الزام جهاني شدن حرفه حسابرسي و 4اقدام براي ارتقاي سيستم‌هاي حسابداري

وي ادامه داد: بنابراين حفظ موسسات حسابرسي حرفه اي سرزنده و سالم به لحاظ اقتصادي، براي بازار حياتي است. چرا كه اگر كاركرد حسابرسي از بين برود سرمايه گذاران، شركت هاي سهامي عام و بازارهاي مالي صدمه خواهند خورد. 

به گفته وي سرزندگي كاركرد حسابرسي از طريق عوامل مختلفي همچون انتظارات غير واقعي در مورد دقت صورت هاي مالي و نيز محدوديت هاي ذاتي در خصوص توانايي حسابرسان براي كشف تقلبات و تباني ها تهديد مي شود. 

*لزوم جهاني شدن حرفه حسابرسي 

استاديار دانشگاه الزهرا با اشاره به اينكه يكي از موضوعات ديگر جهاني شدن حرفه حسابرسي است كه بر كيفيت و استقلال آن تاثير خواهد گذاشت خاطر نشان كرد: دولت و مراجع ذيربط به خصوص وزارت اقتصادبايد از جهاني شدن موسسات حسابرسي ايران حمايت كنند. اگر چه برند سازي جديد مي تواند مهم باشد ولي در كوتاه مدت امكان مشاركت و استفاده از برند هاي خارجي براي موسسات حسابرسي ايران بايد فراهم شود. 

رحماني افزود: نظارت بر حرفه حسابرسي نيز يكي از موضوعات پر چالش است. سازمان بين المللي كميسيون هاي اوراق بهادار(Iosco) و نيز سازمان بين المللي نظارت بر حسابرسان كه توسط سازمان بورس اوراق و بهادار 6 كشور بزرگ تشكيل شده بر نظارت مستقل بر كار حسابرسان تاكيد دارند. 

به گفته وي در آمريكا نيز پس از رسوايي مالي انرون، قانون ساربينز اكسلي تصويب شد كه بر اساس آن يك نهاد عمومي(PCAOB) تحت نظارت كمسيون بورس اوراق بهادار آمريكا مسؤل تدوين استانداردهاي حسابرسي و نظارت بر حسابرسان شركت هاي سهامي عام شد. 

*مهمترين مسائل حسابرسان و استانداردها در رسوايي هاي مالي 

مديرعامل سابق شركت بورس تهران در ادامه اظهارات خود، مهمترين مسائل راجع به حسابرسان و استانداردهاي حسابرسي در جريان رسوايي هاي مالي طرح شده را مدنظر قرار داد و گفت: درحالي نظارت بر مؤسسات حسابرسي و اين كه مكانيزم هاي نظارت فعلي براي ترويج كيفيت بالا، استقلال و سلامت در فرآيند حسابرسي كافي نيست كه كميته حسابرسي، هيأت مديره يا مجمع سهامداران و نقشي كه در تعيين حسابرسي مستقل و نظارت بر فرآيند حسابرسي ايفا مي كنند. 

رحماني با بيان اينكه اثر بخشي استانداردهاي حسابرسي و اينكه براي كشف تقلبات احتمالي و انواع تقلباتي كه به طور معقول انتظار كشف آن مي رود رهنمود هاي كافي وجود دارد ادامه داد: گردش حسابرس در حالي شانس اعمال رويه هاي نادرست يا غفلت را كاهش مي دهد كه حسابرسان متعدد براي ناشران با عمليات فرامرزي يا شركت هاي تابعه متعدد، چگونگي كاهش مشكلات ناشي از وجود حسابرسان متعدد، ساختار صنعت حسابرسي ، حسابرسي بي كيفيت در نتيجه ادغام، ايجاد خدشه به استقلال حسابرسان در نتيجه كوچك بودن به دليل ريسك تجاري بالا از ديگر مسائل مهم حسابرسان و استانداردهاي حسابرسي در رسوايي هاي مالي است. 

