نقد شایعه ورود کمپانیهای خودروسازی آمریکا به ایران
شایعات مربوط به حضور کمپانیهای آمریکایی در ایران رو به رشد است و تقریبا شکلی روزانه یافته است برای تحلیل حضور کمپانیهای آمریکایی در ایران باید نگاهی راهبردی به آن داشت، نگاه راهبردی آمریکا به منطقه و ایران تغییر کرده است و شایعات موجود در خصوص حضور کمپانیهای خودروسازی آمریکایی را در چهارچوب این فرمت باید مورد بررسی قرار داد.
تغییر جهت نگاه آمریکا نسبت به خلیجفارس
کیسینجر وزیر خارجه اسبق آمریکا مینویسد مرکز ثقل سیاست خارجی آمریکا تا سال 2001 شرق آسیا بود. از سال 2001 مرکز ثقل سیاست خارجی آمریکا از شرق آسیا به خلیجفارس و جنوب غربی آسیا منتقل شد، در سند راهبردی امنیتی ده سال آینده آمریکا آمده است که مرکز ثقل سیاست خارجی آمریکا در ده سال آینده مجددا باید از خلیجفارس به شرق آسیا منتقل شود. یک سال آینده دوران گذار انتقال مرکز ثقل سیاست خارجی آمریکا از خلیجفارس به شرق آسیاست، آمریکا میخواهد طی یکسال آینده به حضور نظامی حداکثری خود در خلیجفارس خاتمه دهد و آن را به حضور حداقلی تبدیل کند لذا تنشزدایی از روابط ایران و آمریکا جزئی از راهبرد جدید آمریکا در خلیجفارس است، در همین چهارچوب اوباما خطاب به کنگره اظهار داشت که بهانهگیری از ایران و خط و نشان کشیدن برای ایران، امنیت ملی آمریکا را تامین نمیکند.
تغییر مرکز ثقل اقتصادی جهان از آمریکا
از سال 1999 تا کنون مرکز ثقل اقتصادی جهان از آمریکا، اتحادیه اروپا، کانادا، استرالیا و ژاپن به شرق آسیا به خصوص چین و کشورهای صادر کننده مواد خام به خصوص صادر کننده نفت منتقل شد، صادرات آمریکا و اتحادیه اروپا در سال 2012 نسبت به سال 1999 فقط 2 برابر شده است اما معدل صادرات جهان در این فاصله سه و نیم برابر شده است به عبارت دیگر رشد صادرات غرب بسیار کمتر از رشد صادرات جهانی بوده است. در این فاصله صادرات چین ده برابر و صادرات هند 7برابر شده است و صادرات کشورهای صادرکننده نفت مثل قزاقستان 37 برابر و عربستان و کویت 7 برابر شده است. تا قبل از تحریم صادرات نفت ایران نیز 5 برابر شده بود. علاوه بر نفت، صادرات مواد خام نیز بسیار بیش از متوسط جهانی افزایش یافت به عنوان مثال صادرات شیلی که مس صادر میکند 9 برابر شد، از مجموعه مطالب فوق کسب میشود که رشد صادرات غرب و بهویژه آمریکا و اتحادیه اروپا بسیار کمتر از معدل صادرات جهانی و بسیار قلیلتر از صادرات کشورهای شرق آسیا و کشورهای صادر کننده نفت بوده است.
