بورس کالای ایران یاری دهنده اقتصاد ملی

پس از ارائه گزارش هیأت مدیره توسط مدیرعامل، حسابرس مستقل و بازرس قانونی نیز گزارش صورت های مالی شرکت برای سال مالی منتهی به 30 اسفندماه سال 91 را قرائت کرد که توسط مجمع عمومی مورد تصویب قرار گرفت. براساس دستور جلسه در این مجمع رأی گیری از سهامداران حاضر در جلسه برای انتخاب هیأت مدیره جدید بورس کالای ایران صورت گرفت که پس از شمارش آرا ، هفت عضو اصلی حقوقی هیات مدیره بورس کالای ایران شامل شرکت های فولاد خوزستان، ذوب آهن اصفهان، فولاد مبارکه اصفهان، گروه بهمن، گروه مالی ملت، سرمایه گذاری توسعه معادن و فلزات و کارگزاری بانک کشاورزی به مدت دو سال انتخاب شدند.
ضمن آنکه سرمایه گذاری صبا تامین، سرمایه گذاری غدیر و اتحادیه مرکزی تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران نیز به عنوان سه عضو علی البدل هیأت مدیره بورس کالای ایران انتخاب شدند.
در این مجمع، موسسه حسابرسی بهراد مشار به عنوان بازرس قانونی و حسابرس شرکت و موسسه حسابرسی و خدمات مدیریت اصول پایه فراگیر، به عنوان بازرس علی البدل انتخاب گردید.

همچنین در این مجمع با تقسیم سود نقدی به مبلغ 400 ریال برای هر سهم موافقت گردید و مقرر شد مبلغ 500 ریال نیز از محل سود انباشته هر سهم به حساب افزایش سرمایه شرکت لحاظ گردد.

این گزارش حاکی است ،در مجمع عمومي فوق العاده شركت بورس كالاي ايران نیز که در همین روز در محل مرکز همایش های بین المللی رازی برگزار شد، سهامداران با افزايش 50 درصدی سرمايه بورس کالای ایران موافقت كردند . براساس این مصوبه، مجمع عمومی فوق العاده به هیأت مدیره اختیار داد تا ظرف 60 روز سرمایه شرکت را از محل سود انباشته از مبلغ 200 میلیارد ریال به 300 میلیارد ریال افزایش دهد.

مروری بر عملیات شرکت بورس کالای ایران در سال 91

سال 1391 به عنوان یک دوره‌ ویژه برای بورس کالای ایران، از یک سو سال نمایان شدن کارکرد اصلی بورس کالا در اقتصاد ملی در کشاکش ناملایمات اقتصادی متاثر از تشدید آثار تحریم‌ها و به طور مشخص تحولات ناشی از نوسانات نرخ ارز و کندی رشد اقتصادی و از سویی دیگر سال نهادینه شدن الزامات حرکت به سمت سازماني دانش‌بنيان، همچون بهسازی ساختار سازمانی، جذب نیروی انسانی متخصص و تغییر ترکیب آن، ارتقاء توان تحلیل‌گری و سرمایه‌گذاری قابل توجه در حوزه‌ فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات بود. بدین معنی که هم باید نوسانات شدید قیمتی، در کالاهای اساسی چون فولاد، آلومینیوم، محصولات پتروشیمی و کشاورزی، در راستای اهداف کلان اقتصادی کشور، با توجه به انتظارات متفاوت ذی‌نفعان آن‌ها مدیریت می‌شد و هم این که بورس کالا به سازوکار عرضه و تقاضا به عنوان کارکرد ذاتی پایبند می‌ماند. حفظ رویکرد توسعه‌ای این بورس که حاصل آن رشد 85 درصدی ارزش معاملات بازار كالاي فیزیکی و مهم‌تر از آن افزایش چشم‌گیر سهم بورس در بازار کالاهای پذیرش‌شده (به ویژه محصولات فولادی، پلیمری و شیمیایی) و نیز تداوم رشد معاملات قراردادهای آتی سکه بود، به طور همزمان كار را بيش از پيش سخت‌تر مي‌كرد. مدیریت چنین چالشی و تلاش مضاعف در چنين محيط كسب و كاري، شمه‌اي بر تجارب این نهاد افزود، سهام‌داران شرکت را منتفع کرد، جایگاه بورس را در اقتصاد ملی تثبیت نمود و بورس کالا را در نزد نهادهای ناظر سربلند ساخت.

