سوال یک نماینده مجلس در باره مطبوعات و فیلمهای مستهجن از وزیر فرهنگ
ارسلان خلعتبری در دوره 18 مجلس شورای ملی وزیر فرهنگ وقت - دکتر محمود مهران - را به مجلس فراخواند و از او در باره کتابها و نشریات خلاف اخلاق توضیح خواست.
خلعتبری که از شهر بابل به مجلس راه یافته بود، سوال خود را در یکی از جلسات سال 1334 مجلس و در دوره دولت حسین علاء مطرح کرد.
وی اظهار داشت:
سؤال بنده راجع به نشریات خلاف اخلاق وعفت عمومی است، جناب آقای وزیر فرهنگ میخواهم تذکر بدهم در مملکت ما وسیله تربیت واشاعه اخلاق کم است و هنوز توسعه پیدا نکرده است و در واقع هنوز خانوادهها هستند .بنابراین چون وسایل تعلیم وتربیت و مخصوصا اصلاح اخلاقی کم است ب باید با وسایل لازم از تعمیم فساد اخلاق و وسائل سرایت فساد اخلاق جلوگیری شود
مملکت ،ستونبندی تشکیلاتی اش خانواده است واگر در خانواده اشخاص نابالغ خدای نکرده فاسدالاخلاق باشند و رعایت عفت را نکنند در زندگی آینده شان در کشور تاثیر دارد .
بنده سؤالم شامل سه موضوع است :
یکی مطبوعات است. از بعد از این جنگ[جنگ جهانی دوم] مقدار زیادی مطبوعات خارجی به کشور ما وارد می شود به زبانهای خارجی ودارای اشکال و صور قبیحه و زننده . واین خیلی رواج است وهر چند ورودش در کشور ممنوع است ولی فروشش ممنوع نیست . من خودم در اکثر کتابفروشیها این مجلات را ب زیاد دیدم و خریدار زیاد دارد. خواستم عرض کنم و تذکر بدهم که هیچ مخالفتی دراین قسمت نمی شود .
دوم قسمت مطبوعات داخلی کشور خودمان است. بنده دریک مجله خارجی خواندم که دولت هند با کمال شدت مقالات ونوشته ها و کتب خلاف عقت و اخلاق را منع کرده و جلوگیری می کند. وقتی که این خبر رادیدم درصدد برآمدم که سؤال کنم ببینم در کشور ما انتشار حکایاتی که کمک می کند بسوق دادن جوانها به بداخلاقی یا خروج از عفت یا به ارتکاب جنایات ، وزارت فرهنگ تاکنون در این موضوع چه اقدامی کرده؟
سوم اینکه دردنیای حاضر سینما وسیله ارشاد و راهنمایی ، تربیت ، تعلیم، اصلاح واخلاق اشاعه هنر وعلم است از آنطرف هم وسیله فساد، سرایت اخلاق بد، اعمال خلاف عفت هم هست بنابراین اگر از سینما استفاده صحیح بشود بسیار به حال مملکت مفید است. وقتی فیلمها را اشخاص نابالغ، شاگردان مدارس واطفال و یا اشخاصی که در سنین هفت وهشت هستند ببینند این در فساد اخلاق آنها تاثیر دارد . مکرر دیده شده است جنایاتی که جوانها مرتکب میشوند وقتی که بازپرس از آنها سؤال کرده دیده منشأاش پرده سینما است و همینطور اعمال خلاف عفت واخلاق که اشخاص نابالغ که سنشان کافی نیست و رشد ندارند که معانی و نتایجی که فیلم سینما دارد درک کنند و بنابراین همان ظواهر را میبینند.
خانوادههایی که وسیله سرایت این قبیل چیزها در آنها کمتر است مبانی اخلاق آنها قرصتر است .من در مجله جهان نو دو سال پیش یک مقالهای خواندم نوشته بود که چرا بچههای پائین شهر تودهای نمی شوند و بچههای اعیان که در شمال شهر هستند ، اعیانزادها هستند که این دستگاه را راه میاندازند . جهتش این است که برای آنها وسیله سرایت کمتر است وسیله سرایت ندارند به مسجد میروند یا درخود خانواده هستند. اما اشخاصی که دچار فساداخلاق شدند اینها زودتر دچار تبلیغات مسمومکننده می شوند، آنها زودتر خراب می شوند، زودتر منحرف می شوند .
