شایسته سالاری؛ پیش زمینه ای برای ورود به دانایی محوری

شایسته پروری، یکی از مباحثی است که اگر در هر سیستمی به اجرا درآید، حاصلش به طور حتم توسعه، سازندگی و شکوفایی در همه زمینه ها اعم از اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و سیاسی، چه در بعد داخلی و چه دستگاه دیپلماسی را برای کشور به ودیعه می آورد.

تاریخ بیانگر اینست وجود سیستم های ملوک الطوایفی و نیز پادشاهی و ... در کشورها موجب شد تا انتخاب مدیران براساس قومیت ها، القاب ها، ثروت، نفوذ خانوادگی و وابستگی های طولی و عرضی رقم خورد. تداوم این متد حاصلش این شد تا «دردانه پروری» در سیستم های اداری، حکومتی و لشگری استوار گردد. لطمات و آسیب هایی که این روش به همراه داشت سرانجام آرام آرام رو به زوال نهاد تا از ابتدای دهه 1960 توسط "یانگ" جامعه شناس انگلیسی شایسته پروری مطرح شود.

باید دقت داشت در وهله نخست توجه به تولید بهتر و رقابت در بازار مصرف موجب شد تا مدیران صنایع سمت و سوی گزینش مدیران را براساس میزان تحصیلات علمی و دانشگاهی مرتبط و مهارت شخصی قرار دهند تا بعدها رویکرد تخصصی به عنوان یک اصل اساسی در میان اقتصاد، سیاست، فرهنگ، هنر و... به منصه ظهور برسد.

شایسته پروری پیش زمینه رشد همه جانبه

اجرای این روش حاصلش افزایش تولید، بالارفتن بهره وری در کارخانه ها و مراکز تولیدی، صنعتی، خدماتی و نیز بخش های فرهنگی، تحقیقاتی، اجتماعی، بهداشتی و حتی تربیت بدنی و حتی موفقیت های بسیار بسیار مهم در عرصه سیاست داخلی و دیپلماسی خارجی را برای کشورها به ارمغان آورد، چرا که شایسته پروری با دانایی محوری و نیز بهره وری سه ضلع از اضلاع یک مثلث را تشکیل می دهند.

بسیاری از کارشناسان شایسته پروری را مکمل بهره وری در اقتصاد، خدمات، فرهنگی، آموزش و سیاست ارزیابی می کنند.

شخصی که براساس عنصر شایستگی برگزیده می شود، به واقع شایستگی او همانا علم، تحصیل، تجربه و دانش او، او را به قله های موفقیت رهنمون کرده نه سفارشات و ارتباطات و...، همین خودعاملی می گردد که او در برابر ناملایمات، حوادث و نیز فراز و فرودهای برونی و درونی محیط کار، او را از رسیدن به هدف غایی خویش دور نکند. سیستم شایسته پرور، سیستمی است که در آن سرمایه های مادی هدر نمی روند، چون از سرمایه های معنوی به معنای اخص آن به درستی بهره برداری شده و می شود.

شایسته پروری مانعی برای مهاجرت نخبگان

اجرای شایسته پروری موجب می شود تا افراد به نوعی احساس مثبت بودن و روحیه نشاط خود را حفظ کرده و به تحقیق و پژوهش بپردازند و اندیشه مهاجرت به کشورهای توسعه یافته و محیطی دیگر را به فراموشی بسپارند. از آنجا که شالوده شایسته پروری به واقع به شخص یا همانا استعدادها و رنج هایی که وی در مراحل مختلف تحصیلی، علمی و پژوهشی و کاری متحمل شده ، نوعی قدرت کاری و اعتماد به نفس را هم برای خود و هم برای زیردستان به همراه می آورد، حتی می توان اذعان داشت وقتی در سیستمی شخص مسئول از کارآمدی برخوردار باشد، این توان و کارآمدی به زیر مجموعه هم منتقل می شود و نوعی رضایت و پویایی را در کل سیستم به وجود می آورد.

اما ارتباطات و روابط طولی و عرضی حاصلش عدم میل به کار و تولید به کاهش بهره وری، فرار از مسئولیت و کاهش بهره وری را رقم می زند.

تبلور شایسته پروری در بستر زمان نه ارتباطات

در سیستم شایسته پروری، شخص برای رسیدن به راس هرم مسئولیت باید از قاعده آرام آرام، مراحل رشد را براساس افزایش ظرفیت ها و توان خود کسب کند. رشد تدریجی همه جانبه توام با عمق و معنا، حاصلش این می شود تا شخص از نوعی بینش، فراست و دانش فربه برخوردار شود.

نقطه تقابل آن هم رشد یکباره، جهشی است که هر چند رشد یا پیشرفت تلقی می شود، اما باعث خواهد شد که شخص نتواند به مسایل مرتبط با مسئولیتش حتی به صورت نسبی هم آشنایی یابد. تداوم این روند هم حاصلش درماندگی در برابر مسایل و موضوعات مختلفی است که در پیش روی او قرار می گیرد.

باید توجه کرد اگر شایسته سالاری و شایسته پروری در سیستم مدیریتی در نظر گرفته نشود و به اجرا در نیاید، راه ورود به عصر دانایی محوری که امروز کشورهای توسعه یافته در آن قرار دارند برای کشورهای خواهان توسعه یافتگی و پیشرفت رقم نمی خورد و میسر نمی شود. لذا برای رسیدن به دانایی محوری باید از شایسته پروری و شایسته سالاری بگذریم و این امری است لازم و ضروری که تخطئی از آن یعنی دور ماندن از برنامه ها و چشم اندازهای توسعه کشور.