تشكلهاي حرفهاي؛ حلقه مفقوده بازار سرمايه
در حال حاضر كانون نهادهاي مالي با حضور 62 شركت سرمايهگذاري و كانون كارگزاران بورس اوراق بهادار با حضور 107 شركت كارگزاري، تشكلهاي خودانتظام مطرح بازار سرمايه به شمار ميروند.
لزوم وجود تشكلهاي ديگر، كاركرد آنها و دلايل كمرنگي حضور اين نوع كانونها در بازار سرمايه، موضوعي است كه در گفتوگو با سه تن از كارشناسان بازار سرمايه مورد بررسي قرار گرفته است.
معاون نظارت بر نهادهاي مالي سازمان بورس و اوراق بهادار بر اين باور است كه در توسعه «كانونها» وقفه چنداني ديده نميشود، اما معاون سابق شركت بورس معتقد است يكي از دلايل توسعهنيافتگي «كانون»ها، مداخله دولت در «حرفه»ها است.
وظايف قانوني كانونها
ايوب باقرتبار درباره كانونهاي خود انتظام بازار سرمايه گفت: بر اساس بند 5 ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار، كانون به عنوان یك نهاد خود انتظام به این شرح تعریف شده است: كانونهاي كارگزاران، معاملهگران، بازارگردانان، مشاوران، ناشران، سرمايهگذاران و ساير مجامع مشابه، تشكلهاي خودانتظامي است كه بهمنظور تنظيم روابط بين اشخاصي كه طبق اين قانون به فعاليت در بازار اوراق بهادار اشتغال دارند و طبق دستورالعملهاي مصوب «سازمان» بهصورت موسسه غيردولتي، غيرتجاري و غيرانتفاعي به ثبت ميرسند.
وي درباره كاركرد كانونها توضيح داد: علاوه بر انجام وظایفی كه قانون بر عهده آنها گذاشته، ارتقاي كارآيي و تعميق بازار اوراق بهادار، توسعه همكاريهاي حرفهاي بين اعضاء كانون و تنظيم روابط بین اعضا از ديگر كاركردهاي «كانونها» در بازار سرمايه است؛ از این رو فعاليت كانونهای مختلف میتواند به انضباط بازار سرمایه كمك كند.
معاون نظارتبر نهادهاي مالي سازمان بورس درباره الزام قانوني تشكيل كانونها گفت: در ماده 53 قانون بازار اوراق بهادار، اینگونه تكلیف شده است كه «كارگزاران» «كارگزاران/معاملهگران» «بازارگردانان» و ساير فعالان بازار اوراق بهادار مكلفند ظرف ششماه از تشكيل «سازمان» نسبت به ايجاد «كانون» خود، پس از تصويب اساسنامه آن اقدام كنند. همچنین در تعریف كانون مطابق بند 5 ماده 1 قانون بازار، به كانونهایی مانند كارگزاران، معاملهگران، بازارگردانان، مشاوران، ناشران، سرمايهگذاران اشاره شده است.
باقرتبار درباره دلايل توسعهنيافتگي تشكيل كانونها و وجود تنها دو كانون در بازار سرمايه خاطرنشان كرد: تاكنون علاوه بر كانون كارگزاران و نهادهای سرمایهگذاری در ایران، كانون شركتهای سرمایهگذاری سهام عدالت نیز تاسیس و مشغول به فعالیت شده است. از نظر من وقفه چندانی در توسعه كانونها مشاهده نمیشود؛ به دلیل آنكه طبق تبصره ماده 33 قانون بازار اوراق بهادار تا زمانی كه تعداد اعضای كانون به 11 نفر نرسیده تشكیل كانون الزامی نيست. از این رو با توجه به اینكه نهادهای مالی از قبیل شركتهای تامین سرمایه، مشاور سرمایهگذاری، سبدگردان در حال شكلگیری هستند، تاكنون تعداد آنها به حد نصاب مورد نظر تشكيل كانون نرسیده است.
كانونها بيكار نيستند
باقرتبار در واكنش به اين موضوع كه با وجود گذشت 4 سال از تاسيس كانون نهادهاي سرمايهگذاري و عضويت حدود 70 شركت در آن، نشانه حياتي از فعاليت آن ديده نميشود، گفت: اینكه هیچ نشانه حیاتی از فعالیت كانون نهادهای سرمایهگذاری مشاهده نشده، صحیح نيست. گرچه فعالیتهای كانون در راستای رسالت تدوین شده اندكی كمرنگ است، اما تاكنون در زمینه برگزاری كارگاههای آموزشی، سمینارهای تخصصی و ارتقاي دانش حرفهای اعضا، تنظیم بازدید فعالان بازار سرمایه از شركتهای پذیرفته شده در بورس یا فرابورس و اظهارنظر و جمع آوری نظرات ذینفعان در خصوص مقررات در حال تنظیم، فعالیتهای قابل توجهی از این كانونها مشاهده میشود.