تداوم چنین وضعيتي با انجام اقداماتي نظیر طراحی سند راهبردی شرکت، اصلاح ساختار و الکترونیکی نمودن بخش قابل توجهی از فرآیندهای تبادل اطلاعات بین بورس، کارگزاران، سیستم بانکی و عرضه‌کنندگان، طراحی جدید و ارتقاء سامانه‌های معاملاتی موجود و اجراي بسياري از برنامه‌هاي ديگر، همراه شده است.

اهم اقدامات انجام‌شده در سال 91

اهم اقدامات صورت گرفته بورس کالای ایران در سال 1391 به شرح زیر می باشد:

- طراحی و تدوین سند راهبردي شرکت،

- تصویب ضوابط اجرایی و تدوین دستورالعمل‌های مورد نیاز در خصوص فراهم کردن زمینه‌های قانونی و مقرراتی بورس از جمله: تدوين دستورالعمل بازار فرعی، دستورالعمل سلف موازی استاندارد، اصلاحیه دستورالعمل معاملات آتی، تصویب اقرار نامه و بیانیه ریسک معاملات آتی، ضوابط اجرايي شناسايي و پذيرش مشتريان، اصلاح دستورالعمل ثبت سفارش كالا، ضوابط انضباطي تالار معاملات بورس كالاي ايران، ضوابط اجرايي افشاي اطلاعات شركت‌هاي عرضه‌كننده در بورس كالاي ايران، تدوين منشور اخلاقي و ضوابط اجرايي موضوع ماده‌ي 18 دستورالعمل تسويه و پاياپاي،

- تدوین استاندارد برخی از کالاهای مهم از جمله سنگ آهن، کنسانتره مولیبدن، میلگردهای ساختمانی،

- تدوين اميدنامهي قرارداد آتی برای دارایی‌هایی همچون میلگرد، ذرت، کنجاله سویا و زیره‌ سبز در تعامل با تولیدکنندگان، معامله‌گران و ذی‌نفعان،

- استقرار سامانه‌ تسویه الکترونیکی چندبانکی (ستاب) و ایجاد بسترهای لازم براي اتصال بانک‌های متقاضی ارائه‌ خدمات الکترونیکی تسويه و پاياپاي، جهت تسهیل فرآیند معاملات،

- استقرار سامانه‌ تبادل اطلاعات ميان كارگزاران و مديريت بازرسي و امور اعضاء،

- بسترسازی برای توسعه فعالیت کارگزاران در یک چارچوب نظام‌مند از طریق الکترونیکی نمودن ارتباطات وتبادل اطلاعات بورس با کارگزاران (ایجاد بستر WAN (شبکه گسترده شهری) در بیش از 48 نقطه شهر تهران از طریق خطوط MPLS (دیتای مخابرات) و بیش از 37 نقطه در بستر رادیویی)

- بهره‌برداري از سامانه‌ كنترل و تبادل اطلاعات با سايت بهين‌ياب (وزارت صنعت، معدن و تجارت)،

- توليد سامانه‌ همراه معاملات آتي،

- ايجاد مركز داده‌ پشتيبان با هدف جلوگيري از بروز اختلال در ارائه سرويس‌هاي اطلاع‌رساني پورتال و ساير سامانه‌هاي تحت وب،

- توسعه‌ سيستم الكترونيك واريز جرائم و اتصال آن به سامانه‌ي تسويه،

- ارتقاء موتور معاملاتی قرارداد‌هاي آتی،

- طراحي و آزمايش موتور جديد معاملات قراردادهاي آتي،

- ایجاد زیرساخت‌های الکترونیکی و فرآیندی برای معاملات برخط،

- ایجاد واحد نظارت بر بازار،

- استقرار نظام پذیرش مشتری بر اساس ساز و کار جدید،

- ایجاد واحد پذیرش مشتریان و واحد مبارزه با پولشویی در راستاي شناسایی اولیه و کامل مشتریان،

- تصويب دستورالعمل ضوابط پذيرش مشتريان،

- ايجاد كميته پذيرش مشتريان و ايجاد بايگاني فيزيكي و الكترونيكي،

- توسعه‌ي مناسبات بین‌المللی از جمله انعقاد تفاهم‌نامه با بورس‌های مختلف،

- توسعه و تعامل با نهادهای موثر داخلی از جمله اتاق‌های بازرگانی و تشکل‌های تخصصی و دستگاه‌های اجرایی مرتبط با فعاليت بورس كالاي ايران،

- تهيه نظام جامع آموزش كاركنان با اهداف مشخص و طبقه‌بندي انواع دوره‌ها،

- پياده‌سازي سيستم ارزيابي عملكرد 360 درجه در راستاي استفاده موثر و هم‌افزايي در منابع انساني،

