4 سناریوی پرداخت عیدانه

«کمک به مردم برای جبران افزایش قیمت‌ها»، موضوع این روزهای جلسات مشترک دولت و مجلس است که گویا در نهایت تفاهم نسبی درخصوص این موضوع حاصل شد و اگرچه هنوز هم دولتی‌ها خبر رسمی آن را اعلام نکرده‌اند اما نمایندگان مجلس آن را تایید کرده‌ و علی لاریجانی، رئیس قوه مقننه هم توافق پرداخت کمک نقدی به اقشار آسیب‌پذیر را در جلسه دیروز مجلس اعلام کرد و نمایندگان را در جریان تصمیمات مشترک خود با دولت قرار داد. قطعیت کمک‌های نقدی به مردم موضوعی است که از همان ابتدا و اولین نشست مطرح شد اما همچنان مشمولان و میزان دریافت این کمک شب عید مورد توافق نیست.

در حالی که رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس بر دریافت کمک 70 هزار تومانی به تمام یارانه‌بگیران و پرداخت 20 درصد بیشتر از این مبلغ یعنی 90 هزار تومان به اعضای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی خبر داد اما رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس این کمک را بین 70 تا 100 هزار تومان برای یارانه‌بگیران و پرداخت 20 درصد بیشتر از این مبلغ به افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی خبر داد. اگرچه هر دوی این افراد به تعداد افراد مشمول عیدی دولت اشاره‌ای نکرده‌اند و تنها به لفظ یارانه‌بگیران اکتفا کرده‌اند اما محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری خود چندی پیش اعلام کرده بود عیدی دولت مشمول 7‌دهک کم‌درآمد جامعه می‌شود؛ یعنی 62 میلیون نفر.

سناریوهای عیدانه

با توجه به مباحث بالا چند سناریو درخصوص میزان پرداخت عیدانه دولت مطرح می‌شود. یعنی چنانچه به گفته رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس 50میلیون نفر مشمول کمکی معادل 70 هزار تومان و 12میلیون نفر افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی کمکی معادل 90 هزار تومان را دریافت کنند مجموع کمک عیدانه دولت حدود 4 هزار و 580 میلیارد تومان خواهد بود و حتی از رقم اعتباری معادل 5200 میلیارد تومانی از محل صندوق توسعه ملی کمتر است اما اگر براساس سناریوی دوم قرار باشد 50 میلیون نفر 90 هزار تومان و 12 میلیون نفر 100 هزار تومان از دولت عیدی بگیرند دولت باید اعتباری معادل 5 هزار و 700 میلیارد تومان به این کار اختصاص دهد که 500 میلیارد تومان کسری خواهد داشت. پیش از این، میزان اعتبار برای عیدانه توسط یکی از نمایندگان مجلس 5 هزار و 200 میلیارد تومان اعلام شده بود. اما همچنان تعداد افرادی که اول اسفند ماه عیدانه دولت را در حساب خود برداشت می‌کنند مشخص نیست. چون در جلسات دولت و مجلس رئیس قوه مجریه اعلام کرده بود حالا که قرار بر کمک دولت است چرا همه مردم این کمک را دریافت نکنند و اگر به گفته نمایندگان مجلس قرار باشد این عیدی را تمام یارانه‌بگیران دریافت کنند حدود 74 میلیون نفر باید در دو هفته آینده عیدی خود را بگیرند که با فرض عیدانه 70 هزار تومانی برای هر نفر 5 هزار و 180 میلیارد تومان مجموع عیدی دولت می‌شود. سناریوی چهارم این است که دولت به همه یارانه‌بگیران نفری 100 تومان عیدی بدهد که باید اعتباری معادل 7 هزار و 400 میلیارد تومان در اختیار داشته باشد و در آن حالت کسری اعتباری معادل دو هزار و 200 میلیارد تومان خواهد داشت. با وجود اعلام چنین اعدادی که اغلب از سوی نمایندگان مجلس عنوان می‌شوند از طرف دولت هنوز خبر دقیق و روشنی اعلام نشده است. در این زمینه چندی پیش رئیس‌جمهوری با بیان این‌که کمکی که قرار است به مردم ارائه شود، نسبتا خوب است و می‌تواند نواقص حداقل هفت دهک جامعه را در سال جاری جبران کند، خطاب به همه کسانی که قصد دارند در این موضوع اظهارنظر کنند، توصیه کرده بود: بی‌جهت اعداد و ارقام غیرواقع در جامعه منتشر نکنند.

