رشد بازار، به مدد افزایش نرخ ارز

برآيند تحولات مزبور در عملكرد بازار سهام، رشد 0.8 درصدي شاخص كل در پایان هفته گذشته را موجب گشت. کارشناسان و تحلیلگران بازار بر این باورند که اصلاح نرخ ارز براي توليدكنندگان مواد خام و صادرکنندگان محصولات ... خبر خوشي تلقي مي‌شود، زيرا شركت‌هاي مزبور تبادلات ارزي خود را عمدتأ با نرخ رسمي انجام مي‌دهند و تضعيف ريال به معناي جهش درآمد صادراتي این شركت‌ها خواهد بود.

شرکتهایی چون ملی مس ایران، مس باهنر، کالسیمین،توسعه معادن روی،فرآوری مواد معدنی ایران،ملی سرب و روی ایران،باما،گل گهر،چادرملو،پتروشیمی پردیس، پتروشیمی خارک،پتروشیمی فناوران،سرمایه گذاری غدیر،سرمایه گذاری صندوق بازنشستگی،سرمایه گذاری معادن و فلزات،سرمایه گذاری امید،سرمایه گذاری سپه و دهها شرکت دیگر از این جمله اند.

البته در مود شرکتهایی چون چادرملو و گل گهر – درست است که اینها صادراتی ندارند. ولی افزایش نرخ ارز- موجب افزایش بهای شمش فولادی(بیلت) وارداتی خواهد گردید.

همچنین، در کنار افزایش بهای کالاهای وارداتی،کاهش ارزش ریال را نیز باید به صورت مسئله افزود امری که بلافاصله افزایش بهای محصولات فولادی(بیلت،ورق،میلگرد،تیرآهن ...) داخلی را در بر خواهد داشت.

این مسئله، منجر به افزایش بهای شمش فولاد خوزستان و برابری نرخ بیلت ایرانی با بیلت وارداتی خواهد گردید و از آنجا که مرجع قیمت گذاری محصولات و فروش شرکتهایی چون گل گهر و چادرملو،درصدی از قیمتهای فروش شمش فولاد خوزستان می باشد، لذا این فرآیند به افزایش نرخ محصولات و سودآوری گل گهر و چادرملو نیز خواهد انجامید. صف خرید و اقبال بازار به سهام شرکتهایی چون کگل و کچاد، در این راستا شکل گرفته است.

در نهایت ... در پی اقدام اخیر بانک مرکزی مبنی بر افزایش نرخ ارز و تضعیف ارزش ریال – معدنکاران ، توليد‌كنندگان فلزات اساسي ، محصولات پتروشيمي، گروه سیمانی (شرکتهایی که وزن زیادی در صادرات سیمان دارند) به علت اتكاي زياد بر فروش ارزي، سريع‌ترين واكنش را به تحولات بازار ارز نشان داده اند.

از سوي ديگر، توليد‌كنندگان خودرو و داروسازان از جمله گروه‌هايي هستند كه به سبب وابستگي ارزي و واردات مواد اولیه، از تضعيف ارزش ريال متضرر خواهند شد. هر چند مجوز افزايش نرخ محصولات اين شركت‌ها مي‌تواند از فشار افزايش هزينه‌ها و کاهش حاشیه سود این شرکتها ، بكاهد.ولی با توجه به فضای کنونی اقتصاد کشور و اشباع بازار ...این امر در حال حاضر دور از ذهن می نماید.

در ارتباط با فعالیت حقوقیهای بازار ... در هفته های اخیر و بدنبال تعمیق شکاف سیاسی در بین جناحین قدرت که به افزایش ریسک سیاسی بازار انجامیده است ،كاهش فعاليت حقوقي‌های بازار را شاهد هستیم مطالعه تحركات سرمايه‌گذاران حقوقي در بازار به خوبي نشان مي‌دهد كه همگام با افت سطح معاملات در بازار سهام در خلال ماه اخیر، بازيگران عمده بازار نيز فعاليت خود را كاهش داده اند.

