خويي: "پتروايران " را با شرايط زمان واگذاري مي‌خواهيم

توجه به مفهوم خصوصي‌سازي و اصل 44 در صنعت مشخصا اين نكته را چشمگير مي‌كند كه از اين پس شركت‌هاي غير دولتي و درگير رقابت واقعي بايد بتوانند فعاليت‌هاي كامل بالادستي صنعت نفت از جمله تامين مالي و پيمانكاري را بر عهده بگيرند. به همين دليل خصوصي‌سازي ناموفق پتروايران را به عنوان موردي براي بررسي برگزيديم تا از خلال اين بررسي مشكلات پيش روي تحقق واقعي اهداف خصوصي‌سازي در صنعت نفت واضح‌تر رخ‌نمايي كنند. به همين دليل با مصطفي خويي عضو فعلي هيئت مديره شركت دانا انرژي به عنوان شركت خريدار پترو ايران به گفت‌وگو نشستيم. خويي پيش از حضور در هيئت مديره دانا انرژي، مديرعامل پتروايران بوده است. 

فارس: پتروايران توسعه چند ميدان مهم نفتي كه اغلب آنها نيز از جمله ميادين مشترك هستند را برعهده دارد. از طرف ديگر وضعيت مالكيت شركت در ابهام قرار دارد و توسعه اين ميادين در مخاطره قرار گرفته است. بر اساس اطلاعات منتشر شده شركت دانا انرژي به عنوان خريدار برنده به دليل مشكلات حسابداري حاضر به قبول پتروايران نشد. در حال حاضر وضعيت پتروايران چگونه است؟ 

خويي: دانا انرژي نزديك دو سال پيش براي خريدن پتروايران اقدام كرد. دانا انرژي براي انجام اين خريد مصمم بود و بر اساس ترازنامه‌هايي كه شركت پترو ايران ارائه داده بود تصميم جدي براي خريد پترو ايران گرفته بود. در حدود 23 ميليون دلار نيز كه 20 درصد نقدي معامله بود توسط دانا انرژي پرداخت شد. در آن زمان مخالفت‌هايي از درون پتروايران براي اين واگذاري مطرح شد. 

فارس: دليل اين مخالفت‌ها چه بود؟ 

خويي: اصل خصوصي‌سازي را همه قبول داشتند چرا كه فرآيند واگذاري اين شركت در طول يكسال و نيم پيش از اعلام مزايده در شركت ملي نفت در حال انجام بود. 

پتروايران و پتروپارس در فهرست شركت‌هاي قابل واگذاري قرار داشتند و مخالفتي با خصوصي‌سازي وجود نداشت. اما شايد به اين سبك كه پتروايران به شركتي صد در صد متعلق به بخش خصوصي واگذار شود خوشايند نبود. 

استنباط ما اين است كه تصور آنها اين بود كه روال همان روال خصوصي‌سازي‌هايي است كه به كرات در كشور اتفاق افتاده كه شبه‌دولتي‌ها اين شركت را در اختيار مي‌گيرند و پيش‌بيني آنها اين نبود كه يك شركت كاملا خصوصي پيدا شده و قدم جلو بگذارد و نهايتا برنده شود. وقتي اين اتفاق افتاد مسائل ديگري مطرح شد و گفتند قيمت مناسب نبوده يا اين شركت پروژه‌هاي ملي در اختيار دارد در حالي كه همه اين مسائل از قبل وجود داشت و نمي‌توان گفت بعد از واگذاري اين مسائل مشخص شده‌اند. 

بالاخره اين شركت چند پروژه در ميادين مشترك داشته كه اين پروژه‌ها پروژه‌هاي ملي هستند و اين مسئله از مدت‌ها قبل از واگذاري مشخص بوده است. 

سازمان خصوصي‌سازي در حال طي روند واگذاري بود و از اين روند دفاع مي‌كرد و معتقد بود اين روند منضبط و مطابق با رويه‌ها و ضوابط معمولي است. 

