توسعه اقتصاد مولد از طریق چگونگی عملکرد اقتصاد بازاردر ایران

• از سال 1999 تا 2004: توسعه­ي كسب و كار راهبردي. تدوين راه­كار در زمينه­ي بازارهاي اينترنتي و انجام چندين پروژه در اين ارتباط كه مي­توان به ايجاد كنسرسيومي به رهبري شركت Unisys براي پياده­سازي سامانه­ي معاملات خودكار "بورس فلزات لندن" و حضور در پروژه­ي انتشار داده با مشاركت بريتيش تله­كام.
• از سال 1998 تا 1999: مدير عامل شركت مبتني بر بازار شبكه­ي جهاني اينترنت و مشاور توسعه­ي كسب كار در شركت­ها و سازمان­هايي از قبيل انجمن قراردادهاي آتي و اختيار معاملات بريتانيا، بورس سهام شيكاگو، بانك ING و گروه شركاي Marquette
• از سال 1990 تا 1998: مدير بخش رعايت و نظارت بازار "بورس بين­المللي نفت" (IPE). حضوري فعال طي سال­هاي 1994 تا 1998 در تمام مسايل كاري سطح بالاي IPE از قبيل Exchange Link با SIMEX، ساختاردهي مجدد LCH و پاسخ پس از Baring. نماينده­ي مديرعامل در جلسات و رويدادهاي صنعتي متعدد از قبيل نمايشگاه قرارداد آتي شيكاگو، رويدادهاي SCFOA در Burgenstock و گروه­هاي كاري IOMA.
• حضور فعال در بخش توسعه­ي كسب و كار كه موجب آغاز حركت­هاي نوين قراردادهاي آتي معاوضه (EFS)، معاملات فراريت (Volatility Trades) و معاملات تسويه شد و توانست در مراحل اوليه حدود چندين ميليون از قراردادهاي IPE را به خود اختصاص دهد.
• كسب جايگاه ويژه در مورد شناخت درست و جامع از مسايل اجرايي IPE
• قبل از سال 1990:‌ فعاليت در بخش شناسايي و ارزيابي تخلفات در وزارت تجارت و صنعت. مدير ارشد در انجمن كارگزاران و معامله­گران قراردادهاي آتي به مدت چهار سال را در کارنامه فعالیت های خود در دنیا به ثبت رسانده است ،هم اکنون نیز به فعالیت هایی همچون:
• مشاوره­ي راهبردي بازار نفت به دولت­ها به ويژه نروژ و دولت­هاي منطقه­ي خاورميانه
• ارايه­ي مشاوره در مشاركت­هاي از نوع LLP، تدوين و توسعه­ي مدل­هاي بنگاه مبتني بر مشاركت و تامين مالي اسلامي به ويژه در كاربردهاي PFI/PPP
• طراح "مفهوم بازار" براي پروژه­ي بورس نفت ايران كه به همراه شركت مديريت فناوري بورس تهران برنده­ي مناقصه­ي انجام پروژه گرديد، مشغول می باشد.

وی در سمیناری که در تهران برگزار شد مطالبی را در خصوص وضعیت اقتصاد در جهان و برخی الگو برداری های غلط از اقتصاد غرب عنوان کرد که متن کامل آن در ذیل آمده است:

حدود 7 سال است که با استفاده از تجارب خود در بالاترین سطح خدمات مالی بین المللی، به منظور کمک به ایران در ایجاد یک نظام منسجم و متناسب با قرن 21 به تلاش می پردازم.

در طول این دوره تقریباً پر دردسر، دریافته ام که "اقتصاد بازار" غرب اساساً بی ثبات بوده و فروباشی آن به زودی اتفاق خواهد افتاد.

متاسفانه تصمیم گیرندگان ایرانی که نظرات اینجانب را دریافت کرده بودند، دیدگاه نادرست اما متداولی را که الگوی بازار مالی دوگانه غربی، براساس "بدهی" و "دارایی" را ارایه می کرد، مطلوب و قابل استفاده یافتند.

اما همانطور که در اشارات خصوصی عنوان و در مقالات بین المللی چاپ شده، این الگو هرگز با ثبات نبوده است.

رشد تصاعدی اقتصاد که طبق اصل ریاضی بهره مرکب پول تعریف می شود، در نهایت با منابع محدود و بخصوص انرژی های کربنی کره زمین در تعارض قرار می گیرد.

معضل "اوج اعتبار"

نظام مالی بین المللی مبتنی بر دلار، پس از ترکیدن حباب قیمت املاک ایالات متحده در آگوست 2007 (اوج اعتبار) به آرامی و با روندی بدون بازگشت در حال فروپاشی است.

در واقع، نقدینگی – فقدان پول – مشکل اصلی نیست. بانک مرکزی به میزان لازم قادر است پول چاپ کند. مسئله کمبود نهایی سرمایه یا دارایی در نظام بانکداری بین المللی – معضل تسویه بدهی – است. دولت ایالات متحده پـیـشتر و با استفاده از منابع دست نخورده داخلی، قادر به حل چنین مشکلاتی بود – همانطور که در دهه 1930 انجام داد. ایالات متحده به دلیل اتلاف فاجعه آمیز منابع خود در عراق شرایطی مشابه سال 1956 را بوجود آورده است. در این سال بریتانیا به واسطه الزامات اقتصادی مجبور به دست کشیدن از بخشی از امپراطوری خود شد.

