فعاليت‌های دلالان در بازار بی‌سامان ارز

شكاف 20 تا 25 درصدي كه بين نرخ رسمي و آزاد ارز ايجاد شده است به يك فرصت براي فعاليت‌هاي دلالاني تبديل شده كه مترصد هر فرصتي براي بهره‌برداري از رانت‌هاي دولتي هستند.

اما دلالان چگونه از رانت 25 درصدي ارز رسمي و آزاد بهره مي‌برند و شگردهاي آنان براي شكار دلار 1100 توماني و فروش آن به نرخ بازار آزاد چيست؟

بررسي‌هاي ميداني تهران امروز نشان مي‌دهد كه خريد ارز مسافرتي و فروش آن در بازار آزاد يكي از اين شگردهاست كه به يك شغل نان و آب‌دار براي عده‌اي تبديل شده است و به‌رغم اينكه بانك مركزي به منظور مهار دلالي در خريد و فروش ارز مسافرتي برخي اقدامات سختگيرانه را اتخاذ كرده است، اما اختلاف ارز مسافرتي و آزاد هنوز هم از جذابيت لازم براي دلالان برخوردار است.

بر اساس بخشنامه بانك مركزي به هر مسافري كه بليت پرواز خارجي داشته باشد و عوارض خروج از كشور را هم پرداخت كرده باشد، تا 2 هزار دلار ارز به قيمت مسافرتي – در حال حاضر حدود 1200 تومان- تعلق مي‌گيرد. اگر هزينه 50 هزار توماني عوارض خروج از كشور و هزينه 55 هزار توماني ابطال بليت به مقصد تركيه را جمع كنيم، رقمي حدود 105 هزار تومان به‌دست مي‌آيد كه با كارمزد 8 هزار توماني بانكي، مجموعا كمي بيش از 110 هزار تومان مي‌شود. ليكن خريد ارز مسافرتي به قيمت حدود 1200 تومان و فروش ان در بازار آزاد با قيمت حدود 1350 تومان، منجر به سود 300 هزار توماني مي‌شود كه با كسر هزينه‌ها، براي صاحب هر گذرنامه رقمي حدود 200 هزار تومان باقي مي‌ماند. به عبارت ديگر اين امكان وجود دارد كه با خريد بليتي به مقصد تركيه كه به ويزا هم نيازي ندارد،سود 200 هزار توماني را كسب كرد.

اين در حالي است كه پيشتر محدوديت‌هايي نظير پرداخت ارز مسافرتي فقط سالي يكبار يا امكان خريد ارز صرفا بعد از پرداخت عوارض خروج از كشور وجود نداشت و به همين دليل سودي كه از طريق خريد ارز مسافرتي به جيب دلالان مي‌رفت، بسيار بيشتر از رقم فعلي بود ضمن اينكه سهل‌الوصول بودن خريد ارز مسافرتي و سود حاصله، چنان جذابيتي ايجاد كرده بود كه خانواده‌ها را به صورت دسته جمعي تشويق به حضور شبانه در صف خريد ارز مسافرتي مي‌كرد و يك خانواده دو نفري كه موفق به خريد ارز مسافرتي مي‌شدند، روزانه تا نيم ميليون تومان سود نصيب خود مي‌كردند.

خبرنگار تهران امروز كه در صف يكي از صرافي‌هاي بانكي فروش ارز مسافرتي به دارندگان بليت به‌مقصد خارج گفت‌وگو مي‌كرد، به حقايقي دست يافته كه نشان از عمق دلال بازي در خريد و فروش ارز مي‌دهد.

به‌عنوان مثال يكي از افراد حاضر در صف كه خود را مستخدم يكي از موسسات معرفي مي‌كرد، گفت كه طي مدت دو تا سه ماه و از طريق خريد و فروش ارز مسافرتي موفق به كسب سود 10ميليون توماني شده است و برخي افراد ديگر نيز كه دوست يا قوم و خويش بانكي داشته‌اند و از سرمايه قابل توجهي برخوردار بودند موفق به كسب سودهاي چند 10 ميليون توماني شده‌اند.