مجادله بر سر «جمعیت»

فرارو-«اول مشکل بیکاری این جمعیت را حل کنید، بعد به دنبال افزایش جمعیت باشید». این اظهارات حسن روحانی روز گذشته تیتر بسیاری از رسانه‌ها شد، تا دبیر اسبق شورای عالی امنیت ملی این بار در مقام یک منتقد سیاست‌های داخلی خبرساز شود. البته حسن روحانی ظاهراً بیش‌تر در صدد دفاع از موضع مجموعه ذیربط خود به بیان این اظهارات پرداخته است.

اما ریشه این اظهارات به مواضع محمود احمدی‌نژاد در خصوص سیاست‌های کنترل جمعیت بازمی‌گردد. مواضعی که اظهار آنان از دور نخست ریاست جمهوری وی آغاز شد و تا کنون گاه و بی‌گاه ادامه یافته است. تاکید وی در این مواضع بر مسائلی از این قبیل است که روزی دست خداست و افزایش جمعیت فقر نمی‌آورد یا به رد این ادعا می‌پردازد که اساساً جمعیت ایران زیاد شده باشد.

به عنوان مثال وی در ابتدای آذرماه سال جاری در استان مازندران اظهار داشت: «كشورهاي وسيعي با 3 يا 9 ميليون جمعيت وجود دارند كه فقيرند. بنابراين جمعيت زياد فقر نمي‌آ‌ورد و خداوند ميگويد از ترس فقر فرزندان خود را نكشيد چرا كه ما روزي‌دهنده هستيم».

وی با اشاره به تشکیل خانواده توسط دو زن یا دو مرد در کشورهای غربی و بحران جمعیتی در آن کشور ها ادامه داده است: «اين‌ها دچار بحران جمعيت شده و مي‌خواهند آن را به ما منتقل كنند. بعد اين موضوع را به عنوان مشكل جهاني مطرح مي‌كنند و دستورالعمل آن را به ما پاس مي‌دهند و بعد يك عده آن را اينجا به ملت تحميل مي‌كنند».

اما این اظهارات مانع از آن نشد که معاون پژوهش‌های فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، مخالفت مجموعه ذیربط خود با این مسئله را مخفی نگاه دارد. به گفته سيدرضا صالحي اميري‏‌ مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره نظر رئیس دولت تحقیقاتی را انجام داده است. به گفته وی و بر اساس نتایج این تحقیقات، «به هيچ‌وجه نبايد سياست‌هاي كنترل جمعيت در ايران كنار گذاشته شود و پژوهشگران مجمع تشخيص مصلحت نظام‏، افزايش جمعيت در ايران را به عنوان يك راهبرد منطقي براي حل مشكلات رد كرده‌اند». البته وی عنوان کرده بود که مواضع وی تنها نتایج تحقیقاتی است که ارائه می‌دهد و سیاست‌گذاری در این حوزه در صلاحیت وی نمی‌باشد.

این اظهارات البته با موافقت برخی چهره‌های دیگر نیز توام شد. از جمله آیت الله مجتهد شبستری، امام جمعه تبریز با بیان این که اسلام با افزایش جمعیت مخالفتی ندارد، بیان داشت: « اگر شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه به طوری بود که انسانهای سالم با تربیت صحیح و مناسب به بار بیایند و از نظر مسکن و شغل و نیازهای اولیه زندگی تامین باشند کثرت جمعیت خوب و مطلوب است».

اگرچه اظهارات مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع با اقبال خوبی در افکار عمومی روبرو شده بود. محسن رضایی، دبیر مجمع در این باره گفت: «بحث جمعيت هنوز در مجمع تشخيص مصلحت نظام مطرح نشده است تا سياست‌هاي كلي مربوط به جمعيت از سوي اين مجمع اعلام شود. مجمع نظري در اين رابطه ندارد و اگر كساني هم اظهارنظر كنند شخصي است».

شاید به خاطر این مواضع رضایی بود که حسن روحانی یک روز بعد به دفاع از تحقیقات مرکز ذیربط خود پرداخت. حسن روحانی مسئله جمعیت را از سیاست‌های کلی نظام دانست که باید پس از ارائه نظرات مجمع تشخیص مصلحت نظام، توسط رهبری درباره آن اظهار نظر شود.

اشاره روحانی به معضل بیکاری در حالی صورت می‌گرفت که معاون وزیر کار نیز در ابتدای هفته جاری به معضلاتی که ورود دهه شصتی‌ها به بازار کار ایجاد کرده، پرداخته و موج جمعیتی آنان را یکی از ریشه‌های بیکاری دانسته بود. 

حسن روحانی در اظهارات خود به دو برابر شدن جمعیت ایران اشاره می‌کند و می‌گوید: «با تمام تلاش های صورت گرفته برای کنترل نرخ جمعیت از اول انقلاب تا کنون یعنی در حدود 30 سال گذشته تا به حال جمعیت کشور از دو برابر هم بیشتر شده است. اگر تلاش هایی در رابطه با کنترل جمعیت انجام نمی شد در حال حاضر جمعیت کشور قطعا خیلی بیشتر بود». 

با این حال مخالفانی هم هستند که مدعی اند روند رشد جمعیت ایران پس از سال 1410 منفی خواهد شد، بنابراین سیاست افزایش جمعیت منطقی است. باید دید در میان این مجادلات محمود احمدی‌نژاد باز هم به سخن می‌آید و بر مواضع پیشین خود پافشاری می‌کند؟