این در حالیست که صرفأ بطور موردی برخی تحرکات در بعضی از نمادها به چشم می خورد ... خريدهاي مجموعه مهر اقتصاد در نماد فولاد مباركه ( با هدف كسب يك كرسي هيات مديره ) و رقابت تنگانگ مجموعه صبا تامين و ساتا براي حفظ كرسي هيات مديره در نماد حفاری، از این جمله است. عکس این قضیه در معاملات بانک پارسیان در حال رخ دادن است چرا که با فروكش كردن رقابت‌هاي مديريتي بين سهامداران عمده، تعديل قيمت سهام وپارس با شيب تندی در حال وقوع است كه افت 9 درصدي«وپارس» در هفته گذشته را موجب گردید.

در ارتباط با تحولات سیاست بین الملل ... آمریکا - سپاه پاسداران، سازمان بسیج، نیروی انتظامی و فرمانده نیروی انتظامی ایران را به اتهام نقض جدی حقوق بشر تحریم کرد. در تحولی دیگر و در ارتباط با ادغام وزارتخانه ها ،شورای نگهبان ادغام سه وزارتخانه مسکن و شهر سازی، راه و ترابری و ارتباطات و فناوری - و تشکیل وزارت امور زیربنایی را مغایر با اصل ۱۳۳ قانون اساسی دانسته ولی تصمیم نهایی در این باره را موکول به هفته آینده کرده است. پیش از این و پس از ارائه لایحه دولت ، مجلس خواستار افزودن وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به لایحه پیشنهادی دولت بود که در نهایت ادغام سه وزارتخانه مزبور به تصویب رسیده بود.

در ارتباط با اقتصاد بین الملل ... بر مبنای اظهارات رييس بانك مركزي آمريكا در مورد آخرين وضعيت اقتصاد جهان ... رشد اقتصادي جهان در آينده نزديك از حد مورد انتظار پايين تر خواهد بود و در اين فضا، افزايش بيشتر قيمت مواد خام از سطوح فعلي با توجه به وضعيت عرضه و تقاضا – بعید خواهد بود. همچنین، اتمام برنامه 75 ميليارد دلاري خريد ماهانه اوراق قرضه ، رشد بيشتر قيمت‌ها در بازار مواد خام را با چالش اساسی مواجه می سازد.

این در حالیست که فشارهاي تورمي بر اقتصاد کشورها موقتي بوده و با توجه به آرام شدن بازارهاي نفت و كالا، انتظارات تورمي در بلندمدت، ناچيز است. بدين ترتيب، هر چند تضعيف نرخ ريال مي‌تواند براي شركت‌هاي صادر کننده محصولات پیامدهای مثبت و افزایش عایدات را در پی داشته باشد ، اما چشم‌انداز رشد بيشتر قيمت جهاني نفت و فلزات - با ابهاماتي روبه‌رو است و اين مساله مسلمأ در تحليل وضعيت شركت‌هاي وابسته به بازارهاي بين‌المللي، نكته اي حائز اهميت به شمار مي‌رود. (توقف قیمت مس در محدوده 9000 دلاری در بازارهای جهانی،علیرغم انتظارات پیشین دایر بر گذر از نرخ 10000 دلاری این محصول، از این جمله است ).

در ارتباط با تورم ... گزارش رسمي از تورم ارديبهشت ماه کشور كه توسط بانك مركزي منتشر شد، بيانگر تداوم شتاب رشد شاخص قيمت خدمات و كالاهاي مصرفي در كشور است. بر اساس گزارش مزبور، نرخ تورم ميانگين دوازده ماهه به14.2 درصد و تورم نقطه به نقطه (ارديبهشت 90 نسبت به ارديبهشت 89) به 21.2 درصد افزايش يافته است.

در صورت تداوم روند كنوني، انتظار رشد تورم نقطه به نقطه و ميانگين به محدوده 30 درصد تا پايان سال امري محتمل خواهد بود. تغييرات نرخ تورم از آنجا كه بر بازده مورد انتظار سرمايه‌گذاران در بازار بورس تاثير مي‌گذارد لذا در رابطه نسبت قيمت به سودآوري شركت‌ها (P/E) ، نقش اساسي ايفا مي‌كند.

