سردرگمی تا کی؟

متاسفانه آزمون های برگزار شده در اسفند 91 (مثلا آزمون دوره بیستم اصول بازار سرمایه که نویسندگان این متن در آن شرکت نموده‏ اند) دچار تغییرات اساسی شده و افت کیفی قابل توجهی در کیفیت سوالات آن پدید آمده است. به عنوان شاهدی بر این مدعا، در ادامه برخی از ویژگی های یک آزمون خوب را مرور نموده و بیان می نماییم که چرا آزمون های این دوره از بورس دچار افت کیفی قابل توجه شده بودند:

*اعتبار (Validity): یکی از مهمترین ویژگی های هر آزمون، اعتبار آن است. بنابر تعریف آزمونی معتبر (valid) به شمار می رود که بتواند شاخص هدف را به درستی اندازه گیری نماید. مثلا فرض نمایید که سازمان بورس قصد دارد "توانایی شرکت کنندگان را در درک و فهم صورت های مالی شرکت ها با هدف بررسی عملکرد آنها از مناظر سودآوری، نقدینگی و ..." بسنجد. اگر طراحی سوالات به گونه ای باشد که بتواند این سنجش را به درستی انجام دهد، اصطلاحاً آن آزمون را معتبر می نامند؛ اما اگر سوالات این درس براساس نکات ریز حسابداری طراحی شود، می توان ادعا نمود که اعتبار آزمون مربوطه خدشه دار شده است چرا که در اینجا "توانایی شرکت کنندگان در تهیه و ثبت صورت های مالی "مورد سنجش قرار می گیرد که هدف یک آزمون حسابداری است و نه یک آزمون بازار سرمایه."

*جامعیت (Comprehensiveness): بنابر تعریف، آزمونی جامع به شمار می رود که بخش های مختلف درس مورد نظر را پوشش دهد. به عنوان مثال، اگر درسی "مثل درک و فهم صورت های مالی" شامل بخش های مختلفی چون درک صورت های مالی، تكنيك‌های مقدماتي تجزیه و تحلیل صورت ‌های مالی و ... می شود، آزمون باید تا حد قابل قبولی از بخش های مختلف سوال نماید. حال اگر سوالات این آزمون تا حد زیادی صرفا به بررسی" استانداردهای شماره یک و شماره دو حسابداری" بپردازد و جنبه های تحلیلی این درس همچون نسبت های مالی را مغفول گذارد، جامعیت این آزمون به شدت خدشه دار شده است.

*سهولت درک (Simplicity): سوالات آزمون باید قابل درک بوده و همچنین امکان مطالعه و پاسخگویی به آن در زمان تخصیص یافته وجود داشته باشد. حال اگر اکثر سوالات یک آزمون طولانی و بعضاً غیر قابل درک باشند، این ویژگی آزمون نیز دچار خدشه می شود. اتفاقی که متاسفانه در آزمون های اسفند 92 به کرات شاهد آن بودیم.

علاوه بر موارد فوق، میزان سوالات خارج از سرفصل و همچنین سوالات اشتباه نیز در این دوره آزمون ها به میزان قابل توجهی افزایش یافته بود.

از رییس محترم سازمان بورس و اوراق بهادار و سایر اشخاص و نهادهای حقوقی ذی صلاح (همچون کانون کارگزاران و سایر نهادهای نظارتی خواهشمندیم که کمیته ای از افراد ذی صلاح و بی طرف تشکیل داده و کیفیت آزمون های این دوره را مورد بررسی قرار دهند و در صورت صحت ادعاهای فوق، نسبت به حل مشکل اقدام نمایند. علاوه بر این پیشنهاد می شود که تا حد امکان سوالات براساس آزمون های معتبر بین المللی طراحی شده و از طراحی سلیقه ای سوالات پرهیز شود.

شایان ذکر است که این متن با هدف کمک به بهبود هر چه بیشتر کیفیت آزمون های بورس نوشته شده و به هیچ وجه قصد زیر سوال بردن زحمات سازمان بورس، مخصوصا اداره گواهینامه های حرفه ای سازمان بورس و اوراق بهادار را ندارد.

با تشکر

جمعی از شرکت کنندگان در آزمون های بورس در اسفند 91