انتشار اوراق مشارکت بانک مرکزی اقدامی ضروری اما دیرهنگام

کارشناسان و ناظران پیش از این بارها نسبت به روند رو به رشد نقدینگی و پیامدهای آن هشدار داده بودند و همین هشدارها هم سرانجام کمک کرد تا بانک مرکزی با بهره گیری از همفکری و همکاری تمامی ظرفیت های نظام، تمهیداتی را برای کنترل روند رو به رشد نقدینگی بکار ببندد.

این اقدام اگرچه دیر اما سرانجام در نیمه دوم سال جاری و با انتشار سری نخست اوراق مشارکت بانک مرکزی به وقوع پیوست. گرچه نشانه های اعتقاد بدنه کارشناسی و حتی مدیران ارشد بانک مرکزی نسبت به ضرورت مهار رشد نقدینگی پیش از این نیز به وضوح در اظهاراتشان هویدا بود.

به عنوان نمونه رئیس کل بانک مرکزی در مواقع مختلف خصوصا در برهه هایی که بازارهای مالی مانند ارز و سکه دچار نوسان می شد، تأکید می کرد که عامل اصلی این التهابات، وجود نقدینگی سرگردان در جامعه است که به سایر عوامل مانند انتظارات تورمی، فضاسازی های دشمنان و حرکات سفته بازانه مجال نقش آفرینی می دهد چرا که تنها در صورت وجود این نقدینگی است که عواملی از جمله آنچه به آنها اشاره کردم امکان ایجاد نوسانات شدید را در بازار پیدا می کنند.

تفسیر و تفصیل این قبیل سخنان مقام ارشد بانک مرکزی شاید این بتواند باشد که نقدینگی اضافی و سرگردان در اقتصاد حکم هیزم را برای آتش دارد که برافروخته شدن آتش تنها در صورت وجود این هیزم ممکن خواهد بود. سایر عوامل مانند نفت یا بنزین و وزیدن باد، تنها در صورتی امکان برافروختن آتش را خواهند داشت که هیزمی در کار باشد.

بر همین اساس هم هنگام نوسان شدید بازار این سخنان دائماً تکرار می شود که عوامل روانی باعث ایجاد افت و خیزهای شدید می شوند ولی این عوامل به این خاطر امکان نقش آفرینی بیش از حد معمول را پیدا می کنند که هیزم نقدینگی، آتش نوسانات را گرم نگه دارد.

حال اما قطعاً بر مبنای همین تحلیل که مورد تأیید کارشناسان و حتی مقام معظم رهبری به عنوان بالاترین مقام قانونی کشور هم هست، بانک مرکزی تصمیم گرفته است که از ابزار در اختیارش که همان اوراق مشارکت است برای جمع آوری بخشی از نقدینگی در جامعه و هدایت آن به سمت فعالیت های مولد،استفاده کند تا به این ترنیب حداقل بخشی از نقدینگی اضافی موجود در جامعه را جمع آوری کند.

اگرچه در برابر این اقدام دیرهنگام بانک مرکزی این پرسش نیز قرار می گیرد که چرا زودتر از اینها از این ابزار استفاده نشده است؛ پرسشی که بی تردید پاسخ آن را باید در عدم امکان پرداخت سود علی الحساب جذاب به این اوراق پیش از اصلاح بسته پولی در زمستان سال گذشته دنبال کرد.

واقعیت این است که در شرایط سال های اخیر اقتصاد ایران با سود علی الحساب 15 درصدی، اوراق مشارکت بانک مرکزی کمترین جذابیتی برای دارندگان نقدینگی مازاد نداشت از این رو بانک مرکزی تنها پس از آنکه توانست نرخ سود علی الحساب 20 درصدی را برای اوراق مشارکت در نظر بگیرد، نسبت به انتشار آن اقدام کرده است.

مریم یعقوبی

کارشناس بانکی