*الزامات 6گانه افشاي صورت هاي مالي و غير مالي 

وي خاطر نشان كرد: برخي از رسوايي هاي مالي شامل قصور ناشران عمومي در افشاي اطلاعاتي است كه سرمايه گذاران هنگام سرمايه گذاري مي خواهند از آن مطلع شوند.درچند رسوايي مالي هم ناشران در شرايطي از افشاي اندازه هر يك از بدهي هاي خود امتناع كرده بودندكه در بسياري از اين رسوايي ها، ناظمان اوراق بهادار ادعا مي كنند ناشران اطلاعات دقيقي براي سرمايه گذاران افشا نكرده اند يا وضع خود را بهتر از آنچه بود، نشان دادند. اين درحالي است كه ناظمان اوراق بهادار امروزه بر روش مبتني بر افشا اتكا مي كنند. 

رحماني با اشاره به اينكه سرمايه گذاران درجات ريسك پذيري و افق سرمايه گذاري متفاوتي دارند ادامه داد: مقررات مبتني بر افشا فرض مي كند كه چنانچه ناشران اطلاعات دقيق و كاملي ارائه كنند، سرمايه گذاران در بهترين وضع ممكن براي تعيين مزاياي بالقوه اوراق بهادار نسبت به ريسكي هستند كه مايل به تقبل آنند. ناظمان اوراق بهادار هم براي ارائه تصويري دقيق و كامل از ريسك هاي بالقوه و چشم انداز اوراق بهادار، ناشران را ملزم به افشاهاي مالي كرده اند. 

به گفته وي به هر حال اطلاعات مندرج در صورت هاي مالي به تنهايي نمي توانند تصوير كاملي از عملكرد و وضعيت مالي ناشر و چشم انداز آن ارائه كند. در نتيجه در بسياري از كشورها ناشران ملزم به افشاي همه اطلاعات با اهميت ديگر شده اند. 

اين استاديار دانشگاه خاطر نشان كرد: براي اينكه ناشران و هيأت مديره آنها افشاي صورت هاي مالي و غير مالي را دقيق و كامل انجام دهند، ناشران نياز به سيستم هاي كنترل داخلي قوي و يك پارچه دارند تا بتوانند اين اطلاعات لازم براي افشا را جمع آوري و وارسي كنند. 

رحماني افزود: اين كنترل هاي داخلي براي سرمايه گذاران مهم است. زيرا آنها بر افشاهاي ناشران براي تصميم گيري سرمايه گذاري و نيز مديريت اتكا مي كنند و مديريت به نوبه خود براي ارزيابي عملكرد برنامه هاي عمليات و رعايت به اين كنترل ها متكي است. 

وي با بيان اينكه در حوزه افشاي مالي و غير مالي در بازار سرمايه ايران اقدامات مؤثري انجام شده ادامه داد: الزام ناشران به افشا ، رعايت استانداردهاي حسابداري و گزارش دهي مالي و آئين نامه ها ودستور العمل هاي اجرايي سبا، پيش بيني جبران خسارت به دليل ارائه اطلاعات ناقص و خلاف واقع در عرضه اوليه و مجازات هاي كيفري ، تدوين دستور العمل اجرايي افشاي اطلاعات و دستور العمل انضباطي ناشران پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و همچنين تدوين صورت هاي مالي نمونه براي صنايع خاص و نيز نمونه گزارش فعاليت هيأت مديره از جمله الزامات 6 گانه اي است كه انجام شده است. 

رحماني ادامه داد: در برابر اين اقدامات حوزه هاي ديگري مانند بررسي و بازنگري در مورد كاربرد استانداردهاي حسابداري براي كار بيشتر همچنان باقي است. براي مثال استاندارد گزارشگري بر حسب قسمت ها جدي اجرا نمي شود.در حالي 4 شركت ليزينگ در بورس حضور داشته و بيش از 13 شركت ليزينگ تابعه شركت هاي پذيرفته شده در بورس هستند كه نتايج يك تحقيق در مورد رعايت و كفايت استانداردهاي حسابداري در شركت هاي ليزينگ نشان مي دهد در مواردي استانداردها رعايت نشده و در مواردي نيز به دليل عدم وجود استاندارد يكنواختي وجود ندارد. 

*4 اقدام لازم براي ارتقاي سيستم هاي حسابداري و افشا 

مديرعامل سابق شركت بورس با اشاره به اينكه تشويق به كار گيري استانداردهاي بين المللي گزارشگري مالي (IFRS) و رفع موانع اجراي آن در ايران و تهيه استانداردهاي مرتبط با افشا در بازارهاي بدهي و نيز بازارهاي مشتقه از جمله مسائل با اهميت در حرفه حسابرسي است به بحث در مورد لزوم ارتقاي سيستم هاي حسابداري و افشا پرداخت. 