آمریکا نمی تواند ورشکستگی نظام مالی مبتنی بر دلار را بدون دستیابی به اعتبارات بین المللی بر طرف کند و برای این منظور نیازمند شرایط جهانی جدیدی است. ("Breton Woods II") مصون ماندن ایران از ابتلا به "بیماری انگلیسی" با وجود تحریم هایی که با هدف آسیب رسانی اعمال شده، تعجب آور است.

چاره کار چیست؟

شناخت تفاوت "پول" و "ارزش پول" ضروری است و نظام مالی باید این تفاوت را مشخص کند.

بیش از 70 درصد دلارهای موجود، در حقیقت بر پایه ارزش استفاده از زمین – به عنوان تضمین مطالبات قانونی یا رهن زمین ایجاد شده است. دیگر دلارها نیز براساس ارزش انرژی های کربنی (مانند نفت) تولید شده در ایران، بدست می آید.

اولاً در ارتباط با انرژی، از جایگزینی دلارهای به نظر بی ارزش (ناشی از کمبود بودجه) فدرال رزرو آمریکا با یک واحد ارزشمند با پایه "دلار نفتی" یا "دلار کربنی" براساس ارزش انرژی حقیقی سوخت پایه کربنی حمایت می کنم.

این واحد پولی با استفاده از "واحد سازی" انرژی بعنوان "واحدهای" قابل تبدیل در برابر انرژی، از طریق چارچوب "Petro Trust" ایجاد می شود و من در روزهای 11 و 12 اکتبر در یک همایش بین المللی با موضوع تصفیه نفت در تهران درباره آن سخنرانی خواهم کرد.

این واحدها سپس با هدف ضمانت دو جانبه و در چارچوب "اتحادیه تصفیه بین المللی" مشابه آنچه توسط اقتصاددان بزرگ "جان می نارد کینز" در اولین کنفرانس Breton Woods در سال 1994 پیشنهاد شده بود، گستره ای جهانی خواهد یافت.

ثانیاً در ارتباط با ارزش زمین، طرحی در قالب "مالکیت مشترک" برای سرمایه گذاری مستقیم– "واحد سازی" در نوعی جدید از "صندوق سرمایه گذاری املاک" (REIT"") پیشنهاد می شود.

این پیشنهاد باعث جایگزینی تامین مالی زمین یا ساختمان از طریق رهن تضمینی می گردد که البته به افزایش حبابهایی در قیمت زمین می انجامد.

در حال حاضر این "شراکت سرمایه ای" بین سرمایه گذار و مصرف کننده سرمایه در انگلستان بوجود آمده است و به سرعت توسط ایرانیان، برای کسب درآمد و ایجاد توافق های اشتراکی متداول در تجارت هزاران ساله آنها در خاورمیانه شناسایی می شود.

دارایی ملی؟

راه حل مشکل این سامانه بی ثبات "کسر بودجه" تنها "بر پایه دارایی" خواهد بود: انواع جدید "دارایی" – به غیر از شرکتهای سهامی" برای جایگزین کردن بدهی تضمین شده به کار می رود. وجود حسابداری ملی – براساس "بدهی ملی" اساساً جای اشکال بوده است.

معتقدم ایران اولین کشوری است که "دارایی ملی" را برای جایگزینی حجم عمده ای از "بدهی ملی" متداول خود تغییر می دهد.

ابزار انجام چنین فرایندی صرفاً برای استفاده از راه حل های جدید در میان اشخاص حقوقی ایرانی، نظیر شرکتهای دارای مسئولیت محدود و سهامی عام به کار می رود. زمانی که مشخص می شود راه حل های ارایه شده برای شرکت ها مناسب نیست و تنها به علت کارایی بیشتر عرضه می گردند، امکان تعیین هر یک از روش ها فراهم می آید.

نشان خواهم داد که ایران نیازی به فروش مالکیت و ارایه نظارت بر منابع طبیعی اش به کشورهای چند ملیتی ندارد. چرا که زمانی که به آسانی می تواند بخشی از تولید خود را با واحد سازی، از پیش فروش برساند و در عوض تسهیلات بدون بهره دریافت کند.

حضوری مجدد

منابع انرژی ایران، چه از نوع انرژی های کربنی یا انرژی سرشار و خدادادی جمعیت جوان، خارق العاده هستند. معتقدم مردم ایران – با رهبری مدبرانه- موفق به مهار این انرژیها و انسجام آنها در چارچوبهای توافقی جهت رویارویی با چالشهای جهانی پیش رو، خواهند بود.

بی تردید ایران به تنهایی قادر به رویارویی با چنین چالشهایی نیست اما معتقدم که ساز و کارهای مشارکتی اساسی و ساده ای که هم اکنون بوجود آمده اند نه تنها به ایران امکان می دهد که بر عقاید و رقابتهای بی نتیجه برتری یابد، بلکه به شیوه ای عمل نماید که ارزشهای بی پایان خود را با یک مدل اقتصادی مطلوب از "بیماری انگلیسی" رهایی بخشد.

نهایتاً به کسانی که درایران مدافع اصلاحات هستند توصیه ای دارم: آخرین چیزی که ایران به آن نیاز دارد اصلاح تفکر دست یابی به الگوی بازار مالی "غربی" است که خود با شکست قطعی روبرو شده است.

به راستی ایران خوش اقبال بوده است که در مسیر حرکت خود با سقوط مواجه نشد. در عوض معتقدم ایران باید با بررسی اصول اولیه، چگونگی عملکرد اقتصاد بازار را به منظور توسعه اقتصاد مولد ارزیابی کند و صرفاً برای منفعت متخصصان مالی از این اقتصاد بهره برداری ننماید.

به امید همکاری با دوستان ایرانی برای نیل به اقتصادی شایسته و در خور قرن 21.