اين مقام ناظر درخصوص امكان وجود ملاحظاتي در سازمان بورس براي تشكيل كانونها گفت: برای تشكیل این نهادهای خود انتظام، به موجب قانون بازار اوراق بهادار حداقل الزاماتی تدوین شده كه باید رعایت شود. رعایت این الزامات هرگز به معنی ایجاد محدودیت یا برقراری برخی ملاحظات به منظور ایجاد بوروكراسی پیچیده برای تشكیل این نهادها نيست و در صورت رعایت الزامات معین شده سازمان بورس و اوراق بهادار با تشكیل كانون مربوطه موافقت خواهد كرد.
باقرتبار در پايان گفت: رسانههای جمعی به ویژه روزنامههای تخصصی از جمله اثرگذارترین منابع در جهت آشنایی اذهان عمومی و خصوصی جهت آشنایی با سازوكار و اهداف این كانونها و نقش آنها در جوامع هستند. به این ترتیب پیشنهاد اینجانب افزایش اطلاعرسانی و آگهی دادن از نقش واقعی كانونها و انعكاس عملكرد آنها در رسانهها است.
انتظام حرفهاي توسط اعضا
معاون سابق شركت بورس اوراق بهادار معتقد است: «عناصر تشكيلدهنده يك كانون خودانتظام بايد اشخاص حقيقي باشند نه حقوقي».
پوريانسب درباره كانونهاي خودانتظام و كاركرد آنها گفت: كانونهاي خودانتظام كانونهاي حرفهاي هستند كه نظارت بر اعضا يا انتظامبخشي به اعضا و گردانندگان را انجام ميدهند. خودانتظامي يعني ضوابط ناظر بر اعضا را بايد خود كانون وضع كند.
وي افزود: بازار سرمايه در روند فعاليت خود، «حرفه»هاي گوناگوني را به وجود آورده است و در اين ميان، شناسايي افراد حرفهاي براي انجام كار مربوطه نيازمند شكلگيري يك تشكل است. به عنوان مثال، براي مشاوران سرمايهگذاري كه بتوانند در اين عرصه، خدماتي را ارائه كنند، لازم است يك تشكل وجود داشته باشد كه تعيين كند يك مشاور سرمايهگذاري چه آموزشهايي بايد ديده باشد و چه ميزان تجربه داشته باشد. به اين منظور بايد يك آزمون برگزار كند كه افراد واجد شرايط را جذب كرده و به عنوان يك فرد حرفهاي به رسميت بشناسد.
عضو شوراي عالي انجمن حسابداران خبره ايران سپس گفت: وظيفه افراد حرفهاي كه از يك نهاد حرفهاي مجوز دارند اين است كه به جامعه سرمايهگذاران سرويس بدهند و وظيفه يك كانون، شناسايي افراد حرفهاي و به كارگيري آنها به منظور خدمت به سرمايهگذاران است.
پوريانسب تاكيد كرد: كانونهاي خودانتظام نبايد وابستگي دولتي داشته باشند. در هر بازار، دولت بايد جواز كار را صادر كند اما نبايد مستقيما درگير كار شود و ترجيحا ميتواند حرفهايها را شناسايي كند. بنابراين دولت ميتواند نظارت كند اما نبايد حرفهگرداني كند.
اين كارشناس بازار سرمايه درباره دلايل توسعه نيافتن كانونهاي خودانتظام فعال در بازار سرمايه گفت: بخشي از «حرفه»گرداني توسط سازمان بورس انجام ميشود.
به عنوان مثال فردي كه قرار است در يك شركت كارگزاري، معاملات را انجام دهد بايد در امتحاناتي كه از سوي سازمان بورس برگزار ميشود، شركت كند و گواهينامه مربوطه را دريافت كند. به عبارت ديگر باوجود كانون حرفهاي سازمان بورس گرداننده اصلي است.
از سوي ديگر مشاوران سرمايهگذاري در قالب شركت وجود دارند همچنين كانون كارگزاران كه شركتهاي كارگزاري در آن عضويت دارند.
پوريانسب تصريح كرد: اين كانونها نميتوانند خودانتظام باشند زيرا تحت نظارت و قيادت سازمان بورس هستند. سازمان بورس تاكنون اقدامات خوبي در زمينه كمك به تشكلهاي حرفهاي انجام داده اما ميتواند كانونها را مستقل كند تا خودشان حرفهايها را شناسايي كرده و مجوز كار به آنها بدهند.
نقدي بر كانونهاي موجود
پوريانسب درباره فعاليت كانون نهادهاي سرمايهگذاري گفت: از آنجا كه اشخاص بايد كانون تشكيل دهند نه شركتها، شايد اين تصور پيش آيد كه اين كانون يك «لابي» براي حفظ منافع شركتها است.