رحماني گفت: سيستم هاي افشا و حسابداري زير ساختي ضروري براي اطمينان از سطوح بالاي اعتماد به بازارهاي مالي و سرمايه است. بروز كردن اين سيستم به خصوص از طريق پذيرش استاندارد هاي بين المللي گزارشگري مالي (IFRS) با فراهم كردن اطلاعات اساسي مورد نياز سرمايه گذاران، به ارتقاي شفافيت و منصفانه بودن بازار هاي ايران خواهد انجاميد. 

وي با بيان اينكه همگرايي بين المللي بيشتر و تشويق به بكارگيري استانداردهاي بين المللي گزارش گري مالي براي شركت هاي پذيرفته شده در بورس در راستاي بهبود شفافيت بوده و مي تواند اولين قدم براي ارتقاء سيستم هاي حسابداري و افشا باشد ادامه داد: اين مهم بايد از طريق همكاري متقابل سازمان بورس اوراق بهادار، سازمان حسابرسي و سازمان امور مالياتي صورت گيرد. چنانچه مقامات مالياتي در راستاي همگرايي رويه هاي مالياتي با استانداردهاي بين المللي حركت كنند، يكي از موانع و چالش هاي اصلي پذيرش استانداردهاي بين المللي مرتفع خواهد شد. 

به گفته وي اين مقامات نبايد نگران كاهش ماليات باشند، چرا كه تحقيقات اخير نشان داده در بسياري از كشور هاي اروپايي كه استانداردهاي حسابداري بين المللي را براي تهيه صورت هاي مالي تلفيقي الزامي كرده اند، رقم سود طبق استانداردهاي جديد بيشتر از رقم سود طبق استانداردهاي ملي قبلي است.درعين حال استانداردهاي بين المللي با تمركز خاص بر سرمايه گذاران و بازار هاي سرمايه تدوين شده است. 

اين استاديار دانشگاه الزهرا توسعه افشا به زبان انگليسي را ديگر اقدام لازم براي ارتقاي سيستم هاي حسابداري و افشا برشمرد و گفت: سازمان بورس و اوراق بهادار بايد شركت هاي بزرگ را تشويق به افشاي اطلاعات به زبان انگليسي در كنار گزارش هاي فارسي كند. اين كار به خصوص موجب افزايش شفافيت براي سرمايه گذاران خارجي خواهد شد. 

به گفته رحماني بورس اوراق بهادار تهران از اواسط سال 86 اطلاعات مربوط به معاملات را در سايت انگليسي خود منتشر مي كند و اين كار بايد با اقدامات ناشران در ارائه اطلاعات مالي به زبان انگليسي تكميل شود. 

وي با بيان اينكه معرفي زبان گزارشگري تجاري توسعه پذير (XBRL) در كدال هم از اهميت بالايي در بهبود حرفه حسابرسي دارد ادامه داد: كدال يك سيستم ارائه الكترونيكي اطلاعات به سازمان بورس و اوراق بهادار است كه در سال هاي اخير بهبود چشمگيري داشته است. چنانچه استفاده از XBRL در اين سامانه توسعه و بهبود يابد، هم سرمايه گذاران مي توانند از اطلاعات تعاملي براي تحليل بيشتر و بهتر با هزينه كمتر استفاده كنند و افشا در قالب يك استاندارد بين المللي صورت خواهد گرفت و امكان ارتباط گزارش هاي فارسي به 7 زبان ديگري كه هم اكنون درXBRL وجود دارد فراهم خواهد شد. 

رحماني در خاتمه ارزيابي مناسب ريسك و ارتقاي افشاي ريسك را چهارمين قدم در جهت ارتقا سيستم هاي حسابداري و افشا برشمرد و گفت: اگر چه سازمان بورس و اوراق بهادار در تدوين حداقل افشا هاي لازم در گزارش فعاليت هيات مديره به مقوله ريسك توجه كافي داشته ولي اجراي مناسب آن از سوي شركت هاي مستلزم آموزش و نظارت جدي است.