استراتژی آمریکا برای صادرات در صنایع خودروسازی
استراتژی آمریکا تمرکز تولید جهانی در سه حوزه در آمریکاست : تمرکز تولیدات نظامی، تمرکز تولید در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی و تمرکز تولیدات در حوزه ارتباطات از جمله ارتباطات فضایی، هوایی، دریایی و زمینی. آمریکا در سه حوزه فوق همواره سعی کرده تا مرکز ثقل تولید را در دست داشته باشد اما در حوزه ارتباط زمینی به خصوص صنایع حمل و نقل زمینی، صنایع خودروسازی آمریکا از سال 2008 بازار را به رقبا واگذار کرده است، در سال 2004 تولید کمپانی خودروسازی جنرال موتور در آمریکا از تولید ناخالص ملی 140 کشور دنیا بیشتر بود اما کمپانی جنرال موتور در سال 2008 ورشکست شد، کمپانی جنرال موتور نماد قدرت و ثروت آمریکا بود و ورشکستگی کمپانی جنرالموتور ضربهای روانی به ثروت و اعتبار آمریکا بود، اما کمپانی جنرال موتور اکنون بحران ورشکستگی را پشت سر گذاشته و در آستانه یک دور برگردان بزرگ است و در همین چهارچوب بازار سازی جدیدی را برای فروش آغاز کرده و بازار ایران و عراق برای این کمپانی در صدر دور خیز جدید قرار دارد.
ارزیابی نهایی
از سال 1999 آغاز جهانی شدن اقتصاد بود، در ابتدا اینطور تصور میشد که جهانی شدن اقتصاد به منزله آمریکایی شدن اقتصاد است اما رشد 10 برابری صادرات چین و رشد تنها 2 برابری صادرات مجموعه غرب، نشان داد که جهانی شدن به منزله آمریکایی شدن نیست بلکه با جهانی شدن اقتصاد، در مجموع اقتصاد جهان، آمریکایی نشد بلکه اقتصاد آمریکا، جهانی شد، قرار بود دنیا آمریکایی شود اما آمریکا، دنیایی شد، در مجموع جهانی شدن اقتصاد باعث شد تا مرکز ثقل اقتصاد جهان از غرب و به خصوص آمریکا، به خارج از غرب منتقل شود، جهانی شدن اقتصاد منجر به ورشکست شدن نماد ثروت و اقتصاد آمریکا شد لذا استراتژی جدید آمریکا بازگرداندن دوباره مرکز ثقل اقتصاد جهانی از بقیه جهان به آمریکاست، اقتصاد جهانی در آستانه یک دوربرگردان جدید اقتصادی است، مجموعا 10 اشتباه راهبردی که در زمره آنها جهانی شدن اقتصاد، افزایش قیمت نفت و سیاست تحریم ایران بود به افول اقتصاد غرب انجامید، غرب در حال بازاندیشی سیاستهای اقتصادی خود از سال 1999 تا کنون است.
جایگاه استراتژیک آینده ایران در نظم جدید جهانی
در سند راهبرد امنیتی آمریکا، آمده است که بزرگترین تهدید امنیتی علیه اردوگاه غرب، وابستگی انحصاری اروپا به گاز روسیه است و تنها کشوری که میتواند این انحصار را بشکند ایران است، ایران 18درصد ذخایر شناخته شده گاز جهان را دارد، بازگشتن ایران به صحنه اقتصاد جهانی و به خصوص تبدیل شدن ایران به تامین کننده اصلی گاز اروپا، جزئی تازه از راهبرد جدید اروپاست، با تکنولوژیهای جدید دیگر احتیاجی به خط لوله برای انتقال گاز نیست و با کشتی انتقال گاز ایران به اروپا ممکن است، ایران بخشی از عامل بازگشت رونق به اقتصاد غرب و ایجاد تعادل استراتژیک در اروپاست، بازار 75 میلیونی ایران جزئی از راهبرد اقتصاد جهانی برای ایجاد تعادل در مرکز ثقل اقتصاد جهانی است.
آینده صنایع خودروسازی ایران
بازار ایران در حوزه خودرو جزئی از راهحل برای احیای رونق در صنعت خودروسازی جدید است و شایعات موجود در حوزه ورود کمپانیهای خودروسازی در این چهارچوب بهتر درک میشود، صنعت خودروسازی جهانی دارد وارد بازی گردانی جدید میشود، ایران هم در این حوزه بازی خود را خواهدداشت، پیام ایران به صنایع خودروسازی جهان پیامی دلسرد کننده نیست.
*کارشناس مسائل اقتصادی
