دلار دو نرخی شود به دشمنان کشور و دزدها امتیاز داده‌ایم

فرارو- نرخ ارز روند نزولی پیدا کرده است. از دو روز پیش دلار در مسیر کاهش قدم گذاشت. این در حالی است که تا پیش از این نرخ دلار در چند ماه اخیر به اوج خود رسیده بود. به نظر می رسد این به یک روش برای بانک مرکزی تبدیل شده است. اول قیمت دلار به اوج می رسد بعد بانک مرکزی نرخ را کاهش می دهد و دوباره همین داستان تکرار می شود. برخی کارشناسان معتقدند کاهش کنونی نرخ ارز نیز طولانی نخواهد بود.

دیروز قیمت تمامی ارزها در بازار با افت زیادی همراه بود. در بازار ارز قیمت خرید و فروش دلار آمریکا به ترتیب 1220 و 1240 تومان اعلام شد. قیمت فروش آن دیروز 45 تومان کاهش یافت. امروز نیز قیمت دلار در مدار 1240تومان می چرخید.

رییس کل بانک مرکزی چند رو پیش گفته بود که قیمت دلار را تا پایان هفته مهار خواهد کرد. بهمنی پس از ان که دلار به مرز 1300 تومان رسید خبر از مهار آن داد.

پس از اظهارات بهمنی روند نزولی قیمت دلار آغاز شد. به اعتقاد کارشناسان اقتصادی این روند خیلی طول نخواهد کشید. سعید لیلاز در این باره به"فرارو" گفت: «به خاطر تحریم ها دولت توان پایین نگه داشتن قیمت ارز در طولانی مدت را ندارد.»

لیلاز همچنین با اشاره به میزان واردات کالا به کشور عنوان کرد واردات کالا به کشور در سال جاری هیچ میلی به کاهش ندارد که همین مسئله باعث می شود دولت نتواند قیمت ارز را کنترل کند. این کارشناس اقتصادی افزود: «اگر دولت بخواهد قیمت دلار را کاهش دهد مصرف ارزی کشور افزایش می یابد در نتیجه ذخایر ارزی کشور از بین می رود.»

اما تصمیم بانک مرکزی برای کاهش قیمت ارز واکنش هایی را برانگیخته است روزنامه دنیای اقتصاد در گزارشی دلیل این تصمیم بانک مرکزی را بی ارتباط با مسائل پیش آمده بر سر اختلاس سه هزار میلیاردی ندانست. 

این روزنامه نوشت: «با توجه به شرایط فعلی و اخبار نگران‌کننده در خصوص پرونده تخلف 3 هزار میلیاردی در نظام بانکی کشور به نظر می‌رسد ورود بهمنی به بازار ارز و سکه اهدافی گسترده‌تر از کنترل قیمت‌ها در این بازار‌ها باشد که ظاهرا نشان دادن اقتدار بانک مرکزی در برقراری هژمونی بر بازار و اعمال نظارت شاید بخشی از اینگونه مانور‌ها باشد.»

سعید لیلاز در این باره نظر دیگری دارد. وی دو دلیل برای کاهش نرخ ارز از سوی بانک مرکزی بیان کرد. به اعتقاد لیلاز، دلیل اول عامل سیاسی است چرا که دولت نمی خواهد نشان دهد که کنترل اوضاع اقتصادی را از دست داده است.

وی گفت: «دولت با کاهش نرخ دلار می خواهد در برابر این تلقی که افزایش نرخ ارز به معنی کاهش ارزش پول ملی و نشان دهنده عدم تسلط دولت بر اوضاع اقتصادی کشور است، ایستادگی کند.»

این تحلیل گر اقتصادی همچنین معتقد است که دولت با کاهش نرخ ارز تلاش می کند از طریق واردات تورم داخلی را سرکوب نماید. تورمی که خود دولت با بی انضباطی مالی گسترده عامل به وجود آمدن آن شده است.

یکی از موضوعات دیگری که در فرآیند بازار ارز در چند ماه اخیر مطرح شده است التهابی است که این بازار گرفتار آن شده است. بسیاری از فعالان بازار ارز معتقدند که دولت به شدت در این بازار دخالت می کند و از طریق همین دخالت سود کلانی به دست می آورد.