بنابراين، رشد تورم به طور طبيعي با افزايش انتظارات سرمايه‌گذاران توأم شده و همین امر كاهش P/E بازار را موجب خواهد شد.کاهش تدریجی قیمت سهام شرکتها،علیرغم فصل برپایی مجامع و انتظارات سنتی پیشین، بازار سهام کشور را در مسیر نزولی و خروج تدریجی مشارکت کنندگان از آن قرار داده است. افزایش ابطال یونیتهای صندوقهای مشترک سرمایه گذاری، و تغییر مسیر برخی از فعالان بازار بسوی بازار طلا،سکه،ارز ... از این جمله است.

در ارتباط با تحولات اقتصاد داخلی ... کارشناسان و تحلیگران حرفه ای بازار ، علت اصلی رشد نرخ تورم در ایران را رشد شدید نقدینگی می دانند در حالی که رشد اقتصادی واقعی(رشد تولید ناخالص داخلی) وجود ندارد و در غیاب رشد اقتصادی واقعی، رشد نقدینگی به افزایش تورم انجامیده است. بنابر این از آنجا که رشد نقدینگی در اقتصاد ایران سالانه 24 تا 25 درصد است، این به معنای افزوده شدن روزانه 200 میلیارد تومان به حجم نقدینگی موجود در کشور است و تا کنون دولت و بانک مرکزی علیرغم افزایش تزریق طلا و ارز، قادر به کنترل و توقف افزایش تورم حاصل از افزایش نقدینگی نبوده اند. با توجه به اینکه حجم نقدینگی کشور در انتهای سال 1389 بالغ بر 300 هزار میلیارد تومان بوده است. با علاوه کردن روزانه 200 میلیارد تومان به رقم مذکور – در حال حاضر حجم نقدینگی کشور به مرز 316 هزار میلیارد تومان رسیده است.

اثرات سیاست پولی انبساطی ... اینکه در سالهای 89 و 88 شاهد کاهش تورم در کشور بوده ایم، عمدتأ معلول سیاستهای انقباضی پولی رئیس کل وقت بانک مرکزی بوده است. این در حالیست که جهت گیری بودجه و سیاستهای پولی و مالی دولت در سال جاری انبساطی است. دولت نرخ بهره را پائین می آورد که این خود منجر به افزایش سرعت گردش پول می شود و قطعاً اثرات تورمی دارد و با وجود منفی بودن این تصمیم بر نرخ تورم و هشدار کارشناسان، تغییری در بسته پولی و سیاستهای دولت رخ نمی دهد. بنابر این، وضعیت فعلی حاکم بر اقتصاد کشور نتیجه اثرات سیاست پولی انبساطی است که در واقع شامل نرخ بهره پائین و نرخ رشد نقدینگی بالاست.

اثرات سیاست مالی انبساطی ... و اما دولت در سالجاری یک بودجه کاملاً انبساطی با رشد 45 درصدی نسبت به سال قبل را ارائه نمود مجلس نیز با قدری تعدیل و دستکاری، آنرا تصویب کرد بنابراین وقتی تمام جهت گیریهای دولت در سیاستهای مالی و پولی، انبساطی است و رشد اقتصادی هم نزدیک به صفر است طبیعی است که باید انتظار داشته باشیم نرخ تورم افزایش پیدا کند. نتیجه اینکه ... افزایش نرخ تورم از سطوح سال قبل به سطوح 30 درصدی در سالجاری،امری بدیهی بنظر رسیده و اقدامات بازدارنده و اهرمهای کنترلی دولت، فاقد اثرگذاری لازم در تخفیف نرخ تورم در سالجاری بنظر می آید.

تغییر رویکرد تثبیت قیمتها ...دولت در یک رویکرد متفاوت در صدد برچیدن نظام تثبیت قیمتهاست. در این رابطه و از ابتدای سالجاری،با افرایش نرخ برخی از اقلام کالایی نظیر مواد و محصولات پتروشیمی،روغن،پودرهای شوینده،لاستیک و پلاستیک،مقاطع فولادی و ... موافقت به عمل آمده است.

