آیا متكی قصد كودتا داشت؟
علاوه بر نمایندگان مجلس، احمد توكلی و حسین شریعتمداری،علیرضا زاكانی نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی بهاقدام رئیس جمهوریدر عزل متكی هنگام سفرواكنش نشان داد و در سرمقاله «پنجره» تحت عنوان «عزل تأسف بار» دیدگاه خود را بیان داشته است.
در روز دوشنبه، بیستودوم آذرماه رییسجمهوری، آقای منوچهر متكی را از مسئولیت وزارت امور خارجه عزل كرد. در اینباره به موارد زیر اشاره میكنم:
عزل وزرا از اختیارات رییسجمهوری است و رییسجمهور میتواند، اگر نخواست با كسی كار نكند، از این رو هر مدیر و صدالبته هر رییسجمهوری باید تیم همراه و یكدل خود را داشته باشد. علاوه براینكه مسایل سیاسی و امور مدیریتی پیچیده است و این احتمال وجود دارد كه در پشت ظاهر این جابهجایی سئوالبرانگیز، حقایقی پنهان باشد كه همه دلسوزان نظام، در صورت باخبر بودن از آنها، به آقای رییسجمهوری برای این عملكردشان حق بدهند.
جابهجایی مدیر امور خارجه در عرف بینالملل مسألهای مهم و خطیر تلقی میشود. معمولا وقتی وزیر خارجه ناگهانی و در شرایط غیر معمول جابهجا میشود كه حادثهای نظیر كودتا یا جابهجایی غیرمترقبه رییس دولت یا حكومت رخ داده باشد. وزیر امور خارجه بهدلیل اتكا اظهاراتش به سوابق كارشناسی جایگاه مهمی دارد و به همین دلیل حتی در جابهجاییهای تند، تركیب وزارت خارجه و شخص مدیران دستخوش تغییر نمیشوند یا این اتفاق دیر میافتد. تلقی دوست و دشمن از این اتفاق چه خواهد بود. بله؛ عدهای خواهند گفت رییسجمهوری ایران در اوج قدرت است، ولی این روش جای طرح شبهات و دشمنشادیهای زیادی را در حوزههای مختلف فراهم میكند. دوستداران جمهوری اسلامی در خارج از كشور با گزینهها و حدسیات متفاوت و ناملایمی دست و پنجه نرم خواهند كرد.
عزل در سفر معمول نیست. فرد معزول حتی فرصت درددل با كسی ندارد
” عزل در سفر معمول نیست. فرد معزول حتی فرصت درددل با كسی ندارد و نمیتواند هیچ اقدامی كند. از سویی باید به وظیفه خود عمل كند و از سویی با بیمهری مسئول مافوق خود بسازد. در چنین اتفاقی شخصیت و روحیه مسئول به شدت لطمه میخورد و تحقیر میشود. “
و نمیتواند هیچ اقدامی كند. از سویی باید به وظیفه خود عمل كند و از سویی با بیمهری مسئول مافوق خود بسازد. در چنین اتفاقی شخصیت و روحیه مسئول به شدت لطمه میخورد و تحقیر میشود. بعد دیگر این اتفاق، در روند انجام مأموریت خود را نشان میدهد. یادمان باشد وقتی آقای خاكسار قهرودی از ریاست سازمان حج و زیارت عزل شد، مسئولین سعودی مذاكرات را قطع كردند و حاضر نشدند با ایشان صحبت را ادامه بدهند. این توهین بزرگی به ملت بزرگ ایران است كه بهواسطه عدم صبوری ما صورت گرفت. اگر آقای عبدالله واد، رییسجمهوری سنگال، فقط به آقای متكی میگفت شما كه از سوی رییسجمهورتان عزل شدهاید، چگونه پیام او را برای من آوردهاید؟! برای ایران عزیز ما بد نبود؟! اِنشاءالله كه چنین اتفاقی برای آقای متكی نیفتاده و خبر دیر به سنگال رسیده باشد. ولی آیا جا نداشت براساس این ملاحظه، رییسجمهوری در اقدام خود تعجیل نمیكرد.