روز گذشته محمد خوش چهره طی گفت و گویی از دخالت دولت در بازار ارز سخن گفت و افزود داشتن اطلاعات درونی توسط برخی افراد از تغییرات نرخ ارز موجب ایجاد رانت می‌شود.

وی با اشاره به تحلیل چند ماه گذشته خود مبنی بر وجود یك تفكر در بخشی از دولت كه افزایش نرخ ارز را به نفع دولت می‌داند، اظهار کرد که این تفكر به خسارت‌ها و پیامدهای دیگر این سیاست چندان اهمیت نمی‌دهد و تلاش می‌كند توجیهاتی برای این اقدام بیان كند. طیف دیگر این جریان افراد فرصت‌طلبی كه با سابقه سیاسی به دنبال درآمدها و منابع زیادی برای هزینه در انتخابات و بخش‌های دیگر هستند.

این كارشناس اقتصادی با بیان اینكه در شرایط نرخ مصنوعی بالا، رانت به وجود می‌آید، گفت: «اطلاع از تغییرات ارز موجب ایجاد رانت می‌شود و پس از مدتی بانك مركزی به ظاهر دخالت می‌كند و نرخ ارز را به صورت محدود كاهش می‌دهد. این منابعی كه دولت از فروش ارز به دست می‌‌آورد، چندان قابل ارزیابی و بررسی توسط دیوان محاسبات نیست.»

در حالی که خوش چهره از افزایش مصنوعی نرخ ارز سخن می گوید و اطلاع از تغییرات ارزی را عامل رانت خواری در این عرصه می داند، اما سعید لیلاز در این باره نظر دیگری دارد. لیلاز معتقد است که اگر افزایش نرخ دلار به صورت همگن و همخوان با افزایش نرخ تورم سالانه باشد اتفاق مثبتی است.

وی با انتقاد از عرضه دلار به صورتی دو نرخی و سیاست پایین نگه داشتن قیمت دلار گفت: «اگر دلار دو نرخی شود در واقع به واردکننده ها (در برابر تولید کننده ها) و دشمنان کشور و دزدها امتیاز داده ایم. به رانت خواری و رانت جویی امتیاز داده ایم. چون مردم عادی که نمی توانند در بازار ارز ال سی باز کنند. کسی هم که ال سی باز می کند هیچ وقت کالایش را به قیمت مصوب و قیمت تمام شده نمی فروشد بلکه همه محاسباتش را بر مبنای قیمت دلار انجام می دهد.»

وی دو نرخی شدن دلار را عامل رانت خواری دانست و گفت: «فاصله بین قیمت آزاد دلار با قیمت رسمی آن تا دو روز پیش به 250 تومان رسیده بود و اکنون 160تا 170 تومان رسیده است. اگر بر مبنای 250 تومان محاسبه کنیم به این معنی است که سالانه 20تا 25 میلیارد دلار رانت توسط دولت توزیع می شود.»

این کارشناس اقتصادی افزود: «حجم رانتی که توزیع می شود سالانه 20 تا 25 میلیارد دلار است مسئول آن هم فقط دولت و بانک مرکزی است. کسانی که موفق می شوند ارز دولتی بگیرند در واقع به ازای هر یک دلاری که می خرند 200 تا 250تومان هدیه می گیرند. مردم عادی که نمی توانند ال سی بگیرند آن کسانی که می توانند ال سی ارزی بگیرند به ازای هر یک دلار 200 تا 250 تومان رانت می گیرد.»

وی در ادامه با بر شمردن تبعات پایین نگه داشتن قیمت دلار افزود: «این مسئله چندین خسارات به اقتصاد کشور وارد می کند. حقوق حقه دولت از بین می رود، مصرف ارزی افزایش پیدا می کند، وابستگی ارزی، اقتصادی و سیاسی دولت به بیگانگان افزایش پیدا می کند، تولید داخلی نابود می شود، اشتغال از بین می رود، رشد اقتصادی کاهش پیدا می کند و...»

وی در پاسخ به این پرسش که آیا اراده سیاسی در ماجراهای پیش آمده در بازار ارز وجود دارد، گفت که اصلا این مسئله مهم نیست مهم این است که دولت خودش عامل این رانت شده است. چه فرقی می کند که چه هدفی در این رانت خواری وجود دارد. مهم این است که این رانت توسط دولت ارائه شده است.