بنابراین باید حتما وسیله ای باشد که سینماها فیلمهای تاریخی و اخلاقی و ورزشی و فیلمهایی که مفاخر ملی هستند وارزش تبلیغاتی خوب دارند برای شاگردان مدارس و جوانها بدهند و جلوگیری شدید کنید از فیلمهای خلاف عفت ، از فیلمهایی که بد است از لحاظ تربیت وجوانها را به جنایت و شهوترانی سوق می دهد این را باید با نهایت شدت کنترل کرد.
یک شخصی چندی پیش از گیلان یک نامهای برای من نوشت و یکبرگ کلام الله مجید هم گذاشت ومرا قسم داد که ترا بخدا قسم هر وقت توانستی این عرض را در مجلس بکن .این شخص یک کتابچهای فرستاده بود بخط دختر خود و نوشته بود که آقای خلعت بری ترا بخدا قسم این کتابچه را بخوان ببین خودت حالی بحالی می شوی یا نه؟ آنوقت بنده چطور میتوانم این دختر ۱۴ و ۱۵ ساله را تربیت کنم با این اشعاری که رادیو از طریق تصنیفهایی که الفاظ رکیک دارد یا الفاظی که مناسب با جوانها نیست نشر می دهد و من خواندم دیدم واقعا همینطور است
نباید اجازه داد که آنچه مناسب با سن اشخاص نیست لااقل از رادیو منتشر شود و نباید مجال داد آن چیزی که خلاف عفت است و مناسب با شئون بچهها واطفال نیست لااقل از ناحیه رادیو منتشر شود. یک ماه پیش، دو ماه پیش، یکی از دوستان من می گفت در رادیو یک شب سؤالی کرده بود یک دختری گفته بود من یک کسی را می خواهم، آنهم من را می خواهد ، پدر و مادرم اجازه نمیدهند چه بکنم. رادیو که مفتی نیست تا فتوی بدهد. آخر چرا این سؤالات را مطرح می کنیم؟
بنده با کمال حسن نیت این سه موضوع را از لحاظ اصلاح اخلاق بعرض هیئت دولت میرسانم و استدعا میکنم که فکر اساسی بفرمایند.
پس از سخنان خلعتبری، وزیر فرهنگ پاسخ زیر را ارائه کرد:
تذکراتی که جناب آقای ارسلان خلعتبری فرمودند بسیار بسیار تذکرات مفید و لازمی بود ، همینطوری که فرمودند تربیت اخلاقی عموم مردم باید مورد توجه کامل دولت باشد وزارت فرهنگ البته در قسمت تربیت اخلاقی محصلین و جوانان یک سلسله اقداماتی را شروع کرده است .
باید توجه اولیاء هم باین موضوع جلب شود که این اطفالی که با این وضع و این برنامه در مدارس تربیت میشوند در منزل آنها را از مطالعه مجلات وکتابهای نامناسب جلوگیری بکنند .به نظر بنده این همکاری اولیاء محصلین با وزارت فرهنگ در تربیت اخلاقی محصلین وجوانان بسیار مؤثر و سودمند است.
اما در باره مطبوعات که فرمودید متاسفانه باید عرض کنم که بعضی کتب و مطبوعات برخلاف اخلاق ومنافی با عفت به عناوین مختلف طبع ونشر می شود. وزارت فرهنگ بحکم وظیفه ای که دارد اینها را جلوگیری می کند. الان صورتی نزد بنده هست که اداره کل نگارش وزارت فرهنگ گزارش داده که دراین چند ماهه اخیر برای جلوگیری از طبع وانتشار 21 نشریه و مجله به شهربانی و وزارت کشور مراجعه شده که اینها را جلوگیری بکنند و جمع آوری کنند .
مطلبی که هست این است که یکقدری قوانین ما در این قسمت غیرکافی است و در این قبیل نشریات آن ناشر و آن فروشنده البته باید مورد تعقیب واقع بشوند و در قوانین ما که خیلی قدیمی است اگر برای این قبیل اشخاص یک جرائمی تعیین کرده باشد فرض بفرمایید مثلا ده تومان جریمه بدهند البته غیرکافی است برای اینکه بقدر کافی مشتری دارد ومنافع واستفادهاش خیلی بیش از اینهاست و باکی ندارد که جریمه بدهد. ب
دراین بابت یک لایحهای تهیه کردهایم و فعلا در وزارت دادگستری تحت مطالعه است واین لایحه عنقریب تقدیم مجلس شورای ملی خواهد شد و مجازاتهایی برای ناشرین این قبیل کتب ونشریات آنجا پیش بینی کردهایم همینطور برای فروشندگان وامیدوارم پس از تصویب این لایحه بتوانیم یک اقدامات مؤثرتر و مفیدتری بکنیم .