بالاخره بعد از اين كشمكش‌ها كار به آقاي رئيس‌جمهور ارجاع شد و ايشان هم دستور توقف دادند تا اين روند بررسي شود كه اين مسئله يكسال و نيم طول كشيد و آقاي رئيس‌جمهور مجددا دستور انجام كار را صادر كردند. 

فارس: يعني انجام واگذاري تأييد شد؟ 

خويي: تقريبا بله، بعد از يكسال و نيم كه سازمانهاي مختلفي از جمله سازمان حسابرسي، خود وزارت اقتصاد و كارگروه‌هايي در رياست جمهوري اين مسئله را بررسي كردند به اين جمعبندي رسيدند كه كار به درستي انجام شده و خدشه‌اي در فرآيند واگذاري وجود نداشته است. 

اما در اين يكسال و نيم تغييراتي در پترو ايران اتفاق افتاد كه هم يكسري تغييرات عملياتي بود يعني بعضي پروژه‌هاي شركت را گرفتند و هم شرايط مالي تغيير كرد. بعد از اين زمان وضعيت موضوع معامله يعني پتروايران همان چيزي نبود كه در زمان معامله تعريف شده بود. 

يعني به عنوان مثال صورتهاي مالي شركت نشان مي‌داد اين شركت ضرر قابل توجهي دارد كه اين مساله را يك حسابرس مستقل بين‌المللي تاييد كرده است. 

اين مساله باعث شد كه دانا انرژي بگويد ما همچنان تمايل به انجام معامله و خريد شركت را داريم اما شركت ملي نفت موضوع معامله را به همان وضعيتي كه معامله انجام شده برگرداند. 

شما ساختماني را در زمان خريد با وضعيت مشخصي مي‌بينيد اما در زمان تحويل چند اتاق آن را به صورت مخروبه تحويل مي‌دهيد. حرف ما اين است كه اين اتاق‌ها سالم تحويل ما شود. 

فارس: يعني قراردادهاي قبلي كه از پتروايران گرفته شده احيا شود؟ 

خويي: نه عمدتا تأكيد ما بر وضعيت مالي و ضرر و زيان شركت بود. اصراري روي قراردادها وجود نداشت و مي‌شد مشكلات مربوط به آن را حل كرد. 

يكي از قراردادهايي كه لغو شد قرارداد آزادگان بود كه 10 درصد متعلق به اينپكس و 90 درصد متعلق به نيكو بود و پتروايران به نيابت از نكيو فعاليت مي‌كرد. اين قرارداد از پتروايران گرفته شد. البته اين چندان مهم نبود. اينها واقعيت‌هاي موجود است و دانا انرژي نيز گرفته شدن اين تصميمات كلان در شركت ملي نفت را درك مي‌كند و مخالفتي با اين كار ندارد. 

عمده مشكل صورت‌هاي مالي و ترازنامه بود. در طول 5 يا 6 ماهي كه اين مسائل مطرح بود متأسفانه اقدامي نشد و شركت ملي نفت به دلايلي كه شايد به عدم امكان يا عدم تمايل به ورود به اين موضوع باز مي‌گشت اين مسئله را مسكوت گذاشت. 

در حال حاضر دانا انرژي در ارتباط با سازمان خصوصي‌سازي اين مسئله را پيگيري مي‌كند و مي‌گويد يا ضرر و زيان يعني پول پرداختي ما را بازگردانيد يا شركت را بر اساس آنچه كه در زمان انجام معامله توافق شده بود به ما تحويل دهيد. 

فارس: در اين مورد يكي دو سؤال مطرح است. اول اينكه ظاهرا از ابتدا و زمان واگذاري حساب‌هاي پتروايران دچار مشكل بوده است و آن چه كه رسما اعلام شد با واقعيت‌هاي مالي پتروايران سازگار نبود. 