اذهان اهل سیاست درباره این عمل دچار دلهره و تلاطم میشود. مگر متكی چه كرده بود و چه خطایی از او سر زده بود كه احمدینژاد در آستانه تعطیلات سه روزه خود، پیامی به او میدهد تا آن را به كشوری در غرب آفریقا برساند و در همان سفر او را عزل میكند. آیا متكی قصد كودتا داشت؟ آیا از او خطایی نابخشودنی سر زده است؟ آیا رییسجمهور نگران چیزی است كه مدیر خود را در تهران عزل نمیكند و او را به سفر میفرستد و بعد بركنارش میكند.
سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران طبق قانون اساسی زیر نظر رهبری انقلاب، راهبری میشود. آیا این مدل تغییر و مشی مطابق روش رهبر معظم انقلاب است؟ بهعنوان مثال در شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجمع تشخیص مصلحت افرادی هستند كه در فتنه سال گذشته مواضع غیرواقعبینانه و دور از حقیقت داشتند در طول این مدت نیز سخنرانی و موضعگیریهای نادرستی كردهاند. رهبری در قبال این عده چه كرده است؟ ایشان ملاحظه دوره عضویت و مروت شخصی آنها را كردهاند. معظم له برای آنكه حتی المقدور ظرفیتی از انقلاب حذف نشده و یا آبرو و حیثیت این افراد لطمه نخورد، آنها را عزل نكردهاند. پس میتوانیم نتیجه بگیریم كه اولین مطلب در این بخش آن است كه چنین شیوهای در جابهجایی و عزل با سیره كریمانه رهبری بسیار متفاوت است و به احتمال زیاد بدون اطلاع ایشان صورت گرفته است. ضمن آنكه هنوز از تاكیدات رهبری در مورد محوریت داشتن وزارت امور خارجه در حوزه سیاست خارجی فاصله چندانی نگرفتهایم.
ذهنیت نیروهای حزباللهی در مورد این شیوه تغییر و موضع رهبرمعظم انقلاب در قبال آن، این سئوال را هم ممكن است بهذهن متبادر كند كه آیا اصل عزل آقای متكی و اصل انتصاب آقای صالحی بهعنوان سرپرست، با اطلاع و نظر موافق رهبری بوده است یا نه؟!
پاسخ به این سئوال برای نیروهای حزباللهی جامعه بسیار ضروری است. مگر نه اینكه رییسجمهوری خود را سرباز ولایت و رهبری معرفی میكند، چگونه ممكن است او در جایی كه نص قانون به مدیریت رهبری اشاره كرده است، برخلاف نظر ایشان عمل كند. آیا میتوانیم باور كنیم احمدینژاد اصولگرا و مقید به تبعیت عملی از ولایتفقیه، كاری برخلاف نظر رهبری كرده باشد؟ این جابهجایی سریع و غافلگیرانه - دستكم در شرایط حاضر - توان ما را برای دفاع از اصولگرایی رییسجمهوری كم كرده است. به هر حال امروز دلسوزان نظام و رییسجمهوری میهراسند كه اینگونه اقدامات، مرزشكنیهایی در مسیر تغییر قواعد حساس بازی سیاست در آینده دولت و در دولتهای آینده باشد.
این عمل رییسجمهوری از حیث روانی آثار درازمدت نیز سئوالبرانگیز است.