- تقويت بنیان‌هاي دانش محوري در شركت با نهادینه کردن فرآیندهای علمی و ایجاد زیرساخت‌های جذب و حفظ نیروی انسانی کارآمد،

- برقراری تعامل با نهادهای آموزشي، پژوهشي و دانشگاهی، در جهت بهره‌گیری از پتانسیل علمی موجود در راستای توسعه‌ي بازار،

- برگزاری 11،372نفرساعت آموزش برای ذی‌نفعان بازار،

- پذیرش 5 کالای جدید، 38 كالاي مشابه و 34 شرکت اعم از داخلی و خارجی جهت عرضه‌ كالا،

- مشارکت فعال در کمیته‌های نهادها تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز و تعامل با آن‌ها در مدیریت بازار کالایی،

- تامین مالی سریع و کم هزینه‌ی تولید کنندگان به ارزش180 هزار میلیارد ریال،

- تسویه‌ 3 میلیون و 448 هزار قرارداد معاملاتی منعقد شده با تنها 4 قرارداد نکول شده.

وضعيت بازار در سال 91

طی237 روز معاملاتی در بورس کالای ایران در سال 1391، با رشد 6.3 درصدی بیش از 21.7 میلیون تن انواع کالا در سه گروه اصلی محصولات صنعتی و معدنی، محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی و محصولات کشاورزی در بازار فیزیکی مورد مبادله قرار گرفته است. به عبارت ديگر به طور میانگین در هر روز معاملاتی بورس کالای ایران، بالغ بر 92 هزار تن انواع کالا در قالب انواع قراردادهای نقدی، نسیه و سلف معامله شده است. از نظر ارزش معاملات فیزیکی نیز با رشد 85 درصدي به بیش از 315 هزار میلیارد ریال رسید؛ يعني به طور میانگین در سال 1391 به صورت روزانه بیش از 1329 میلیارد ریال انواع کالاها در قالب قراردادهای نقدی، نسیه و سلف مبادله شده است.

ارزش معاملات در گروه محصولات صنعتی و معدنی با بیش از 197 هزار میلیارد ریال، گروه محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی با 116 هزار میلیارد ریال و گروه محصولات کشاورزی با بیش از یک هزار میلیارد ریال به ترتیب در مقام‌های اول تا سوم قرار گرفته‌اند. همچنین ارزش گروه‌ محصولات صنعتی و معدنی و گروه محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی در سال 1391 در مقایسه با سال 1390 به ترتیب 93 درصد و 81 درصد رشد داشته‌ است.

بیشترین مقدار معاملات در بورس كالاي ايران به گروه محصولات صنعتي- معدني به میزان 13 میلیون تن اختصاص یافته است که در مقایسه با 12 میلیون تن سال 1390، رشد 13 درصدی را تجربه نموده است. در این میان افزايش معاملات محصولاتي همچون فولاد و مس به ميزان 27 و 41 درصد از علل عمده‌ اين رشد بوده است. رشد معاملات فولاد را مي‌توان ناشي از افزايش توليد و عرضه محصولات توسط توليدكنندگان بزرگي همچون فولاد مباركه و ذوب‌آهن دانست. در مقابل برخي محصولات همچون آلومينيوم شاهد كاهش مقدار معاملات بوده‌اند كه علت عمده آن را مي‌توان كاهش توليد داخلي و در نتيجه كاهش عرضه‌ آن در بورس كالا دانست. در مورد سيمان نيز به علت رويكرد سازمان حمايت مصرف‌كنندگان و توليدكنندگان در قيمت‌گذاري، اين محصول قابليت عرضه و معامله در بورس را از دست داد و معاملات آن در بورس از خردادماه 1391 متوقف شد.

در گروه محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی، محصولات پلیمری بیشترین رشد مقداری، به میزان 35 درصد و گروه محصولات شیمیایی بیشترین رشد در ارزش معاملات به میزان 146 درصد را داشته‌اند. این در حالی است که گروه فرآورده‌های نفتی به دليل توقف معاملات نفت در مجموع با افت 9 درصدي در مقدار و رشد 34 درصدي در ارزش مواجه بود.

مقدار و ارزش معاملات محصولات کشاورزی در سال 1391 نشان می‏دهد که مقدار معاملات 66 درصد و ارزش آنها 65 درصد در مقایسه با سال 1390 کاهش داشته است. از جمله مهمترین دلایل این موضوع می توان به اختصاص ارز مرجع به واردات برخی کالاهای کشاورزی اشاره کرد؛ این مساله موجب شد که عرضه کنندگان این محصولات از آزادی عمل کمتری برخوردار شده و نتوانند کالاهای مزبور را در تالار بورس کالا عرضه کنند.

