بانك ویژه روحانیون تاسیس می شود

«بانك اسلامی ویژه طلاب تاسیس می‌شود» چرا كه احتمال آمیخته شدن سرمایه آنها با ربا‌، حساسیتی در میان اعضای حوزه علمیه و روحانیون در تعامل با بانك‌ها ایجاد كرده است.

به نوشته تهران امروز نمایندگان این قشر از جامعه در نشست علمی انجمن اقتصاد اسلامی گرد هم آمدند تا بانكی با قانونی كه خود می‌پسندند راه‌اندازی كنند. اما تاسیس بانك طلاب از یك سو در راستای گسترش صنعت بانكداری و در كنار تاسیس و كسب مجوز بانك‌های تخصصی نفت، گردشگری، ایران دخت و سایر بانك‌هایی از این دست كه طی روزهای اخیر به جهت علاقه موسسان‌شان به صنعت بانكداری و سودی كه از این طریق به جیب‌هایشان وارد می‌كنند،قرار است تا با نیتی متفاوت از یك ایده علمی به بانكی واقعی تبدیل شود و منابع مورد نیاز این قشر از جامعه را تجهیز كند. هدف دیگر از تاسیس این بانك بستن پرونده‌ها و پروژه‌های تحقیقاتی 26‌ساله بانكداری اسلامی و اجرای عملی تئوری‌های اقتصاد اسلامی در سیستم بانكی و تقسیم سود واقعی از فعالیت‌های اقتصادی است. صحبت از اجرای قانونی است كه تابه‌حال هیچ یك از مسئولان نظام بانكی نخواسته‌اند تا فراتر از یك تئوری باشد. قانونی كه برای پی بردن به جنبه اجراییش در كشور مان 50 سال زمان صرف شد و حال با گذشت 26 سال از قانون بانكداری بدون ربا و برگزاری بیست و یك همایش سالیانه در خصوص بانكداری اسلامی و باید‌ها و نبایدهای اجرایی‌اش هنوز نظام بانكی ما آگاهانه به فعالیت مرسوم خود ادامه می‌دهد.

عباس موسویان می‌گوید: نیمی از طلاب كشور در سیستم بانكی كشور حساب ندارند و برای اعتماد و اطمینان بیشتر این قشر به بانك‌ها، در حال بررسی‌های علمی تاسیس بانك اسلامی به محوریت حوزه و مدیریت حوزه علمیه هستیم تا با راه اندازی این بانك یك الگو، ایده و نظریه اسلامی عملی در سیستم بانكی كشور داشته باشیم.

او كه عضو كارگروه بانكداری اسلامی و شورای فقهی بورس كالا و اوراق كشور است و سالها است در زمینه بازار پولی و مالی اسلامی تحقیق می‌كند بارها و بارها در گفت و گو هایش به صراحت از دور زدن قانون در بانك‌های كشور گلایه كرده است و راه كارهای مختلفی برای نجات سیستم بانكی از گردابی كه تا سر در آن فرو رفته ارائه كرده است ولی از حرف تا عمل فرسنگ‌ها راه است!

اما بار دیگر موسویان ایده‌ای جدید دارد و آن هم تاسیس بانك طلاب است كه به اعتقاد او عدم اعتقاد برخی مسئولان نظام بانكی‌، عدم اهتمام و آگاهی آنها و عدم اطلاع رسانی دقیق‌تر به مشتریان باعث شده بانكداری اسلامی به شكل صحیح اجرا نشود. اگر بتوان این ایده و نظر را به‌طور صحیح اجرایی و به‌تدریج آسیب شناسی و پخته‌تركرد و به جامعه اقتصادی كشور عرضه كرد ثمره زیادی در بر خواهد داشت و اگر چنین بانكی توسط افراد معتقد عملیاتی شود به‌طور قطع نتیجه بهتری از بانك‌های دو رگه و متعارف جواب خواهد داد.

