رشد بورس؛ افت بازارهاي موازي
محبوبه مغاني: هفته منتهي به دهم آذرماه سالجاري در شرايطي سپري شد كه تحولات پرونده هستهاي با جديت هر چه بيشتر مورد پيگيري قرار گرفت. بررسيها نشان ميدهد در حالي مجلس سناي آمريكا در نظر دارد كه تحريمهاي جديدي را عليه ايران در لايحه بودجه دفاعي و نظامي خود بگنجاند تا به اين واسطه از مبادلات تجاري ايران در حوزه های انرژی، حملونقل و صنايع فلزي کاسته شود كه بيست و سومين روز از ماه جاري از سوي آمانو مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي به عنوان زماني تعيين شد تا مسوولان آژانس به سرپرستي معاون آمانو، مذاكرات قبلي كشورمان را در اين زمينه ادامه دهند.
اما در قاره سبز سرانجام در مقابل مقاومت اتحاديه اروپا در برابر ورود به مساله مالي يونان، اين كشور موفق شد تا در نشست بروكسل حمايت اتحاديه اروپا بالاخص آلمان و صندوق بينالمللي پول را براي اعطاي كمك مالي به يونان دريافت دارد تا به اين واسطه، مساله يونان به يافتن راهحلي مبتني بر حسابهاي قارهاي و فراقارهاي حل شود.
تلاش براي رفع مساله يونان براي جلوگيري از خروج اين كشور از جانب اتحاديه اروپا، شايد از آنجا ناشي ميشد كه با خروج اين كشور از حوزه يورو، يونان براي دريافت كمك به طرف روسيه نرود، چراكه روسها یکی از علاقهمندان به مذهب ارتدوكس هستند و به طور قطع دريافت اعتبار لازم براي بهبود اوضاع اقتصادي يونان نيز منوط به ايجاد يك پايگاه دريايي براي ناوگان روسيه در خاك اين كشور است.
در این میان با نزديك شدن به زمان برگزاري انتخاب فدرال آلمان در سپتامبر دو هزار و سيزده، آنگلا مركل صدر اعظم اين كشور بايد با حمايت آشكارتر از يورو، مخالفان يورو و سوسيال دموكراتها را تضعيف میکرد. این مساله در حال حاضر اتحاديه اروپا را با چند سناريو مواجه کرده است. يكي آنكه اروپايي حول محور آلمان شكل گيرد؛ چراكه بنا به اذعان خود اروپاييها، مركز تصميمگيريهاي اروپايي از بروكسل به برلين تغيير يافته است. ماجرايي كه به اصرار آلمانها صورت نگرفته، بلکه با توجه به مشكلات اقتصادي فرانسه پس از انتخاب رييسجمهور جدید اين كشور، فرانسه ديگر قادر به پيشبرد چالشهاي اروپايي شانه به شانه آلمان نيست و اينگونه شد كه كس ديگري براي تصميمگيري در اتحادیه اروپا باقي نماند و برلين به تنهايي در ميدان تصميمگيري قاره سبز باقی ماند. اما سناريوي دیگر حاكي از آن است كه كشورهاي بدبين نسبت به آينده اروپا و در راس آنها انگليس مسير خود را از اتحاديه اروپا جدا كنند و از عضويت در اين نهاد اروپايي انصراف دهند.
به هر حال در نشست اخیر بروكسل توافق شد تا چهل و چهار ميليارد يورو وام به يونان اختصاص یابد كه در مرحله نخست در ماه ميلادي جاري سي و چهار ميليارد يورو به يونان اعطا خواهد شد؛ ضمن آنكه مدت زمان بازپرداخت اقساط نيز طولاني ميشود. همچنين با ادامه ركود در اسپانيا، كميسيون اروپا موافقت خود را به طرحهاي بازسازي چهار بانك اسپانيايي اعلام كرد تا بر اين اساس 36 ميليون يورو به اسپانيا پرداخت شود. اينگونه بود كه در هفتهاي كه سپري شد يورو در برابر دلار تقويت شد. اگرچه خوش بینی سرمایه گذاران به توافق در مساله یونان جای خود را به نگرانی از فقدان جزئیات برنامه بازخرید اوراق بدهی یونان (که باید قبل از کمک صندوق بین المللی پول درماه دسامبر محقق شود) و همچنین نگرانی آنها از توانایی یونان در عمل به تعهداتش داده است.
اما در آمريكا، به رغم تقویت شاخص اعتماد مصرف کنندگان آمریکا در بالاترین سطح چهارساله خود، جزئيات طرح كاخ سفيد مبنی بر جلوگيري از نزديك شدن به پرتگاههاي مالي و كاهش بدهيهاي دولتي از سوي جمهوريخواهان به بهانه گزاف و پرهزينه خوانده شدن، رد شد تا درنهایت كاخ سفيد خواستار ارائه طرحي از سوي جمهوريخواهان شود. مسالهاي كه با كاهش ارزش دلار، بازارهاي جهاني را وارد دوره نوسان كرد و كارگزاران را از ارزيابي در خصوص مذاكرات مرتبط با پرتگاه مالي دچار ترديد كرد، مسالهاي كه ميرفت تا با قرار گرفتن در كنار توافق اتحاديه اروپا و صندوق بينالمللي پول بر سر مساله يونان، منجر به افزايش قيمت نفت برنت درياي شمال شود. اما فشار كاهشي تقاضاي نفت ناشي از پايان بحران غزه بر اين مساله غلبه كرد و بهای نفت برنت درياي شمال را در هفته گذشته از روند كاهشي برخوردار كرد.