” این جابهجایی سریع و غافلگیرانه - دستكم در شرایط حاضر - توان ما را برای دفاع از اصولگرایی رییسجمهوری كم كرده است. “
آیا هر وزیری كه به سفر برود، باید بترسد كه ممكن است جابهجا شود. فرض كنیم چنین احتمالی خیلی محدود باشد، آیا باز دلهرهآور و اطمینانستیز نیست. آیا اعتماد بهنفس مدیران، علاقه و عشق آنها به كار متزلزل نمیشود. اگر وزیری نظری مخالف نظر رییسجمهوری بدهد، باید واهمه عزل داشته باشد؟! اگر پاسخ سئوالهای مفروض و مورد اشاره دقیق داده نشود چهره رییسجمهوری خدوم خستگیناپذیر كشور به غبار اوصاف نامباركی از جنس تمایل به مدیریت تكنفره كشور و... آغشته و آلوده میشود.
فرض كنیم كه همه وجوه رفتار رییسجمهوری در این باب درست باشد و آقای متكی مستوجب تغییر بوده است و این تغییر نیز آنقدر فوری بوده است كه او نمیبایست پایش به داخل خاك كشور میرسیده است. با این اوصاف آیا افرادی كه برای خود شأن قایل هستند و از ریخته شدن آبروی شخصی و سابقه مدیریتی خود واهمه دارند، حاضر میشوند در چنین كابینهای مسئولیت بپذیرند؟!
با این اوصاف تركیب دولت چگونه خواهد بود؟! خطری كه وجود دارد این است كه شاید در بین اعضاء هیأت وزیران افرادی پیدا شوند كه برای حفظ منصب وزارت، بیشتر از اظهارنظر كارشناسی به اظهارنظر مصلحتی بپردازند.
افكار عمومی و قضاوت اهل سیاست و داوری چهرههای خبره و متعهد نظام درباره این عمل شاید مثبت نباشد. سبك كار از مروت و روحیه پهلوانی دور است. اخلاق اسلامی و سیره ایرانی كه موردنظر رییسجمهوری است، ایجاب نمیكند كه با افراد اینگونه تعامل شود. بزرگان و نامآوران حریف و دشمن خود را اینگونه حذف نمیكردند چه برسد به مدیر باسابقه خود، افراد دنیادیده از اینگونه اعمال تعابیر شخصی خوبی ندارند و ساحت احمدینژاد اصولگرا و سادهزیست قطعا از چنین تدابیری به دور و منزه است. ضمناً این نوع عزل بار شرعی هم دارد. آبروی مؤمن در خطر است. انسان چقدر باید زحمت بكشد و پاك زندگی كند تا در نظام اسلامی به منصب بزرگ خدمتگذاری و وزارت برسد! آیا سزاوار است كه چنین اشخاصی را پس از پنج سال تلاش، یكشبه و در سفر بركنار شوند، آیا در تاریخ نخواهند گفت حتما مسأله مهمی بوده است كه چنین برخورد سختی با آنها شده است!
احمدینژاد در چهار روز مانده به پایان مهلت كاری دولت قبلی، آقای محسنی اژهای، وزیر خدوم و باذكاوت اطلاعات و آقای صفار هرندی مدیر متعهد و ارزشی وزارت فرهنگ و ارشاد را عزل كرد. آیا با آبروی این افراد بازی نشد؟! چرا باید چنین اتفاقی از جانب یك چهره سیاسی متدین و مذهبی تكرار شود. بهراحتی و بدون توضیح و مقدمه، یكشبه، یك مدیر در حال انجام مأموریت - آنهم مأموریتی از جانب شخص رییسجمهوری - عزل شود! تكلیف آبروی انسانهای آبرومند و بار شرعی آن چه میشود.
رییسجمهوری در دولت قبلی خود جابهجاییهای گستردهای داشت، بهطوری كه خیلی از اهالی سیاست نسبت به تزلزل رأی اعتماد كلیت هیأت مدیران نگران شده بودند. در طول یكسال گذشته ثبات بر هیأت دولت حاكم بود و این نشاندهنده توانمندی رییسجمهوری در مدیریت تیم همراهش بود. جابهجایی این گونه آقای متكی نگرانیهای سابق را دوباره به اذهان دلسوزان نظام و دولت خدمتگزار احمدینژاد بازمیگرداند.
