عمومی سازی بجای خصوصی سازی، چالش جدید بورس

واگذاری های اخیر در بودجه سال جاری قابلیت اظهار نظر و تأثیر گذاری ندارد چون دولت در حال حاضر سهام شرکتهای خصوصی سازی شده در راستای اصل 44 را به صورت اقساط واگذار نموده و همین امر باعث می شود تا نقدینگی سهام فروخته شده در بودجه 86 نمایان نگردد.

عباس هشی عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی و حسابرس رسمی سازمان بورس در گفتگو با بورس نیوز با بیان این مطلب اظهار داشت: شروع واگذاری ها از سال 80 آغاز شد و تا سال 82 ادامه یافت که اوج آن سیمان فارس و خوزستان و واگذاری شرکت صدرا بود و این روند از سال 83 تا 84 متوقف گردید.

وی با بیان این مطلب که از نظر آماری و نحوه واگذاری، سال 86 نسبت به سال های گذشته رشد قابل توجه ای داشته است گفت : عدم موفقییت فرآیند خصوصی سازی در سال های 80 تا 83 به علت برخی از موانع موجود برای شرکتهای بیمه ای و بانکها برای اجرای اصل 44 قانون اساسی و همچنین مقاومت بدنه دولت برای واگذاری بود که سبب نا موفق بودن اجرای این اصل در این سال ها شد.

هشی ادامه داد: واگذاری های گذشته بیشتر باعث رشد شبه دولت ها شد و بخش خصوصی به علت عدم اطلاع رسانی دقیق و نا آشنا بودن در هاله ای از ابهام بسر می برد و همین امر سبب شد تا طی سال های 83 تا 84 بحث پیگیری و زیرسازی اجرای اصل 44 و نمایان شدن خصوصی سازی به وجود آید و در همین راستا تبصره های اصل 44 قانون اساسی شکل گرفت و یک سال بعد یعنی در سال 85 چگونگی اجرای این تبصره ها و تنظیم قانون شکل گرفت و در مهر ماه همان سال توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید.

عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی عواملی چون رشد حبابی قیمت ها در گذشته، کاهش اعتماد در بین سهامداران ، مشکلات اقتصادی و کاهش سود شرکت ها و تحریم ها را علت اصلی کاهش شاخص های بورس در مقایسه با سال 82 دانست و افزود : افزایش شاخص بورس در سال گذشته تحت تأثیر برخی سهام شرکتهای خصوصی سازی شده و اقبال خرید برخی از سهام شرکتها از سوی سهامداران بود.

هشی خاطرنشان کرد : بورس شفاف ترین محیط اقتصادی کشور است که براحتی می توان از طریق آن به تمامی اطلاعات مورد نیاز دست پیدا کرد ولی متأسفانه در حال حاضر 60 در صد اقتصاد ما از نوع پنهان و زیرزمینی است .

به عبارت دیگر در کشور ما سود و پول در انجام معاملات واسطه گری است که اگر بتوانیم با یک برنامه ریزی دقیق و حساب شده فعالین اقتصاد زیرمینی را به سمت بازار سرمایه سوق دهیم تحول عظیمی در اقتصاد کشور ایجاد کرده ایم چراکه در حال حاضر قوانین و ابزارهای مالیاتی در کشور همه بستر ساز اقتصاد زیرزمینی بوده و سبب توسعه آن می شود .

حسابدار رسمی بورس اوراق بهادار با بیان این موضوع که با اجرایی شدن اصل 44 باز هم مشکلات پابرجا است گفت: تا زمانی که ما در شناساندن بخش خصوصی و پتانسیل های آن در کشور اقدام درستی انجام ندهیم و دولت نیز مقاومت بدنه داخلی خود برای واگذاری ها را به حداقل نرساند باز هم برای اجرای این اصل با چالش روبرو خواهیم بود.

هشی در پاسخ به سووال بورس نیوز مبنی بر علت عدم گزارش حسابرس شرکت چادرملو در خصوص مسایل ایجاد شده بر سر افزایش بهره مالکانه اظهار داشت: مسوول گزارش و فر آوری اطلاعات از مرحله تولید تا توزیع هیأت مدیره است و حسابرس تنها بر روی گزارشاتی که از هیأت مدیره دریافت میکند میتواند اظهار نظر کند و این مشکل نیز در شرکت مذکور به همین علت به وجود آمده است چون هر گاه از حسابرس خواسته شود بر روی بودجه سالانه، صورتهای میان دوره ای و افزایش سرمایه اظهار نظر کنند.تنها منبع برای تصمیم گیری حسابرس اطلاعات پروسه بندی شده هیأت مدیره است که مورد ارزیابی قرار می گیرد .

به عبارت دیگر هر آنچه گفته شود مورد ارزیابی و رسیدگی قرار می گیرد و اگر اطلاعاتی افشا نشود حسابرس توانایی بدست آوردن آن را ندارد و در هیچ کجای دنیا حسابرسان روی اطلاعات اتی اظهار نظر نمی کنند.

وی با اشاره به آیین نامه حاکمیت شرکتی که مجموعه مقررات حاکم بر هیآت مدیره ، بازرس و غیره است گفت: این آیین نامه که باعث رفع چالش های زیادی هم در بورس می شود از سال 80 تا بحال در حال پیگیری است و تا این لحظه به نتیجه ای هم نرسیده است.

از طرفی دیگر متأسفانه در آیین نامه نظارت بر حسابرسان به این نکته بسیار مهم که کمک به حفظ استقلال حسابرس می باشد اشاره ای نشده است.

در حال حاضر در دنیا تغییر حسابرس برای یک شرکت بورسی بین سه تا پنج سال است ولی در ایران در این آیین نامه هیچ حمایتی از استقلال حسابرس عنوان نشده است.

عباس هشی در پایان در گفتگوی خود با بورس نیوز ضمن اشاره به تفاوت بین خصوصی سازی با عمومی سازی خاطرنشان کرد : اگر قرار باشد سهام شرکتهای دولتی به شبه دولتی ها واگذار شود و سهام این شرکتها در اندازه های کوچکتر به شرکتهای شبه دولتی که زیر نظر ارگان های دولتی فعالیت می کنند واگذار شود، این به معنی عمومی سازی است در حالی که خصوصی سازی یعنی واگذاری سهام شرکتهای دولتی از طریق بورس بین تمام اقشار جامعه که در این میان خود مردم تصمیم گیرنده هستند.