مطلبی هم که راجع به سینماها فرمودند کاملا صحیح است. برای محصلین وجوانها باید سینماهای خاصی باشد ولی متاسفانه باید عرض بکنم که اولیای اطفال بچههایشان را می برند به این سینماها که نامناسب است وبنده هم قبول دارم خیلی از سینماهاست که از نظر اخلاقی تحریک می کنند یک احساساتی را در جوانها که اگر هم منافی اخلاق نباشد اصلا برای سن اطفال مناسب نیست .
ما در این قسمت یک کمیسیونی تشکیل دادیم که رسیدگی بکنند به این سینماها و فیلمهایی که نامناسب است بطور کلی اصلا نشان داده نشود و امیدوارم بزودی در جلوی سینماها این را ملاحظه بفرمایید که تابلو بگذارند که از این سن به پائین پذیرفته نمیشود.
ارباب جرائد و مطبوعات کمک ومساعدت بفرمایند و ضمن یک مقالاتی توجه مردم را باین موضوع جلب بکنند که خودمردم مراعات این مسائل را بکنند.
در موضوع رادیو امیدواری ما این است که با مراقبتهایی که می فرمایند روزبروز بهتر بشود. اینها دیگر تکرار نخواهد شد .امیدواریم از رادیو هم برای بالا بردن سطح معلومات اخلاق و اطلاعات مردم از این راه استفاده شود. بنده دیگر بیش از این در این باره عرضی ندارم و با این تذکراتی که فرمودند امیدوارم که دولت کمال مراقبت را در این قسمت بکند که موجبات بالا بردن سطح اخلاق و تربیت عمومی فراهم شود
در ادامه مذاکرات، مجددا ارسلان خلعتبری پشت تریبون قرار گرفت و خطاب به وزیر فرهنگ گفت:
بنده خیلی خوشوقتم که آقای وزیر فرهنگ فرمودند که در نظر گرفتهاند ولی خواستم مطلبی به ایشان تذکر بدهم که این برنامه اصولی که در نظر دارند خیلی مهم است و خیلی وسیعتر از آن چیزی است که بنده عرض کردم .صرف اینکه دستور بدهند که بچهها نروند به این قبیل سینماها این صحیح نیست و فایده ندارد ولی اگر بخواهید پایه و مبنی داشته باشد این قسمت باید یک هیتی معین کنید که شایستگی و صلاحیت فکر کردن در این موضوع را داشته باشند و طرق صحیح اتخاذ کنند.
مثلا عرض میکنم. شما مردم را دعوت به همکاری کنید. برای مشغول کردن جوانها ودخترها مراکز کار و هنر تهیه کنید . شما اگر در تهران و شهرها در هر کجا ده مرکز تهیه کنید که به دخترها خیاطی وهنرهای دستی یاد بدهند من از طرف تجار بازار ومردم تهران تعهد میکنم و از طرف مردم مازندران که کرورها پول در اختیار شما بگذارند. اگر اطمینان داشته باشند جائی هست که بمردم هنر یاد می دهد دخترها را به خیاطی، به هنرهای دستی ونقاشی آشنا کند بسیار بجاست.
مسئله دوم مسئله قدرت است. اتوریته است. راجع بمسئله سینما با تمام اینها که گفتید هیچ چیزی الان مانع شما نیست .هر طوری که می خواهید میتوانید اقدام کنید. وقتی دیدید که فیلمی هست که بچه نباید برود بگیرید دست آن بچه نابالغ را و بیندازیدش دور که با پدرش نرود .شما اگر در اینکارها با قدرت عمل کنید طوری نمی شود .این با قانون نمی شود که شما بروید لایحه بنویسید بعد هر کس که دست پسرش را گرفت و آورد شما بعداً از طریق دادستان او را تعقیب کنید .
صحیح نیست باید قدرت و خشونت هم درکار باشد خشونت مقدس در جای خودش بکار بردن خوب است . بنابراین از نشریات مستهجن و خلاف عفت میتوانید جلوگیری کنید. شما که میتوانید همه روزنامهها را بخوانید و توقیف کنید که چرا توهین کرده چرا در مورد این نشریات این کار را نمیکنید؟ دو مورد که این کار راکردید درست می شود...
گفتنی است ارسلان خلعتبری در سال 1355 درگذشته است.