در هفته ها و ماههای آینده نیز با افزایش 15 درصدی نرخ سیمان و سایر کالاهایی که با افزایش بهای تمام شده کالا ... بدنبال کاهش یارانه ها مواجه بوده اند،موافقت به عمل خواهد آمد.با آغاز جراحی اقتصادی و اجرای سیاست آزادسازی تدریجی یارانه های انرژی از 3 ماهه چهارم سال قبل،هر گونه افزایش نرخ کالا و خدمات از سوی تولیدکنندگان و عرضه کنندگان خدمات در کشور سلب گردیده و موافقت با افزایش قیمت کالاها،منحصرآ منوط به اخذ مجوز از ستاد کارگروه طرح تحول اقتصادی بوده است. این در حالی است که تثبیت قیمتها تاثیر چندانی روی سطح عمومی قیمتها در میان مدت نداشته و یک سیاست نادرست اقتصادی است که نه تنها قادر به جلوگیری از رشد نرخ تورم نیست ،بلکه بخش تولید را به زیاندهی و ورشکستگی سوق می دهد.

اقتصاددانان حتی اثرات تورمی نیز برای تثبیت قیمت کالا و خدمات متصور اند چرا که این اقدام منجر به کاهش تولید، و در نتیجه کاهش طرف عرضه در برابر افزایش طرف تقاضا را بدنبال داشته و آثار تورمی در پی دارد. بدین معنی که، تورم به معنای افزایش تقاضا در برابر کاهش یا ثبات عرضه است و از آنجا که دولت هم قادر به کاهش تقاضا نیست لذا سیاست تثبیت قیمتها، عرضه را کاهش داده و بنابراین منتهی به افزایش تورم می شود چرا که نقدینگی از حرکت به سوی کالا منحرف شده و به سوی طلا و ارز سوق پیدا می کند.

موثرترین اقدام دولت در مقابله با چنین وضعیتی ( و کاستن از نرخ تورم ) - کنترل میزان نقدینگی و افزایش سرعت رشد اقتصادی است. در واقع دولت اکنون در یک تناقض و سیکل بسته گیر کرده است اگر بخواهد اقتصاد را به رونق بیندازد و رشد اقتصادی را تحریک کند باید سیاست انبساط پولی و مالی را به کار گیرد که از نتایج منفی این سیاست ... افزایش نرخ تورم است. مشکلی که اقتصاد ایران در حال حاضر بدان دست به گریبان است ، این است که از یک سو رشد اقتصادی تحقق نمی یابد و از سوی دیگر نرخ تورم در حال افزایش است.

به عبارت دیگر، با رکود مزمن همراه با افزایش تورم روبرو هستیم. افزایش شدید چکهای برگشتی در بازارهای مالی کشور، از نتایج وضعیت وخیم اقتصاد بیمار کشور است.

در ارتباط با گروه خودروسازان ... سهام خودروسازان در هفته آینده تحت تاثير افزایش نرخ ارز و نيز تداوم نگراني‌هاي قانونی و سياسي در مورد معاملات بلوكي اخير... در مسير كاهش قرار خواهند گرفت افت قیمتها و شاخص صنعت خودرو در هفته جاری دور از انتظار نیست.

در ارتباط با گروه سیمانی ... به دنبال موافقت ضمنی مسئولین با افزایش 15 درصدی نرخ انواع سیمان که در ماههای آینده اجرایی خواهد شد، سهام شرکتهای سیمانی علی الخصوص کارخانجاتی که در مجاورت مقاصد صاداراتی این محصول قرار دارند با اقبال گسترده بازار مواجه گشته و انتظار می رود شاهد افزایش قیمتها و رشد شاخص صنعت سیمان در هفته پیش رو باشیم.

در ارتباط با گروه معدنی ... افزایش بهای ارز و انتظارات از افزایش درآمد های حاصل از صادرات محصولات این شرکتها – موجی از فشار تقاضا را بر شرکتهای گروه وارد خواهد ساخت. تولید کنندگان مس،سرب و روی،سنگ آهن و سایر کانی های فلزی در این زمره اند. افزایش قیمت سهام گروه معدنی (به تناسب اثرات نرخ ارز بر صادرات محصولات این شرکتها) و افزایش شاخص صنعت معدن از پیامدهای این امر می تواند باشد.