وي خاطرنشان كرد: اين كانون نميتواند فعاليت حرفهاي انجام دهد و كانوني نيست كه بتواند به بازار، خدمات ارائه كند زيرا اعضاي آن كسب و كارشان را انجام ميدهند و روشن نيست كه چنين كانونهايي كه نهادها عضو آن هستند چه خدمتي ميتوانند به منافع عمومي بكنند.
وي درخصوص كانون سهامداران حقيقي گفت: ضرورت وجود چنين تشكلي مبهم است زيرا اعضاي آن در مقابل سرمايهگذاران نهادي قرار ميگرفتند كه اين تقابل خوبي نيست.
از سوي ديگر اگر اينها ميخواهند فعاليت حرفهاي داشته باشند بايد مرجعي تشخيص بدهد كه آيا اينها حرفهاي هستند يا خير. البته ماهيت اعضاي اين كانون غيرحرفهاي است اما اگر حتي بخواهند به عنوان باشگاه يا NGO فعاليت كنند بايد نقاط ضعف خود را شناسايي كنند.
پوريانسب درباره نهادهاي تسهيلكننده ايجاد كانونهاي خودانتظام يادآور شد به غير از سازمان بورس، وزارت كشور نيز ميتواند مجوزهايي براي كانونهاي حرفهاي و غيرحرفهاي صادر كند.
عضو شوراي عالي انجمن حسابداران خبره براي توسعه كانونهاي خودانتظام پيشنهاد كرد: با توجه به اينكه بازار سرمايه ما دوره جنيني خود را از سر گذرانده نياز است كانونهاي خودانتظام، جدا از سازمانهاي دولتي شكل بگيرد. اين كانونها بايد از مجلس مجوز بگيرند و ضوابط خود را خود وضع كنند (مانند جامعه حسابداران رسمي ايران) همچنين سازمان بورس نيز بايد شناسايي افراد حرفهاي را به بخش خصوصي و خود كانونها واگذار كند.
نشانههاي حيات در كانون نهادهاي مالي
يك عضو هيات مديره كانون نهادهاي سرمايهگذاري ايران درخصوص عملكرد اين كانون به دنياي اقتصاد گفت: كانون نهادهاي سرمايهگذاري ايران با اتكا به توان كارشناسي اعضاي هيات مديره و صاحبنظران و با جمعبندي نظرات مطرح شده در نشستهاي ماهانه، به بررسي و تحليل مسائل روز صنعت سرمايهگذاري كشور ميپردازد.
دكتر مجتبي كباري با اشاره به وجود ارتباط مستمر كانون با اعضا و جذب اعضاي جديد گفت: با توجه به فراگير بودن كانون، سعي بر آن است كه كانون به مأمني براي ايجاد وحدت و همدلي ميان نهادهاي عضو تبديل شود و از طريق مشاركت دائم اعضا در اظهارنظرها درباره مسائل بازار، زمينه براي مطرح كردن «اتحاديه نهادهاي مالي» به عنوان نهادي قدرتمند و تاثيرگذار در بازار سرمايه فراهم شود.
كباري همچنين از عضويت «كانون» در فدراسيون آسيايي تحليلگران اوراق بهادار (ASIF) و ارتباط با انجمن بينالمللي تحليلگران خبره سرمايهگذاري (ACIIA) خبر داد و گفت: فعاليتهاي آموزشي، برگزاري آزمونهاي حرفهاي، برگزاري همايش و حضور فعال در نمايشگاههاي تخصصي بازار سرمايه از ديگر فعاليتهاي علمي است كه كانون به انجام آنها با مشاركت ساير نهادهاي فعال در بازار اهتمام ورزيده است.
اين عضو هيات مديره «كانون» همچنين از پروژه تهيه صورتهاي مالي نمونه شركتهاي سرمايهگذاري و هلدينگ كه با همكاري «اداره نظارت بر نهادهاي مالي» و «اداره حسابرسي و گزارشگري مالي» سازمان بورس در دست انجام است خبر داد و تصريح كرد: هدف از اين طرح، ايجاد يكنواختي نسبي بين صورتهاي مالي شركتهاي يادشده و وحدت رويه بين آنها و معرفي اين گروه به عنوان يك صنعت خاص با نيازهاي اطلاعاتي مشخص است.
كباري تدوين مقررات در زمينه اخلاق حرفهاي و ترويج آن بين نهادهاي عضو، انتشار نشريه تخصصي و راهاندازي سايت اينترنتي «كانون» را از ديگر فعاليتها عنوان كرد و افزود: سايت اينترنتي به عنوان ابزار اصلي ارتباطي براي انتقال اطلاعات و دريافت نظرات و انعكاس آنها در موارد مرتبط با بازار سرمايه در حال فعاليت است.
وي در پايان گفت: بازديد از شركتهاي بورسي و نيز بازارهاي سرمايه كشورهاي توسعه يافته نيز از جمله برنامههايي است كه توسط «كانون» نهادهاي مالي انجام شده يا در دست برنامهريزي است.
دنيای اقتصاد
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه