پولدارانی که از عرش به فرش رسیدند
براساس گزارش بورس نیوز، در سال های اخیر این گروه پرآوازه از روزگار طلایی خود فاصله بسیار زیادی گرفته و با افتادن در گردآب تصمیمات مختلف نظام پولی کشور با پیامدها و چالش های بزرگی برخورد کرده و این روند پرطمطراق و چشم نواز سهام آنها کم کم رو به زوال نمود.
آنچنان که P/E صنعت بانکداری در کشور از 20 واحد در بسیاری از نمادهای این گروه به زیر چهار واحد افت کرده است.
با بررسی کارنامه بانکی کشور در بورس می توان به یادآورد که در سال های گذشته استقبال سرمایه گذاران از سهام بانک ها به حدی بالا بود که حتی با اعمال افزایش سرمایه نیز قیمت سهام آنها کاهش نداشت. برای مثال سهام یکی از بانک ها با اعمال افزایش سرمایه 100 درصدی در زمان بازگشایی به قیمت قبل از توقف نماد معاملاتی خود قیمت خورد. یعنی سهامداران در زمان بازگشایی بازدهی 100 درصدی را کسب می کردند.
اما در حال حاضر از 13 بانک موجود در بازار سرمایه که قابلیت معامله سهام خود را دارا هستند، نسبت قیمت به درآمدی پنج بانک زیر چهار، برای چهار بانک زیر شش بوده و این نسبت برای تنها سه بانک نیز زیر 15 محاسبه می شود.
نکته اینجا است که اکثر معضلات نظام بانکی کشور و شاید مهمترین آنها در سال های اخیر از سوی نهاد ناظر و متولی بازار پولی کشور یعنی بانک مرکزی ایجاد شده و تصمیمات و نحوه عملکرد این نهاد موجب گردیده این صنعت با مشکلات عدیده ای درگیر شده و بلای جان آنها شود.
عدم تناسب میان تسهیلات اعطایی با منابع مالی موجود در شبکه بانکی مهمترین این عوامل بوده و بیانگر آن است که دخل و خرج آنها با هم همخوانی نداشته و مصارف بانک ها بیش از منابع مالی در اختیار است.
گفته های اخیر محمود بهمنی رییس کل بانک مرکزی نیز مصداقی بر این ادعا است که سیستم بانکی 111 درصد از منابع مالی موجود را به متقاضیان تسهیلات ارایه کرده اند.
افزون بر آن افزایش نرخ سود بانکی بدون توجه به نرخ تورم در جامعه در تعیین این نرخ موضوع دیگری است که در پی اخذ سیاست های یک شبه به میان آمد.
این میان مطالبات معوق بانکی نیز طی سال های اخیر از اهمیت بالایی برخوردار بوده و حجم آن روز به روز افزایش یافته است دست و پنجه نرم کردن این گروه با این حجم از مطالبات تا آنجا پیش رفته که به گفته مدیر عامل بانک ملی این مطالبات معوق بانک ها به بیش از 50 هزار میلیارد تومان بالغ گردیده است. حال آنکه ارزش روز بانک های فعال در بورس 22 هزار میلیارد تومان و میزان سرمایه آنها نزدیک به 14 هزار میلیارد تومان می باشد.
به بیان دیگر بیش از دو برابر ارزش روز بانک های بورسی و بیش از 3.5 برابر سرمایه آنها در کشور مطالبات معوق بانکی وجود دارد.
با تمامی این تفاسیر افق های روشن بانک ها به تاریکی گرایید و این موضوع را می توان براحتی در کاهش چشمگیر P/E سهام آنها جستجو کرد.
در عین حال شاخص بانک ها نیز از مرز 380 واحدی در شهریور ماه سال 90 به حدود 286 واحد در سال جاری افت کرده که از کاهش 25 درصدی قیمت سهام آنها به طور متوسط حکایت دارد. بگونه ای که طی یک دهه اخیر شاید بتوان به جرأت گفت این گروه با سپری کردن روزهای طلایی، در حال حاضر از عرش به فرش رسیده اند و آینده مبهمی را انتظار می کشند. از این رو جا دارد این سوال را پرسید که آیا قیمت سهام این گروه به زیر قیمت اسمی آنها نیز کاهش خواهد یافت؟ چرا که با توجه به عملکرد نامناسب بانک ها از جمله بانک صادرات طی دوره سه ماهه اول سال مالی جاری، این احتمال وجود دارد که قیمت سهام "وبصادر" پس از بازگشایی نماد معاملاتی آن به زیر قیمت 100 تومان کاهش یافته و نسبت قیمت به درآمدی هر سهم چهار واحدی را به خود اختصاص دهد.
این میان برداشت پول از حساب ارزی بانک ها بابت مابه التفاوت نرخ خرید و فروش ارز و شبهات بانک مرکزی در مصاف ارزی آنها نیز مشکل را دو چندان کرد. البته در جلسات اول تیر ماه رییس بانک مرکزی با مدیران عامل بانک ها این وعده اعلام شد تا کار تسویه حساب ارزی با بانک ها اجرایی شود.
افزون بر اینکه آشکار شدن موضوع فساد مالی بزرگ در این سیستم نیز بانک ها را در مردابی فرو برده که هر چه بیشتر در آن دست و پا زده باشند، بیشتر فرو می روند و البته اثرگذاری این موضوع بر اعتماد مشتریان سپرده ها بسیار قابل توجه است. چراکه سرمایه ترسو بوده و دیر اعتماد می کند و اگر اطمینان یک سرمایه گذار به فعالیت نظام بانکی سلب شود، نگران کننده بوده و می تواند مشکلاتی را به همراه آورد.
در پایان شایان ذکر است با توجه به اینکه عملکرد بانک ها در مسایل کلیدی و مهم و چارچوب کلی با یکدیگر تفاوت چندانی نداشته و سیاست های کلان بانکداری کشور، ابزارهای خلاقیت را از بانک ها گرفته است، عدم توانایی بانک ها برای اجرای ایده های جدید و یا پیشگیری از یک وضعیت خاص می تواند خود مشکل آفرین شده و زمینه رقابت پذیری و تداوم حیات این گروه را به مخاطره بیاندازد.