این محقق حوزه و اقتصاد در پاسخ به اینكه این ایده در چه مرحله‌ای از عمل قرار دارد می‌گوید: هنوز در حد مطالعاتی‌است و صحبتی درخصوص مجوز تاسیس با بانك مركزی نشده است. می‌خواهیم مراحل مطالعاتی را تكمیل كنیم و بعد از به دست آوردن نتایجی در خصوص اینكه چنین بانكی در سیستم بانكی جایی دارد یا خیر، با بانك مركزی به مذاكره بنشینیم. طرح پیشنهادی این‌طور است كه این بانك اختصاص به طلاب و روحانیون دارد كه حساسیت بیشتری نسبت به افراد جامعه و جنبه‌های شرعی دارند و مشتریان عمده ین بانك خانواده بزرگ روحانیون خواهد بود.

این بانك همچون بانك نفت و بانك‌های تخصصی دیگر با محوریت تامین مالی حوزه علمیه تاسیس می‌شود. مدل به گونه‌ای طراحی شده كه سود بر پایه سود واقعی اقتصادی تقسیم شود. به جهت تمركز روحانیت در شهرهای خاص تعداد شعبات این بانك در تهران اندك خواهد بود و قرض الحسنه نیز در راستای تكامل این بانك ایجاد می‌شود و پررنگ تر از گذشته مورد توجه قرار خواهد گرفت و نوع خدمات این بانك متناسب با نیازهای مشتریان مختص به خودش خواهد بود.

موسویان در پاسخ به این سوال كه قطعا پیش از بررسی‌های علمی شرایط موسسان و سرمایه اولیه بانك را سنجیده اید، سرمایه گذاران بانك وابستگی به دولت دارند یا خیر، گفت: قطعا همینطور است. این بانك همچون سایر بانك‌های خصوصی تاسیس می‌شود ولی سرمایه گذاران آن هنوز كاملا مشخص نیستند اما طلابی كه از این طرح استقبال كردند در خصوص تاسیس بانك هم داوطلب هستند. این عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در پایان با اشاره به تاسیس بانك‌های اخیر در سیستم بانكی تصریح كرد: مدیران و موسسان بانك‌های كشورمان می‌دانند سودی كه از این صنعت به دست می‌آورند واقعی نیست، می‌دانند ولی باز هم به روندی كه به آن عادت كرده‌اند ادامه می‌دهند. موسسان بانك طلاب هم می‌دانند كه با توجه به سوددهی اسلامی این بانك ممكن است سال اول فعالیت بانك سود خاصی به دست نیاورند ولی بر این باور هستند كه با توجه به روند بانكداری اسلامی ادامه روند سود ده خواهد بود.

موسویان در نشست علمی انجمن اقتصاد اسلامی كه با موضوع الگوی پیشنهادی بانك اسلامی كه در سالن اجتماعات انجمن‌های علمی حوزه برگزار شده بود در خصوص پیش‌فرض‌های عام الگوی بانك اسلامی با صراحت توجیه ربا از باب ضرورت و مصلحت را باطل وغیر منطقی دانسته و در توضیح استدلال خود این‌طور گفت: از دیدگاه اسلام ربا حرام و ممنوع است و قابل استفاده در الگوی پیشنهادی نیست و تفاسیر جدید از ربا كه از سوی برخی اندیشمندان ارائه می‌شود كه می‌توان به اختصاص ربا به نرخ بهره‌های فاحش‌، اختصاص ربا به بهره قرض‌های مصرفی‌ و تفاوت ماهوی ربا و بهره قراردادی اشاره كرد كه همگی ناصحیح است. با وجود معاملات مجاز و مشروع كه جوابگوی نیاز بشر در تمام زمینه‌ها از جمله اداره بانك‌هاست توجیه ربا از باب ضرورت و مصلحت معنا ندارد و باطل است.همچنین مطالعه كارشناسی عملكرد 20 ساله بانكداری بدون ربا ایران نشان می‌دهد قانون‌، آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی چه در بخش تجهیز منابع سپرده‌ها و چه در بخش تخصیص منابع اعطای تسهیلات اشكلاتی دارند كه نیاز به اصلاح و ترمیم دارند.