام میشود و آن هم توسط یک نفر که بیش از آنکه جنبه خبری آن را نشان بدهد جنبه اختلاف و درگیری را نشان می دهد؟

البته باز هم این سوال مهم که آیا حتی در سیستم سازمان بورس هم نباید یک نفر باشد که نگذارد مضامینی همچون « به من ربطی ندارد و مسوولش فلانی است و من قبول مسوولیت نمیکنم و ...» در مصاحبه با یک خبرگزاری مطرح شود؟؟!

واقعاً آیا مدیرعامل شرکت سپرده گذاری برای گفتن موضوعی که در حال حل شدن بوده است به هیچ یک از مسوولان سازمان بورس و شرکت بورس دسترسی نداشته است و آیا اصولا سازمان بورس در این میان نقشی برای جلوگیری از این ماجرای نامبارک نداشته است؟

باز هم از این بخش از ماجرا میگذریم و قضاوت در مورد نحوه تصمیم گیری در سازمان بورس و ناهماهنگیهای یک مجموعه به نام سازمان بورس و شرکتهای تحت نظارت آن را به خوانندگان واگذار میکنیم.

موضوع مورد توجه این نوشته بیشتر به این بر میگردد که سازمان بورس در این موارد به خوبی میداند که این اخبار اثراتی بسیار جدی بر تصمیم گیری سهامداران میگذارد و بسیاری از آنان بلافاصله واکنش داده و سهمی میخرند یا میفروشند.

چه کسی اجازه مصاحبه دارد ؟ مگر سازمان سخنگو ندارد ؟ 

چرا سازمان بورس اجازه میدهد هر فردی (به ویژه از افرادی که تحت نظارت سازمان بورس قرار دارند) در هر زمان که اراده نمود مصاحبه ای ترتیب داده و اخباری را منتشر نماید که عده ای از آن منتفع و عده ای متضرر شوند؟

 نکته دیگر اینکه چرا سازمان بورس و البته شرکت بورس در این مواقع اقدام به شفاف سازی سریع و یا توقف معاملات متأثر از خبرهای مسوولان مربوطه، حداقل در نهادهای مربوط به سازمان بورس و تحت نظارت آن، نمینمایند؟

 آیا این امکان وجود ندارد تا به محض انتشار یک خبر موثر بر بازار آن هم در یک روز حساس و آن هم از زبان یک مقام مسوول، حداقل اجازه انجام معاملات در نمادهای مربوطه داده نشود و مثلاً به مدت یک ساعت یک یا چند نماد متوقف بمانند؟ یا اینکه معاملات مربوط به آن نمادها باطل اعلام شود؟ باز هم سوال این است که آیا اشخاص حقیقی یا حقوقی که در این میان از این همه نعمت (صف فروش) باد آورده به وجد آمده و اقدام به جمع آوری صفهای فروش ناشی از این خبرها می نمایند خود معتقد به کسب روزی حلال هستند؟

چرا معاملات خاص باطل نمی شوند !

آیا اینان با داشتن برخی اخبار و اطلاعات خاص از مجاری خاص در مورد موضوعات جنجالی انتشار یافته، به واقع مزد دانش و تحلیل خود را می گیرند و یا مزد متضرر شدن دیگران را دریافت می کنند؟ آیا در این موج قمارگونه می توان امید به سرمایه گذاری و تحلیل داشت؟

آیا در دفعات قبلی که بر سر همین موضوع واگذاری خودروسازان صفهای خرید و فروش زیادی تشکیل شد و عده ای با اعتماد (بزرگترین جرم سرمایه گذاران بورس ایران) به سیستم و کارآمدی و شفافیت آن اقدام به تصمیم گیری نمودند اگر معاملات باطل اعلام میشد و یا کانالی برای اعلام اخبار مهم مربوط به واگذاری خودروسازان اعلام میشد و هر کسی از هر گوشه ای خود را مسوول اعلام اخبار مهم نمی دانست، آیا باز هم این موضوع رخ می داد؟

آیا هنوز در این کشور وزارت مهم اقتصاد نتوانسته است با خود بر سر اتخاذ تصمیمات و انتشار اخبار اساسی و کلیدی به نتیجه ای برسد؟ آیا دشوار است که واقعاً از یک موضوع مطمئن شویم (با لحاظ نمودن شرایط تصمیم گیری در کشور) و آنگاه اقدام به انتشار آگهی و در بوق و کرنا نمودن آن بنماییم؟

آری، امروز هم عده زیادی با انتشار خبر حکم دادگاه مبنی بر توقف واگذاری سهام ایران خودرو تا اطلاع ثانوی (واژه بسیار آشنا برای همه)، در کنار وثیقه بودن 2.4% سهام مشمول واگذاری شرکت سایپا که احتمال عدم واگذاری آن بلوک را نیز به دلیل عدم انطباق کامل با شرایط اعلامی در آگهی ها افزایش می داد، اقدام به فروش سهام خود نمودند و عده ای نیز ....وار (از ذکر کلمه معذوریم) این خوان نعمت بزرگ را دریافتند و با اطلاعاتی خاص از آنچه واقعا رخ داده و آنچه اعلام می شود، اقدام به خرید صف های فروش نمودند که البته بخشی از خریداران صف فروش را تشکیل می دادند و برخی نیز در این میان در امواج بزرگ قاعده بازی را یاد گرفته و از آن لذت می برند که اینان صد البته مزد بلد بودن قاعده موجهای بزرگ غیر منتظره را می گیرند که نمی توان آنان را خیلی شماتت نمود.

به هر حال آنچه برای بازار اهمیت دارد این است که در روز روشن سرمایه آنان به طرق مختلف و از کانالهایی که بورس کشور فراهم نموده است به تاراج نرود و در بازاری که بزرگترین ادعای آن شفافیت است با عدم شفافیت تمام داشته های خود را بر باد رفته نبینند.

البته این موضوع تنها یکی از موارد بود و آنچه در مورد سهام صدرا نیز چندی پیش رخ داد از دیگر مواردی بود که همچنان وجدانهای بیدار را آزار می دهد و هنوز هم شنیدن درد دل کسانی که علی رغم هشدارهای شدید بورس نیوز اقدام به فروش اتومبیل و خانه خود نموده و سهام صدرای بالای 400 تومانی را خریداری نمودند آزار دهنده است.

امید است این تراژدی های دردناک با تمهیدات سازمان بورس کمتر در بازار سرمایه کشور تکرار شود.

واحد مطالعات و تحلیل بورس نیوز