حمايت غير مستقيم از تجارت و صنعت

ثروت در هر جامعه ای، با فعالیت تجار و صنعت گران آن جامعه تولید می شود. در جوامعی مانند ما که اتکا به ثروت خدادادی نفت وجود دارد، نقش این گروه، در برداشتن تکیه جامعه به این ثروت رو به کاهش، مهم و غیر قابل اجتناب است. فعالیت این گروه، که با اندیشه و ابتکار خود، ثروت تازه ای را به جامعه اضافه می کنند، ارزش واگذاری هر گونه امتیازی را از سوی مقامات حکومتی دارد تا جامعه مسیر خود را به سوی ثروتمندی و بالندگی اقتصادی طی کند.

در جوامع پیشرفته، امتیازهای مالیاتی، کمک های قانونی و حذف مقررات دست و پاگیر، همگی برای ایجاد امکانی است تا صنعت و تجارت، در مسیر سازندگی، حرکت خود را دنبال کند. مسیر اجتناب ناپذیر ما نیز همین خواهد بود تا به این بخش از اقتصاد ملی خود، بهایی بیشتر بدهیم.

اما در هر جامعه ای، حتی جوامعی که مسیر توسعه و بهره وری صاحبان اندیشه در آن، چندان هموار نیست، برای رسیدن توانمندان صنعت و تجارت به بهره وری بالاتر، لازم است تا سرمایه گذاری یا هزینه ای کم یا زیاد صرف شود. تجربیاتی که از جامعه به این افراد منتقل می شود و سرمایه مادی که صرف رشد آن ها می شود، تنها در صورتی قابل توجیه است که قابلیت تبدیل به سرمایه ای ملی را داشته باشد. هنر جوامع پیشرفته، تبدیل این ثروت فردی، به ثروتمندی کل جامعه است، بدون آن که بیشتر از حد تعریف شده، مالیات و سایر هزینه های مشخص، به صورت مستقیم از ثروتمندان برای توزیع بین فقرا گرفته شود.

در جوامعی که به نام پیشرفته می شناسیم، هنگامی که فعالیتی صنعتی آغاز به کار می کند یا تجارتی شکل می گیرد، علاوه بر حمایت های مستقیم برای حفظ آن، راه های غیر مستقیمی نیز ترویج می شود، تا دوام آن فعالیت، صد چندان باشد. گرچه همگان از این راه های غیر مستقیم به عنوان حامیان خود در فعالیت اقتصادی که دایر کرده اند، استفاده نمی کنند، اما این راه ها، برای همه شناخته شده هستند. به این معنی که تمام افرادی که صنعت و تجارتی را راه اندازی کرده اند، با این راه ها آشنا هستند، هرچند همه، از آن استفاده نمی کنند.

چنانچه گفته شد، کاهش مالیات مستقیم تولید یا صادرات و واردات، افزایش مالیات مصرف کننده یا تدوین قوانین حمایتی از یک سو و حذف قوانین دست و پا گیر از سوی دیگر، مجموعه روش هایی است که به حمایت مستقیم از صنعت و تجارت می انجامد. اما این روش ها، تضمین نمی کند که فعالان اقتصادی، همواره در مسیر رشد باشند و فعالیت شان دست خوش هیچ نوسانی نشود. این نوسانات، از رفتارهای سیاستگذاران و برنامه ریزان ناشی نمی شود و مجموعه ای از این عوامل تاثیر گذار، تنها می توانند تسریع کننده آن باشند.

آنچه به عنوان ورشکستگی می نامیم، پدیده ای است که بیشتر به تاجران و صنعتگران و نحوه رفتارشان در حوزه کاری خودشان مربوط است تا به قواعدی که بر آن فعالیت حاکم است. اما ورشکستگی انتهای مسیری است که شکست های جسته و گریخته فعالان اقتصادی، در آن تعریف می شود. هر فردی که پا به عرصه اقتصادی می گذارد، مسیری ناهموار از افت و خیزها را دنبال خواهد کرد که می تواند به از دست دادن سرمایه و ثروت فرد بیانجامد. این از دست دادن ها، گرچه برای فرد تجربه محسوب می شود، اما سرمایه جامعه ای است که در کنار تاجر یا صنعتگر، رشد خواهد کرد یا شکست خواهد خورد.

راه حلی که سال هاست در کشورهای پیشرفته به عنوان راه غیر مستقیم حمایت از صنعت گران و تاجران معرفی می شود و فعالان و دست اندرکاران متعددی دارد، به گردش درآوردن بخشی از سرمایه حاصل از فعالیت فرد، در زمینه ای غیر از فعالیت مستقیم خود است. روشی که به عنوان یک قانون ثروت آفرینی از سوی بزرگان صنعت و تجارت جهان معرفی می شود، یعنی خارج کردن بخشی از سرمایه های فرد، از جریان فعالیت مستقیم و مرتبط با فعالیت خود، تجربه خود را به عنوان حامی غیر مستقیم فعالیت بازرگانی و صنعتی، پس داده است و خطرات ناشی از حوادث و وقایع غیر مترقبه ای را که هر فعالیتی را دستخوش نوسانات غیر قابل اجتناب می کند، به حداقل می رساند.

مجید متحدین -کارشناس بازار سرمایه و مدرس دوره های سرمایه گذاری و ثروت آفرینی