استتار کامل شاخص قیمت 16 هزار واحدی در بورس تهران کلید خورد !

چندی پیش مقاله ای با عنوان "جیب سهامداران خالی، رشد شاخص عالی" نوشتیم که مورد استقبال اهالی بازار سرمایه قرار گرفت اما مسئولان بورس کشور در مصاحبه های مختلف به آن واکنش نشان دادند و با تأکید بر صحت فرمول محاسبه شاخص فعلی (بازده نقدی و قیمت) هرگونه اشکال را در محاسبه این شاخص نادرست خواندند البته ما نیز با این عزیزان موافق هستیم زیرا محاسبه شاخص فعلی ظاهراً اشکالی ندارد اما نقد ما بر نحوه محاسبه شاخص نیست بلکه نقد ما این است که این شاخص به هیچ عنوان نمایانگر وضعیت بورس تهران نیست که هیچ کدام از مسئولان پاسخ این پرسش را ندادند و به این مسئله بی اعتنایی کردند اما برای آنکه اهمیت این موضوع روشن شود مطالبی را معروض می داریم.

1) در تمام دنیا شاخصهای مختلفی برای محاسبه رفتار بازار وجود دارد که هیچ اشکالی هم ندارد مثل شاخص صنعت، مالی و قیمت و ... که بورس ما هم از این قاعده مستثنی نیست اما شاخص قیمت با فرمول لاسپیرز تقریبا به عنوان شاخص مهم در تمام بورسها ی جهان وجود دارد که امکان مقایسه بین بورسها را میسر می کند و گرنه مثلاً چطور می شود که بورس تهران طبق آمار فدراسیون جهانی بورسها رتبه اول بازدهی را کسب کند اگر فرمول محاسبه بین بورسها یکی نباشد و هرکدام از بورسها تنها از فرمول خود استفاده کنند پس این موضوع اهمیت وجود شاخص قیمت را نشان می دهد.

2) با روش فعلی امکان راه اندازی شده با این فرمول در بورس تهران هم اکنون با مشکلات محاسبه رشد مواجه است که در مقاله بعدی به آن می پردازیم.

3) در نظر سنجی انجام شده در بورس نیوز 85 درصد افراد عنوان کردند در شش ماهه اول سال جاری یا زیان کرده اند یا سرمایه خود را حفظ کرده اند که با رشد شاخص با فرمول بازده نقدی و قیمت همخوانی ندارد اما با شاخص قیمت کاملا همخوانی دارد که در تصویر ذیل کاملاً مشهود است.

همانطور که در تصویر فوق مشخص است شاخص بازده نقدی و قیمت از ابتدای سال به دلیل توزیع سود نقدی همچنان صعودی است اما شاخص قیمت روند نزولی را نمایش می دهد که با واقعیت موجود در بازار کاملاً همخوانی دارد.

با این نگاه شاخص قیمت بورس تهران از ابتدای تیرماه سال 1384 که حدود 12500 واحد بوده تا کنون که بالغ بر 16000 واحد شده تنها 28 درصد رشد کرده یعنی حدود 5% در هر سال اما با نگاه شاخص بازده نقدی و قیمت رشد شاخص طی شش سال گذشته 112 % است که بالغ بر سالی 19% می شود .

این درست همان موردی است که باعث چالش در بازار شده و اگر این شاخص هم برای اهالی بازار همچون سایر شاخصها نمایش داده شود مثلاً صندوق سرمایه گذاری الف که از ابتدای سال 7 درصد رشد داشته است دیگر عملکرد بدی از خود نمایش نداده است و خریداران یونیتهای صندوق به مدیران آن نمی گویند شما با این همه سواد نتوانستید بازدهی بالاتر از شاخص بگیرید؟!

4) همانگونه که باز هم در تصویر می بینید اختلاف بین شاخص بازده نقدی و قیمت و شاخص قیمت محدوده ای است که با مستطیل قرمز رنگ نمایش داده شده است .

بطور مثال اگر قیمت سهام تمام شرکتها در پایان شهریور سال 90 فریز شود و دیگر هیچ تغییر قیمتی تا پایان شهریور 91 نداشته باشیم شاخص حدود 6 درصد رشد می کند که فقط متعلق به توزیع DPS در مجامع است یا برعکس اگر قیمت تمام شرکتهای بورسی 7 درصد کاهش یابد تنها به دلیل توزیع DPS در سال 91 شاخص ثابت باقی می ماند به عبارت دیگر در حالیکه همگان در بورس شاهد کاهش 7 درصدی قیمت سهام خود بوده اند اما شاخص هیچ افتی را نمایش نمی دهد.

در خاتمه ضمن آرزوی دریافت پاسخ مناسب از مسئولان بازار سرمایه بدور از فرافکنی گفتنی است که آمار شاخص قیمت از سایت شرکت بورس تهران دریافت شده که متأسفانه پس از انتشار مطلب قبلی در خصوص شاخص حالا دیگر از این سایت هم حذف شده و این حذف آمار باز هم بیانگر آن است که ما در بورس که یک بازار کاملاً تخصصی است بنا داریم همچون مواردی که آمار بیکاری، تورم، رشد اقتصادی و ... را اعلام نمی کنیم این جا هم از همان روش پیروی کنیم و گرنه چه ایرادی دارد شاخص قیمت را هم مثل سایر شاخصها انتشار دهیم.

این روش استتار شاخص در یک بازار علمی اصلاً توجیه ندارد و تنها باعث گمراهی فعالان این بازار می شود در حالیکه سازمان و شرکت بورس وظیفه حفاظت و حراست از سرمایه های مردم فعال در این بازار را دارند و همانگونه که انتشار اطلاعات غلط تخلف است عدم افشای اطلاعات صحیح هم تخلف است.