شفاف سازی تاثیر نرخ ارز بر بودجه شرکتها با توجه به اختلاف نرخ ارز آزاد و دولتی

تغییرات نرخ ارز در سال جاری و تأثیرات مثبت و منفی این موضوع بر بودجه های اعلامی شرکتها به سازمان بورس سبب بروز حرف و حدیث های فراوانی بین کارشناسان و تحلیلگران بازار سرمایه به جهت نحوه و چگونگی این تأثیرات بر سهام شرکتهای مختلف فعال در صنایع بورسی شده است.

بر اساس گزارش بورس نیوز چندی پیش اداره نظارت بر ناشران بورسی سازمان بورس و اوراق بهادار طی ارسال نامه ای به شرکت هایی که وابستگی زیادی به تغییرات نرخ ارز دارند از آنان درخواست اعلام گزارش تأثیر تغییرات مذکور بر سودآوری شرکت را نمود که نکته قابل توجه و تأمل برانگیز این موضوع در پاسخی است که مدیران این شرکتها به اداره نظارت ارسال کرده اند.

بنا بر این گزارش مدیران این شرکتها که اغلب از فعالان صنایعی همچون خودرو سازان، دارویی ها، پتروشیمی ها، معدنی ها و تجهیزاتی ها می باشند. در ارسال پاسخی تنها جهت رفع تکلیف عنوان نموده اند که تغییرات به وجود آمده در نرخ ارز تأثیر زیادی بر سود شرکتشان ندارد.

اما این پاسخ از آنجا قابل قبول نیست که این شرکتها باید بابت نرخ ارز وارد شده در بودجه معادل ريالی آن را محاسبه کنند و آنجاست که پس از تبدیل دلار یا یورو به ريال بر مبنای صادرات محصول یا واردات کالا اثر بخشی آن در سودآوری شرکت در قالب هزینه و یا فایده نمایان می شود.

انواع روش های محاسبه نرخ ارز در بودجه شرکتها

اما شرکتهای وابسته به ارز، در بودجه خود برای شناسایی اثرات آن از 4 روش می توانند استفاده کنند که با روشن شدن روش محاسبه هر شرکتی به راحتی می توان نسبت به تأثیر ارز پیش بینی شده در بودجه اطلاع بدست آورد که این 4 روش عبارتند از:

- خرید ارز به قیمت بازار آزاد و تبدیل آن به ريال با نرخ بانک مرکزی

در این روش شرکتها برای تهیه ارز مورد نیاز به جهت خرید موارد مصرفی ناچارند ارز را از بازار آزاد تهیه کننده و بانک مرکزی قادر به ارایه ارز مورد نیاز آنها نمی باشد اما از سوی دیگر این شرکتها در صورت صادرات محصول و دریافت ارز مجبورند برای تبدیل به ريال از طریق بانک مرکزی اقدام نمایند.

- خرید ارز به قیمت بازار آزاد و تبدیل آن به ريال از طریق بازار آزاد

در این روش شرکت هم برای تهیه ارز و هم برای تبدیل آن به ریال از طریق بازار آزاد اقدام می کند و ارز دولتی نقشی در بودجه آن ندارد.

- خرید ارز با نرخ بانک مرکزی و تبدیل آن به ریال در بازار آزاد

در این حالت که پر سود ترین و بهینه ترین روشها می باشد شرکت ارز مورد نیاز را به قیمت دولتی تهیه و با قیمت بازار آزاد تبدیل به ریال می کند.

- خرید ارز با نرخ بانک مرکزی و تبدیل به ریال با نرخ بانک مرکزی

در این روش نیز شرکت ارز دولتی تهیه و از طریق بانک مرکزی نیز تبدیل به ريال می کند. بر اساس این گزارش بنظر می رسد آن سوالی که مدیران شرکتها باید به آن پاسخ واضح و روشن بدهند مشخص نمودن نحوه محاسبه ارز پیش بینی شده در بودجه به یکی از 4 روش مذکور باشد. همچنین نیاز است تا این شرکتها بطور صریح و واضح مشخص نمایند که در بودجه خود چقدر صادرات و به چه میزان واردات پیش بینی شده است.

از همین رو از رییس اداره نظارت بر ناشران بورسی تقاضا می شود تا با تهیه جدولی همانند شکل زیر و ارسال آن به شرکتهای مورد نظر مدیران شرکتها را مجاب نمایند تا با ارایه پاسخ صریح و واضح به دو سوال فوق نسبت به این مهم اطلاع رسانی و شفاف سازی نمایند چرا که این موضوع با توجه به اختلاف معنی دار قیمت ارز یورو و دلار در بازار آزاد و دولتی می تواند بعدها در صورت پنهان کاری مدیران تبعات ناخوشایندی را برای بازار سرمایه کشور به بار آورد.