اما نگراني سرمايهگذاران از ايجاد تورم در پي بنبست مالي آمريكا در هفتهاي كه سپری شد كاهش قيمت طلا را در بر داشت تا در نهايت اختلافات مقامات سیاسی آمریکا در مورد پرتگاه مالی، بر شدت روند کاهشی قیمت جهانی طلا افزوده شود؛ به طوري كه قيمت جهاني طلا در هفته اي كه گذشت 5/1 درصد كاهش يافت.اگرچه پيشبيني ميشود با توجه به نوسانات قيمت جهاني طلا در ماههاي پاياني سال ميلادي، از امروز به عنوان اولين روز ماه دسامبر قيمتها روند صعودي يابد. در واقع همواره در ماههاي پاياني سال ميلادي، موسسات و شركتهايي كه معاملات «فيوچر» انجام دادهاند به صورت فيزيكي اقدام به تسويه حسابهاي اين معاملات ميكنند. همين تسويه حسابها از سوي موسسات و شركتها باعث ميشود تقاضا براي خريد طلا در بازارهاي جهاني افزايش يابد.
اما در بازار داخلي، فعالان اقتصادي در انتظار اعلام نرخ واحدي براي ارز هستند تا به اين واسطه واكنشها و فعاليتها در بازارهاي اقتصادي از قابليت پيشبيني برخوردار شود. اگرچه وزير اقتصاد چندين بار بر رسمي بودن نرخ ارز مركز مبادلات به عنوان ارز مرجع تاكيد كرده است كه رييسكل بانك مركزي همچنان بر ادامه سياست فعلي ارزي پافشاري میکند. اين اظهارات متناقض سرانجام سبب شد تا سخنگوي مركز مبادلات ارزي عنوان كند كه اگر در آينده به اين نتيجه برسيم كه راهكار حمايت از گروههاي كالايي داشته باشيم، آن راهكار اجرايي خواهد شد اما تامين ارز با دو نرخ سياستي است كه فعلا مورد تاييد بانك مركزي و مجموعه مديريت كلان اقتصادي كشور است. در این میان وزير صنعت، معدن و تجارت در جديدترين اظهارات خود بر استمرار كاهش قيمت دلار تا پايان سال تاكيد كرد تا به اين واسطه نرخ دلار به قيمتي برسد كه فعاليتهاي تجاري و توليدي با ارزي كمتر از نرخ فعلي صورت پذيرد. رييس بانك مركزي نيز از در نظر گرفته شدن مشوقهايي از جمله معافيتهاي مالياتي و معافيت حقوق ورودي گمرك براي صادركنندگان خبر داد كه در مقابل ارائه ارز خود در مركز مبادلات ارزي قادر به استفاده از اين مشوقها هستند.
در هفته سپريشده، دلار در مركز مبادلات ارزي از 24 هزار و 584 ريال به 24 هزار و 579 ريال و يورو از 31 هزار و 853 ريال به 31 هزار و 845 ريال كاهش يافت؛ در بازار آزاد نيز این دو ارز به ترتيب از افت 3/1 و 1/0 درصدي برخوردار شدند.
اما در بازار سكه نيز همراستا با محدوديت نوسان قيمت دلار و افت تقاضا براي سكه در پي ادامه تحويل سكه هاي پيشفروش در آذرماه، قيمت اين مسكوك پرطرفدار در بازار داخلي در حال حاضر پايينتر از سطح قيمت اونس در بازارهاي جهاني قرار دارد. بر اين اساس سكه در بازار داخلي در هفتهاي كه سپري شد، با كاهش 8/0 درصدي مواجه شد. تنها در اين ميان برنامه آمريكا براي تحريم صادرات طلا و هرگونه سنگ قيمتي به ايران منجر شد تا ارزش هر گرم طلاي 18 عيار، معادل 4/0 درصد افزايش يابد.
اما در بازار مسكن، بهرغم ركود فصلي در ساختوساز، قيمت مسكن همراه با نوسانات نرخ ارز از افزايش برخوردار شده است. در حال حاضر متوسط تعداد خريد و فروشهاي روزانه در اين بازار از متوسط روزانه 15 هزار معامله در مدت مشابه در سال گذشته، در اين دوره از سال به 5 هزار و 700 معامله كاهش يافته است.
اما با توجه به اظهارات وزير صنعت، معدن و تجارت در خصوص كاهش بيشتر نرخ ارز، فعالان اين بازار صعود قيمت مسكن را در نتيجه ورود نقدينگي سرگردان به اين بازار احتمال ميدهند. هر چند ممكن است در ماههاي آينده دولت براي جلوگيري از ورود حجم زياد نقدينگي به بازار آپارتمانهاي مسكوني، برخي ابزارهاي بازدارنده همچون ماليات را به میان آورد.
در اين ميان مدير امور طرح و برنامه بانك مسكن نیز براي كنترل نقدينگي در اين بازار پيشنهاد افزايش تسهيلات ساخت مسكن بهميزان 40 ميليون تومان را به بانك مركزي ارائه كرده است.
اما در بازار سرمايه، در پي كاهش 31 درصدي شمار خريداران؛ حجم و ارزش معاملات بورس اوراق بهادار تهران هم به ترتيب از افت 9/33 و 5/12 درصدي برخوردار شد.
بهرغم كاهش اين شاخصها و نيز كاهش 48 درصدي دفعات معاملات، شاخص كل بورس تهران 5/3 درصد از رشد برخوردار بود. هرچند افت برخي از اين متغيرها كه با هفته ماقبل مقايسه شده را ميتوان به تعطيلي دو روزه از هفته گذشته نسبت داد.
در اين هفته گروههاي ماشينآلات و دستگاههاي برقي فرآوردههاي نفتي، فلزات اساسي، استخراج كانههاي فلزي، صنعت ساخت و محصولات فلزي از جمله صنايع برتر بازار در ميان 39 صنعت بورسي بودند.