خويي: من متوجه اين مسئله هستم اما اين به اين معنا نيست كه تقلبي در كار بوده. يعني اينگونه نبوده كه در زمان واگذاري عددسازي رخ داده باشد و خلاف واقعيت‌هاي موجود مسائل را ارائه كرده‌اند. اين يك شيوه حسابرسي است كه در زمان رسيدگي تصور مي‌كنند بعضي هزينه‌ها قابل وصول است اما در زماني مي‌گويند اين هزينه‌ها غير قابل وصول است و در زمره هزينه‌هاي شركت ثبت مي‌شود. اين به اين معنا نيست كه در زمان واگذاري سند سازي يا تخلفي صورت گرفته باشد. در واقع روال كار حسابرسي به اين صورت بوده است. 

فارس: دليل ضرر و زيان شركت در اين مدت چه بود؟ 

خويي: بيشتر هزينه اضافي پروژه‌ها است. يعني در پروژه‌هايي كه شركت ملي نفت با پترو ايران بسته بود مواجه شد با دوران افزايشي قيمت‌ها در 2005 تا 2007 ميلادي كه جهشي در قيمت‌ها اتفاق افتاد و پروژه‌هاي پتروايران نيز گرفتار آن شد. در نتيجه اين اضافه هزينه‌ها ناشي از فعاليت‌هايي بود كه انجام شده اما با هزينه‌اي بيش از آنچه با شركت ملي نفت قرارداد بسته بودند. پتروايران اين هزينه‌ها را از شركت ملي نفت مطالبه مي‌كرد و ضرر و زيان عمدتا ناشي از همين هزينه‌ها اضافي پروژه‌ها است. 

فارس: ظاهرا بعضي پروژه‌ها مانند ميدان سلمان و فروزان به صورت ناقص و غير قابل استفاده در شركت انجام و تحويل شده است، اين موضوع از چه چيزي متأثر است؟ 

خويي: پروژه سلمان مقداري طولاني شد و هنوز تكميل نشده است. اخيرا نيز خط لوله‌اي در اين پروژه دچار مشكل شده است اما اين مسئله به دليل طولاني شدن پروژه‌ اتفاق افتاد. 

ميدان فروزان تا جايي از كار انجام و تحويل شد و بعد شركت نفت توافق كرد كه آن را بصورت ديگري انجام دهد. اين مطلب كه پروژه‌ها ناقص انجام شده چندان وارد نيست و مسئله طولاني شدن پروژه‌ها است. 

پتروايران هم ادعا مي‌كند به موقع منابع مالي را دريافت نكرده است و دليل طولاني شدن پروژه‌ها هم همين است. طولاني شدن پروژه نيز به معناي هزينه‌هاي اضافه است. 

فارس: شايعاتي مبني بر احتمال خلع يد پتروايران در بعضي ميادين شنيده مي‌شود. اگر چنين اتفاقي بيفتد تأثير آن روي وضعيت شركت و تمايل دانا انرژي به در اختيار گرفتن آن چه خواهد بود؟ 

خويي: حرف داناانرژي روشن و منطقي است يعني همچنان به تحويل گرفتن شركت با شرايط زمان انجام معامله اصرار دارد. اگر اين شرايط محقق باشد پتروايران پروژه را تحويل مي‌گيرد و اگر نباشد به لحاظ حقوقي شرعي و اخلاقي بايد حق و حقوق تضييع شده دانا انرژي پرداخت شود. مسائل مربوط به خلع يد نيز شايد تنها شايعات باشد و داناانرژي نظري درباره آن ندارد و نمي‌تواند درباره آن اظهار نظر كند. 

فارس: اين سؤال را از اين جهت پرسيدم كه شما گفتيد تعصبي روي پروژه‌هاي شركت نداريد و صورت‌هاي مالي براي شما مهم است. يعني اگر پروژه‌ها از پتروايران گرفته شود باز هم دانا تمايل به خريد شركت دارد؟ 

خويي: ما بايد تأثير چنين اتفاقي را روي صورت‌ها و وضعيت مالي شركت ببينيم. اين كار قطعا اثري روي وضعيت مالي شركت خواهد داشت اگر تأثير مالي بدتر و منفي‌تري نداشته باشد مي‌توان روي آن كار كرد. پروژه‌هاي پتروايران پروژه‌هاي مهمي هستند و بايد به سرانجام برسند. 

گفت‌وگو از علي فروزنده شهركي