مبنای اعداد و ارقام کمک عیدانه

ما نه در عرف قانون‌گذاری و نه در قانون اساسی چیزی به نام «خبرگان مجلس» نداریم بلکه مجلس طبق قاعده قانون‌گذاری می‌کند و مصارف بودجه نیز طبق تشخیص مجلس است. این جان کلام توضیحی است که عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با اشاره به هماهنگی انجام شده میان دولت و مجلس مبنی بر کمک به اقشار ضعیف مردم عنوان کرد. به گزارش ایلنا، مهدی سنایی با اشاره به جلسات و توافق مجلس و دولت برای کمک شب عید به مردم تصریح کرد: در اینکه به انجام این کار توصیه شده و باید به اقشار ضعیف و مردم پیش از رسیدن سال نو کمک شود شکی نیست و این توصیه، توصیه خوب و مصلحت مهمی است، اما این روش، روش مناسبی نیست و باید توصیه از طریق قانون عملی شود. ضمن اینکه در مصاحبه‌های مختلف ارقام متفاوتی ذکر شده اما بگویید که مبنای این اعداد و ارقام کمک عیدانه چیست؟ نماینده مردم نهاوند در مجلس با بیان اینکه شما اعلام کردید که این مبلغ به تشخیص خبرگان مجلس بوده است، گفت: ما نه در عرف قانون گذاری و نه در قانون اساسی چیزی به نام «خبرگان مجلس» نداریم بلکه مجلس طبق قاعده قانون‌گذاری می‌کند و مصارف بودجه نیز طبق تشخیص مجلس است. لاریجانی در پاسخ به تذکر این نماینده مجلس گفت: درباره پیشنهاد کمک عیدانه قبلا هم گفته شده که این توصیه، توصیه مقام معظم رهبری است و در جلسات دولت و مجلس مقرر شد به همه مردم خصوصا اقشار ضعیف در ماه‌های پایانی سال کمکی شود. بنابراین از آنجا که این موضوع با نظر رهبر معظم انقلاب انجام شده است از نظر قانونی اشکالی ندارد و من هم نمایندگان مجلس را در جریان قرار داده‌ام. با توجه به توافقات انجام گرفته مجلس و دولت مصمم هستند که این عیدانه پرداخت شود، حتی اگر منبع تامین آن صندوق توسعه ملی باشد که براساس قانون آن پرداخت آن برای امور جاری خلاف قانون و برنامه پنجم توسعه است. اما اگر دو سوم نمایندگان به این موضوع رای بدهند موضوع پرداخت از صندوق توسعه ملی قانونی می‌شود و دولت کار خلاف قانونی مرتکب نشده است.

کارت‌های اعتباری و کمک غیرنقدی چه شد؟

در میان هیاهوی عیدی 400 تا 360 هزار تومانی دولت برای هر خانوار 4 نفره در آستانه سال جدید داستان و موضوع کارت‌های اعتباری و کوپن الکترونیکی گویا به دست فراموشی سپرده شده است. موضوع اختصاص کارت‌های اعتباری الکترونیکی به دو یا 5 دهک کم‌درآمد جامعه از جمله موضوعاتی بود که در همان جلسات اول مطرح و افراد بسیاری هم از آن حمایت کردند و حتی در همان جلسات نخست احمد توکلی از سوی مجلس مسئول بررسی و رسیدگی به پیگیری کالابرگ یا همان کوپن‌های الکترونیکی شد. کالابرگ‌هایی که براساس آن قرار بود برنج، روغن، شکر و قند را با قیمت ارز مرجع در اختیار اقشار کم‌درآمد قرار دهد و زمزمه‌های ورود گوشت به مجموع این کالاها هم شنیده می‌شد. اما اکنون تنها خروجی جلسات مشترک عیدانه نقدی است که به گفته رئیس مجلس قرار است اسفندماه به حساب سرپرستان خانوار واریز شود و دیگر صدایی از کارت‌های اعتباری و طرح احمد توکلی، نماینده مجلس به گوش نمی‌رسد.

در کنار مسکوت شدن طرح کالابرگ، اخباری درخصوص خروج برنج، روغن و گوشت از فهرست کالاهای گروه اول شنیده می‌شود و گویا قرار است این کالاها دیگر با ارز مرجع وارد نشوند. احتمال غیرنقدی بودن کمک شب عید دولت کلا منتفی شده است که دیگر خبری از آن حداقل در شرایط فعلی نیست. رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس هم این موضوع را تاکید کرد و به ایسنا گفت: پرداخت به‌صورت کارتی نیست، چرا که قرار است این پرداخت نقدی برای یک بار انجام گیرد و چون این احتمال وجود داشت که کارت‌ها به قیمت‌های کمتر فروخته شود و به دنبال آن فساد ایجاد شود یا این که مبالغ کارت‌ها برای یک سری کالاهای خاص صرف شود، قرار شد که این مبالغ به حساب‌ها واریز شود تا این پول‌ها برای خرج بین کل کالاها توزیع شود.