همچنین، ورود شرکت پشتیبانی امور دام به خرید و توزیع محصولات کشاورزی وارداتی عامل دیگری در کاهش عرضه محصولات کشاورزی در بورس کالای ایران بود.بخشی از کاهش شدید معاملات گندم در سال 91 نیز ناشی از عدم عرضه این محصول از سوی شرکت بازرگانی دولتی بوده است.

در معاملات آتی نیز در این دوره یک ساله در مجموع بیش از 3.4 میلیون قرارداد آتی مورد معامله قرار گرفته است.

در مجموع با توجه به رشد 90 درصدی تامین مالی تولیدکنندگان در قالب معاملات سلف به میزان 180 هزار میلیارد ریال و نکول بسيار ناچيز در قراردادها (4 قرارداد از مجموع بيش از 67 هزار قرارداد) به همراه پاسخ‌گویی شرکت در قبال روندهای قیمتی به مقامات ناظر، اعتماد و اطمینان حداكثري نسبت به عملکرد بورس کالا در جهت توسعه و تعمیق بازار ایجاد شده است.

سهم هر گروه كالايي از كل معاملات كالاي فيزيكي (از نظر وزن)

سهم انواع قراردادها از ارزش كل معاملات كالاي فيزيكي

كالاها و شركت‌هاي پذيرش شده

در سال 1391 بورس كالاي ايران با پذيرش و عرضه‌ پنج كالای جديد و 38 کالای مشابه جمع کل کالاهای پذیرش شده در گروه اصلی را به 11 مورد، زیر گروه اصلی را به 57 مورد و زیر گروه فرعی را به 185 مورد کالا افزایش داد. البته به دلیل این که بیشتر کالاهای بورسی در طی چند سال گذشته در این بازار پذیرش شده‌اند، عمده تمرکز شرکت در توسعه حجم معاملات بوده است. همچنين در طول اين سال محصولات 28 عرضه کننده داخلی و 6 عرضه کننده خارجی جديد در بورس کالاي ايران عرضه شده است.

در مجموع محصولات توليد شده توسط 303 شركت در بورس كالاي ايران پذيرفته شده است كه از اين تعداد 68 شركت خارجي و 235 شركت داخلي، شامل 59 شركت دولتي و 176 شركت خصوصي، بوده‌اند. تعداد رو به افزايش شرکت‌های خصوصی پذيرش شده یکی از نقاط قوت فعالیت‌های بورس کالای ایران محسوب می‌شود.

تعداد شركت‌هاي توليدكننده‌ي پذيرش‌شده در بورس كالاي ايران تا پايان سال مالي

كارگزاران فعال

كارگزاران اصلي‌ترين نهاد نظام معاملات در بورس کالاي ايران می‌باشند. تا پایان سال 1391 تعداد 77 کارگزاری از سازمان بورس و اوراق بهادار مجوز فعالیت در بورس كالاي ايران را اخذ نموده‌اند. این شرکت‌های کارگزاری جمعاً دارای 327 مجوز فعالیت در بخش‌های فلزات، پتروشیمی، کشاورزی، قراردادهاي آتی، سيمان و مشاور پذیرش هستند.

کمیته ها و شوراهای تخصصی

شرکت بورس کالای ایران در سال 1391 به منظور بهره گیری از دیدگاه ها و نظرات کارشناسان اقدام به تشکیل 4 کمیته و شورای جدید با عناوین شورای مدیران، شورای پژوهشی،کمیته پذیرش مشتریان و کمیته ارتباطات و اطلاع رسانی نمود. 4 کمیته مذکور در کنار 7 کمیته دیگر تحت عناوین: کمیته فن آوری اطلاعات و ارتباطات،کمیته تدوین مقررات،کمیته رسیدگی به اعتراضات،کمیته اجرایی آتی،کمیته تخصصی قراردادهای آتی، کمیته امور رفاهی و کمیته استخدام، در مجموع 242 جلسه در سال گذشته تشکیل داده و نسبت به بررسی مسائل و موضوعات مرتبط و اتخاذ راهکارهای لازم اقدام نموده اند.

اهداف راهبردی بورس کالا در سال 92

سال 1392، سال تداوم حرکت در مسیر اهداف اصلی و بلند مدت شرکت بورس کالای ایران در چارچوب سند راهبردي آن است تا بتواند همچون گذشته با یاری دادن به اقتصاد ملی، 75 میلیون ایرانی ذینفع را از خدمات خود بهره مند سازد.

