موضع فعلی روحانیت و دولت نسبت به هم چگونه است؟

اما چگونه می توان پی به رابطه دولت و مراجع و روحانیت پی برد؟ در زیر سعی کرده ایم با بررسی چند عامل، موضع فعلی این دو رکن موثر جمهوری اسلامی را بررسی کرده و در نهایت از میان طیف همراهی و تایید تا برخورد و تقابل، یک نقطه را برای شرح این رابطه ارائه دهیم. در عین حال ذکر این نکته هم ضروری است که دولت به معنای قوه مجریه می باشد و نظام جمهوری اسلامی چیزی فراتر از قوه مجریه است. در واقع روحانیت خود بخشی از این نظام است و رابطه دو رکن موثر نظام مورد بررسی قرار می گیرد.

طرف دولت:

۱٫ رییس جمهور، مشاور روحانیت ندارد!

پس از استعفای حجت الاسلام و المسلمین سقای بی ریا از سمت مشاور رییس جمهور در امور روحانیون، این سمت خالی مانده است. بی ریا، نهاد ریاست جمهوری را برای به عهده گرفتن سمت مسئول دفتری جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، از مهم ترین تشکل های روحانیون، ترک کرد و اگر چه از حجت الاسلام تقوی رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه برای جایگزینی وی نام برده شد، اما عملا تا به حال صندلی مشاور امور روحانیون خالی مانده است.+

این مساله از آنجا دارای اهمیت است که ارتباط رسمی میان دولت و مراجع تقلید و موسسات حوزوی، بدون وجود مشاور رییس جمهور در امور روحانیون، عملا به سمت کانال های غیر رسمی کشیده می شود که در دسترس همگان نیست. در حالی رقیبان رییس جمهور مانند علی لاریجانی رییس مجلس یا محمد باقر قالیباف شهردار تهران ارتباط خوب و مناسبی با بیوت مراجع دارند، اما احمدی نژاد که باید بیشترین ارتباط را با مراجع و روحانیت داشته باشد، عملا کانال ارتباطی رسمی خود را بسته است.

 ۲٫ پافشاری بر دیدگاه‌های انحرافی 

دولت همچنان بر دیدگاه‌هایی که از سوی روحانیت انحرافی شمرده می شود، پافشاری می کند. حمایت از ویژه نامه خاتون که به زعم علما برای به دست آوردن رای در انتخابات آینده انجام شده است؛ عدم انجام تفکیک جنسی در دانشگاه ها که شروع آن با اعلام وزیر علوم و حمایت علما همراه بود و سپس با مخالفت کتبی احمدی نژاد، انجام نشد؛ اقداماتی است که به زعم مراجع و روحانیون به علت پافشاری بر دیدگاه های انحرافی دولت صورت می پذیرد.

۳٫ عدم تخصیص بودجه‌های فرهنگی

علی رغم اینکه جوانفکر خبر از بودجه ۷۶۰ میلیارد تومانی حوزه های علمیه داده بود و با این خبر، در واقع به کنایه از حوزه علمیه خواسته بود که نمکدان را نشکند، اما در سال ۱۳۹۰ بخش بسیار اندکی از بودجه های فرهنگی که بودجه بسیاری از موسسات وابسته به حوزه علمیه در داخل آن دیده شده است، تخصیص یافته است. این بودجه ها که اکثرا بدون دخالت دولت و در چهارچوب برنامه های فرهنگی کلان کشور تعیین شده اند، برای پرداخت نیازمند تایید دولت هستند، چیزی که تاکنون درصد تحقق اندکی داشته است. برخی از موسسات بزرگ حوزوی که بیشتر در حوزه مسائل فرهنگی متمرکز هستند، این روزها با مشکلات مالی دست و پنجه نرم می کنند و از انجام بهینه وظایف خود آشکارا ناتوان هستند. به عنوان مثال یکی از این موسسات در ماه رمضان به علت کمبود بودجه، از اعزام ۴۰۰ مبلغ برای ۴۰۰ مسجد در نقاط مختلف کشور چشم پوشید چرا که توانایی پرداخت هزینه آن را نداشت.

۴٫ بی احترامی به روحانیون برجسته

یکی از موارد مهم در رابطه میان دولت و روحانیون، اصل احترام متقابل است. تا به حال هیچ یک از مراجع و روحانیون با القاب نادرست از دولتی ها یاد نکرده اند اما اخیرا یاد کردن با القاب نادرست از روحانیون در میان برخی از رسانه های وابسته به دولت و حتی با امضای افراد نزدیک به رییس جمهور، باعث ناراحتی روحانیون شده است. روزنامه ایران در سرمقاله خود به قلم جوانفکر، از آیت الله علم الهدی، با عنوان حجت الاسلام علم الهدی یاد کرده است. امری که به زعم روحانیون ـ و هم چنین به زعم گردانندگان پایگاه روات حدیث ـ برای تحقیر این روحانی برجسته صورت گرفته است.

طرف روحانیون:

۱٫ انتقاد از ویژه نامه خاتون همچنان ادامه دارد

واکنش تند روحانیون به ویژه نامه خاتون روزنامه ایران که به سطح مرجعیت نیز کشید، از سوی دولت به عنوان واکنشی فراتر از نظر شخصی روحانیون ارزیابی شد. اصرار برخی سایت های حوزوی مانند مرکز خبر حوزه که عنوان خبرگزاری را نیز دارد بر مصاحبه با روحانیون سرشناس بر علیه این ویژه نامه که با استنکاف برخی از ایشان نیز روبرو شده است، این گمان را تقویت می کند که برخورد با این ویژه نامه چیزی فراتر از اعتراض به محتوای آن است. سرعت در ارائه واکنش اولیه نیز، امری بود که دولت را در مورد این واکنش ها، نگران کرد چرا که برخی واکنش ها زمانی اعلام شد که از زمان لازم برای مطالعه تمامی محتوای این وِیژه نامه کمتر بود!

2. انتقاد از دولت

برخی از روحانیون برجسته نسبت به دولت انتقادهایی را مطرح می کنند که آخرین آنها انتقاد از گرانی و مشکلات مردم توسط یکی از مراجع بود. اگر چه مراجع این انتقادها را براساس وظیفه اجتماعی خود انجام می دهند اما دولت این انتقادها را به علت فعالیت رقیبان سیاسی خود می بیند.

از دیگر عوامل موثر در رابطه دولت و روحانیون، فعالیت های استاندار روحانی قم است. حجت الاسلام موسی پور، به عنوان یک روحانی نمایندگی عالی دولت در استان قم را بر عهده دارد و سعی وی در تعامل با علما و روحانیون، باعث بهبود در روابط دولت با روحانیون می شود. هماهنگی با مرکز خدمات حوزه های علمیه، حضور در بیوت روحانیون و استفاده از نظرات علما در کنار تلاش برای رسیدن به وضع رفاهی و اقتصادی شهر قم تاثیر مثبتی بر روی علما و روحانیون دارد. البته این تاثیر مثبت را نکات پر اهمیت بالا تحت شعاع قرار می دهند.

در ارزیابی کلی وضع رابطه روحانیون و دولت باید گفت این رکن نظام جمهوری اسلامی هم اکنون در وضعیت نه جنگ، نه صلح به سر می برند و در یک کلمه آتش بس میان ایشان برقرار است. اما این آتش بس شکننده با مسائلی چون ویژه نامه خاتون به سمت درگیری همه جانبه پیش می رود.

شاید یک گام درست و آشتی جویانه از سوی هر کدام از دو طرف، ارزیابی بعدی را با وضعیت صلح، مواجه سازد.