در گروه پتروشیمی ... با آنکه بسیاری از شرکتهای صادر کننده محصولات پتروشیمی،ارز خود را خارج از نظام بانکی و با دریافت عین ارز، و فروش در بازار آزاد عملی می کردند و یا در مقاصدی چون بانکهای امارات به تسویه حساب ارزی و عملیات خود اقدام می نمودند،ولی از آنجا که بودجه و شناسایی درآمدهای خود را با نرخ ارز دولتی ارزان گزارش داده بودند،با تعدیل مثبت درآمد در گزارشات ادواری سالجاری روبرو خواهند بود که همین امر اقبال بازار و افزایش طرف تقاضا در برابر عرضه سهام گروه پتروشیمی را در پی خواهد داشت. افزایش چند درصدی سهام صنعت پتروشیمی از جمله پتروشیمی پردیس،پتروشیمی خارک و فن آوران ... دور از انتظار نخواهد بود.

در گروه واسطه گری های مالی ... شرکتهایی که در ترکیب پرتفوی خود سهام شرکتهای معدنی،پتروشیمی،سیمانی،فلزی ... را جای داده اند با اقبال بازار، افزایش قیمتها و فشار تقاضا مواجه خواهند بود. نمادهایی چون وغدیر، ومعادن، وامید، وسپه، وصندوق،وبوعلی ... در این زمره اند. افزایش شاخص صنعت سرمایه گذاری نیز از پیامدهای تحولات مثبت در این گروه خواهد بود.

در بازار ارز ... که در سال گذشته و متعاقب اصلاح نظام ارزی کشور، افزایش نرخ ارز سیاستگذاری شده بود. در روزهای اخیر جنبه اجرایی یافته و در این ارتباط نرخ دلار دولتی به مبلغ 1170 تومان تعیین گردید. پیش از این و در محافل سیاسی،افزایش و یکسان سازی نرخ ارز (بطور مثال ... دلار 1200 تومانی) مورد موافقت دولت و مسئولین قرار گرفته بود که در این راستا سیاست دولت مبتنی بر نرخ دلار 1200 تومانی قوت یافته بود. قیمت فعلی دلار در بازار آزاد 12150 ریال می باشد که در هفته جاری و به منظور یکسان سازی – با افزایش شدید عرضه و کاهش 150 ریالی نرخ دلار در بازار مواجه خواهیم بود. بنظر می رسد تا تثبیت نرخ دلار بر قیمت 1200 تومانی – افزایش عرضه و مقابله مسئولین بر حفظ سطوح 1200 تومانی آن تداوم یابد.

در بازار سکه طلا ... علیرغم کاهش 10 دلاری نرخ اونس در روز پنج شنبه در بازارهای بین المللی، بانک مرکزی در یک اقدام حیرت آور مبادرت به افزایش نرخ پایه سکه طلا تا رقم 457 هزار و 600 تومان نمود!. در حالیکه نرخ ارز در روز پنجشنبه مترادف با نرخ چهارشنبه بود.بنظر می رسد این اقدام به منزله کاهش شدید ذخایر طلای بانک مرکزی و در راستای مقابله با هجوم خریداران سکه طلا بسوی بانک کارگشایی و بانکهای ملی منتخب عرضه سکه طلا صورت می پذیرد. امری که افزایش 10 هزار تومانی سکه طلا در بازار آزاد و رکورد 460 هزار تومانی این کالای ارزشمند را در پی داشت.

پیش بینی نهایی ... با توجه به گفتار و تحلیلی که بدان اشاره رفت، پیش بینی افزایش قیمتی سهام گروه صادرکنندگان محصولات به مقاصد بازارهای بین المللی – و کاهش قیمتی سهام واردکنندگان کالا و خدمات ... در هفته جاری دور از انتظار نخواهد نبود. بنابر این ،روزهای نخستین هفته با اقبال نسبی سهامداران و مشارکت کنندگان بازار مواجه خواهد بود ولیکن با تعدیل قیمتها ، شاهد توقف رشد شاخص کل و حتی ریزش قیمتها در سایر نمادهای بازار در روزهای انتهایی هفته مواجه خواهیم بود . تداوم ریسک سیاسی بازار، همچنان از تهدیدهای پیش رو و بی میلی سرمایه گذاران مبنی بر مشارکت بیشتر آنان گمانه زنی می شود.