بلاتكليفي تعريف "شاخص " براي بورس كالا

بنابراين بورس كالاي ايران پس از پذيره‌نويسي سهام،ابتداي مهر سال 86 شروع به فعاليت كرد، از سال 87 معاملات آتي راه‌اندازي شد و در حال حاضر بورس كالا در حوزه‌هاي فرآورده‌هاي نفتي و پتروشيمي، فلزات، قرار داد‌هاي آتي و كشاورزي فعاليت مي‌كند. با ورود و عرضه اكثر كالاها در رينگ هاي مختلف تهيه شاخص به عنوان دماسنج اقتصاد نشان دهنده وضعيت معاملات و سمت و سوي آن براي هر بورسي لازم و ضروري است و اين ضرورت در بورس كالا نيز احساس مي‌شود. 

با وجود شاخص است كه سياستمداران با مشاهده صعود يا سقوط شاخص تصميمات جديدي را اتخاذ و در صورت لزوم در قوانين تغيير يا قوانين جديدي وضع كنند، همچنين مسئولان با مشاهده روند شاخص به دنبال دريافت دليل آن وضعيت خواهند بود. 

كارشناسان معتقدند با آغاز فعاليت معاملات آتي در بورس كالا ضرورت محاسبه شاخص بيش از پيش به منظور راهنمايي و هدايت خريداران احساس شد،با همه اين تلاش‌ها كه براي راه اندازي بورس كالا انجام شد و پس از شروع معاملات، مسئولان اين شركت به دنبال طراحي يك شاخص براي اين بورس بودند.پيگيري‌هاي بورس كالا ادامه داشت تا اينكه طرح اوليه شاخص بورس كالا تهيه و به كميته شاخص ارائه شد. طي جلسات اين كميته برخي نكات مطرح شد تا بورس كالا آن را اعمال كند،با توجه به كش و قوس‌هايي كه در اين مسير ايجاد شد برخي معتقد بودند به اين زودي‌ها تعيين شاخص براي بورس كالا به نتيجه نمي‌رسد. 

در اواخر خرداد ماه سال 89 پس از پيگيريهايي كه از سوي سازمان بورس و بورس كالاي ايران از دو سال پيش براي تعيين شاخص اين شركت انجام شده بود، اين پيشنهادات اعمال و به كميته شاخص سازمان بورس ارسال شدو قرار بود همان هفته كميته شاخص تشكيل جلسه دهد، تا پس از بررسي در كميته شاخص، اين طرح به هيئت مديره سازمان و براي تصويب نهايي به شوراي عالي بورس فرستاده شود. 

بر اساس خبرها در 20 مرداد ماه سالي كه گذشت كميته موافقت كلي خود را با طرح‌هايي كه براي شاخص در جلسه مطرح شده بود اعلام كرد و قرار شد بورس كالا گزارش نهايي براي شاخص بورس كالا را به هيئت مديره ارسال و پس از تأييد آنها، نتيجه آن براي تصويب نهايي به شوراي عالي بورس اعلام شود.بورس كالا اعلام كرد كه اين گزارش را تا يك ماه آينده يعني در مهر ماه آماده و در اختيار هيئت مديره سازمان بورس قرار مي‌دهد هر چند در آخرين جلسه كميته شاخص برخي موارد در خصوص تعيين شاخص براي فولادي‌ها مطرح شد، به همين منظور بورس كالا يك ماه زمان براي اعمال اين پيشنهادات در گزارش نهايي نياز داشت. 

با اين تفاسير حداقل 4 ماه از ارسال گزارش نهايي شاخص به سازمان بورس مي‌گذرد، اما هنوز تكليف شاخص بورس كالا مشخص نيست، مسئولان بورس كالا از نتيجه آن بي خبرند و اعلام مي كنند گزارش در اختيار سازمان بورس است و مسئولان سازمان بورس نيز به اين نكته اكتفا كردند كه وضعيت شاخص بورس كالا نسبت به چند ماه گذشته تغييري نكرده و در انتظار تصميم هيئت مديره سازمان بورس هستند. 

اين تعلل‌ها در حالي است كه وقتي يك بورس علمي باشد شاخص مي‌تواند نمايانگر واقعيت بازار باشد، آيا تعللي كه در تعيين شاخص بورس كالا پس از پيگيري يك ساله سازمان بورس براي بررسي طرح‌هاي بورس كالا و برگزاري جلسات متعدد به منظور تعيين شاخص براي اين بورس بود، به اين دليل است كه هنوز پايه هاي اصلي براي اين كار وجود ندارد؟ آيا شاخصي در بورس اوراق بهادار است هميشه واقعيت بازار را نشان مي‌دهد يا اينكه در برخي مواقع وجود حباب را در رشد خود نشان مي‌دهد؟ بعيد است كسي بتواند وجود حباب را براي بورس اوراق بهادار در برخي مواقع انكار كند. 

با وجود اين انتقادات مسئولان حق دارند به دنبال طراحي شاخصي باشد كه كمترين ايراد در آن وجود داشته باشد، ولي بايد پذيرفت با در نظر گرفتن همه جوانب نبايد مبنا را بر ايراد و اشكال گذشت. 

در نهايت با همه اين اوصاف وجود شاخص براي هر بورسي به دليل اينكه آينه اقتصاد هر كشور به شمار مي‌رود، يك ضرورت است و بايد مسئولان مربوطه هر چه سريعتر تكليف شاخص بورس كالا را مشخص كنند تا همه بدانند اگر تعيين شاخص براي بورس كالا از ملزومات است پس هر چه سريعتر براي عملياتي شدن آن تلاش كنند و اگر در حال حاضر با شرايط فعلي بازار، داشتن شاخص براي بورس كالا يك ضرورت محسوب نمي‌شود اعلام كنند تا همه تكليف خود را بدانند.