شرکت بورس کالای ایران با توجه به جایگاه، موقعیت و نقش خود در اقتصاد ملی، پیچیدگی محیط کسب و کار و همچنین روند رو به گسترش خود، با تدوین برنامه­ راهبردی در سال 1391 مسیر فعالیت خود را ترسیم کرد؛ به عبارت دیگر با الگوگیری از مدل جامع برنامه­ریزی راهبردی و با اتکاء به تجربه‌ درون ­سازمانی و تجارب بورس­های مشابه در دنیا و در راستای الزامات اسناد و نهادهای بالادستی، سند راهبردی شرکت بورس کالای ایران، تهیه، تدوین و ابلاغ گردید. در واقع شركت بورس كالاي ايران، سال 1392 را سال گام نهادن در مسیر راهبردهاي بلندمدت در چارچوب سند راهبردی قرار داده است. راهبردهای 8 گانه این شرکت عبارتند از:

· تدوین نظام انبارداری و پذیرش انبارها در جهت ارتقای استانداردهای تحویل، تسهیل راه‌اندازی قراردادهای آتی و اجرای صحیح ماده‌ی 33 قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی،

· راه اندازی بازار فرعی.

· گسترش فعالیت‌های رینگ صادراتی و افزایش انگیزه‌ حضور شرکت‌ها،

· افزایش عرضه و پذیرش محصولات كشاورزي با عملیاتی کردن الزامات ماده‌ی 33 قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی (در راستای عرضه‌ي محصولات کشاورزی برای قیمت تضمینی در تعامل با وزارت جهاد کشاورزی، اتحادیه تعاونی های روستایی و ...)،

· راه اندازی و توسعه‌ معاملات سلف موازی استاندارد برای کالاهای واجد شرایط از جمله میلگرد،

· تولید سامانه‌ی معاملات سلف موازی استاندارد،

· تولید سامانه‌ بازار فرعی،

· تولید سامانه‌ نظارت بر بازارهای آتی و نقدی،

· ایجاد زیر ساخت امضای دیجیتال،

· تهيه سامانه قبض انبار در ارتباط با انبارهای تحت کلید،

· طراحی و پیاده‌سازی نرم افزارهای نظارتی،

· ايجاد سامانه‌ جامع مشتريان (سیستم شناسایی، طبقه بندی و پایش مستمر مشتریان)،

· استقرار سیستم مدیریت ریسک و اعتبارسنجی مشتریان.

· راه‌اندازی و توسعه‌ قراردادهای آتی بر روی دارائی‌های پایه‌ جدید،

· افزایش سهم ابزارهای مالی جدید از معاملات بورس.

· توسعه ارتباطات بين‌المللي در راستاي تبادل دانش و توسعه‌ بازار،

· حضور موثر در نمايشگاه‌هاي ملي و بين‌المللي مرتبط با نهادهاي مالي و بازار سرمايه،

· شناسایی و آموزش گروه‌های مختلف ذی‌نفعان در مورد کارکردهای بورس کالا در بخش‌های مختلف صنعتی و کشاورزی به تفکیک سیاست‌گذاران، مجریان و بخش‌های نظارتی در قالب دوره‌های حضوری و مجازی،

· راه‌اندازی و توسعه‌ پورتال جدید بورس کالای ایران،

· برگزاری همایش‌ها و سمینارهای تخصصی در خصوص ابزارها و کالاهای پذیرش شده.

· عضویت در کارگروه‌ها و کمیته‌های تصمیم‌ساز در قوانین و مقررات،

· تعامل با تشکل‌ها و نهادهای صنفی و تخصصی مرتبط جهت بهبود کشف قیمت‌های پایه،

· شناسایی نقش بورس کالا در تحقق سیاست‌های اقتصادی کلی نظام.

· افزایش بهره‌مندی از فرصت‌ها در جذب و نگهداشت نیروهای متخصص، توسعه و بهبود توانمندی‌های منابع انسانی،

· ایجاد چرخه‌ مدیریت دانش،

· بهبود مستمر شایستگی‌ها، ارزش‌های اخلاقی و شاخص‌های اجتماعی منابع انساني.

· آسیب شناسی، بازنگری و بروزرسانی فرآیندهای شرکت،

· شناسایی نظام‌های فرآیندی بورس‌های کالایی مشابه،

· طراحی الگوی سنجش ارزش افزوده هر یک از فرآیندهای شرکت،

· استقرار سیستم الکترونیکی ارزیابی عملکرد.

                   http://new.ime.co.ir/Default.aspx